Doanh số Toyota lao dốc tháng thứ ba liên tiếp: Xuất khẩu Trung Đông sụp đổ 92%, Trung Quốc 'đánh rơi' 25%

Sự suy giảm này không phải là một câu chuyện đơn lẻ mà là sự va chạm của ba lực cản riêng biệt: một cú sốc nguồn cung địa chính trị đột ngột, một sự thay đổi cơ cấu thị trường và một gián đoạn tạm thời trong chu kỳ sản phẩm. Việc hiểu được mối tương tác giữa chúng là rất quan trọng để đánh giá triển vọng của Toyota trong phần còn lại của năm 2026.

Cú sốc: Xuất khẩu sang Trung Đông sụp đổ 92%

Con số đơn lẻ ấn tượng nhất từ báo cáo tháng 4 là mức giảm 92% xuất khẩu sang Trung Đông so với cùng kỳ năm trước, nơi Toyota chỉ xuất xưởng được 2.418 xe . Xung đột đang diễn ra trong khu vực đã làm gián đoạn các tuyến đường vận chuyển, bao gồm các điểm nghẽn quan trọng như eo biển Hormuz, khiến việc duy trì chuỗi cung ứng bình thường trở nên khó khăn và tốn kém .

Doanh số tại chính thị trường Trung Đông đã giảm 33,7% xuống chỉ còn hơn 31.000 xe . Toyota đã duy trì hoạt động của các nhà máy tốt hơn nhiều đối thủ cạnh tranh, nhưng một sự thắt chặt kéo dài về phụ tùng và hậu cần xe thành phẩm sẽ thử thách thêm khả năng phục hồi đó . Rủi ro nguồn cung do xung đột vẫn là cơn gió ngược gay gắt và khó lường nhất đối với công ty.

Sự suy giảm cơ cấu: Doanh số tại Trung Quốc 'bốc hơi' 25%

Tại Trung Quốc, thị trường ô tô lớn nhất thế giới, Toyota đã bán được 106.479 xe trong tháng 4 - giảm 25,4% so với một năm trước đó . Sự sụt giảm này không phải là một sự kiện cá biệt mà là sự tiếp diễn của một xu hướng ngày càng sâu sắc. Cuộc cạnh tranh giá khốc liệt từ các nhà sản xuất xe điện nội địa như BYD đã ép chặt cả sản lượng và biên lợi nhuận .

Điều khiến sự suy giảm tại Trung Quốc đặc biệt đáng lo ngại là bản chất cơ cấu của nó. Doanh số xe điện hóa toàn cầu của Toyota, bao gồm cả xe hybrid, đã tăng 6,9% trong tháng 4, nhưng tại Trung Quốc, con số này lại giảm 10% . Điều này cho thấy thế mạnh truyền thống của Toyota về công nghệ hybrid đang mất dần đất trước các mẫu xe thuần điện và hybrid sạc điện (plug-in hybrid) mà người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng ưa chuộng . Trung Quốc đã chuyển từ một động cơ tăng trưởng theo chu kỳ thành một lực cản cơ cấu đối với hiệu suất toàn cầu của Toyota.

Lực cản tạm thời: Việc chuyển đổi mẫu xe RAV4 ảnh hưởng đến lượng giao hàng tại Mỹ

Cơn gió ngược lớn thứ ba là một vấn đề về chu kỳ sản phẩm. Mẫu SUV bán chạy nhất của Toyota, RAV4, đã trải qua quá trình chuyển đổi mẫu xe theo kế hoạch tại các nhà máy ở Mỹ, khiến lượng giao hàng RAV4 trong quý đầu tiên giảm gần 50% . Việc chuyển đổi mẫu xe này đã khiến nhiều đại lý tại Mỹ rơi vào tình trạng tồn kho thấp và gây áp lực lên doanh số tại thị trường lớn nhất của Toyota, nơi doanh số tháng 4 giảm 4,6% xuống còn 222.378 xe .

Lực cản này dự kiến chỉ là tạm thời. Khi việc sản xuất RAV4 mới được đẩy mạnh, cơn gió ngược về doanh số sẽ bắt đầu giảm bớt vào khoảng giữa đến cuối năm 2026 .

Điểm sáng duy nhất: Doanh số nội địa Nhật Bản tăng vọt

Trái ngược hoàn toàn với các thị trường nước ngoài, doanh số nội địa của Toyota tại Nhật Bản đã tăng 15,5% lên 190.262 xe, phục hồi sau những gián đoạn trước đó do điều chỉnh chính sách thuế môi trường . Hiệu suất của thị trường quê nhà cho thấy sức mạnh thương hiệu cơ bản, nhưng chỉ riêng Nhật Bản - chiếm khoảng 22% tổng doanh số toàn cầu tháng 4 - không thể bù đắp được quy mô thua lỗ tại Trung Quốc và Trung Đông.

Sản lượng toàn cầu thực tế đã tăng 2,0% trong tháng 4, được nâng đỡ bởi mức tăng 12,9% ở châu Á bên ngoài Trung Quốc, điều này đã bù đắp một phần cho sự sụt giảm ở Mỹ và Nhật Bản .

Triển vọng: Ba lực cản, một hướng đi

Toyota đang phải đối mặt với một thách thức đa mặt trận mà không có giải pháp khắc phục nhanh chóng.

Gián đoạn tại Trung Đông là mối đe dọa cấp bách nhất. Nếu sự bất ổn về vận chuyển do xung đột kéo dài, nó có thể tiếp tục bào mòn doanh số tại một thị trường, dù nhỏ hơn Trung Quốc hay Mỹ, nhưng về cơ bản đã bị cắt đứt như một điểm đến xuất khẩu .

Trung Quốc là một vấn đề chiến lược dài hạn. Mức giảm doanh số 25,4% phản ánh một sự thay đổi cơ bản trong sở thích của người tiêu dùng, khó có thể đảo ngược nhanh chóng. Ngay cả với việc ra mắt các sản phẩm điện hóa mới, Toyota vẫn phải cạnh tranh với các đối thủ nội địa đã có chỗ đứng vững chắc, vốn có lợi thế về chi phí và sự nhận diện thương hiệu mạnh mẽ trong phân khúc xe điện .

Quá trình chuyển đổi RAV4 mang lại một đòn bẩy phục hồi trong ngắn hạn. Một khi sản xuất trở lại bình thường, cơn gió ngược tự gây ra này sẽ đảo ngược, mang lại một phần lực nâng cho sản lượng toàn cầu trong nửa cuối năm 2026 .

Áp lực lợi nhuận đang gia tăng. Toyota đã báo trước kỳ vọng lợi nhuận thấp hơn do chi phí nguyên vật liệu thô cao hơn, và sự sụt giảm sản lượng đang diễn ra sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng thu hẹp biên lợi nhuận đó . Năm tài chính Nhật Bản tính đến tháng 3 năm 2026 của công ty là một kỷ lục về doanh số, nhưng quỹ đạo kể từ tháng 2 đã đi xuống .

Tóm lại, sự sụt giảm doanh số tháng 4 năm 2026 không phải là một cuộc khủng hoảng đơn lẻ mà là sự va chạm của các yếu tố tạm thời, cơ cấu và địa chính trị. Sự gián đoạn do chiến tranh ở Trung Đông và việc chuyển đổi mẫu RAV4 là những vấn đề ngắn hạn dễ thấy nhất, nhưng chính sự chuyển dịch nhanh chóng của Trung Quốc khỏi Toyota mới là thách thức chiến lược sâu sắc và lâu dài hơn.