Hỗn Loạn Bay Hè 2026 Tại Châu Âu: Nguyên Nhân Và Điều Gì Sắp Xảy Ra

Các cuộc đình công lao động làm trầm trọng thêm áp lực. Phi công của Lufthansa đã đình công vào tháng 4 và tháng 5, cắt giảm năng lực khai thác trên toàn hệ thống trung tâm của Đức và gây ra sự gián đoạn dây chuyền . Trong khi đó, một cuộc tranh chấp đang diễn ra liên quan đến kiểm soát viên không lưu Tây Ban Nha đã ảnh hưởng đến các sân bay trên khắp đất nước này .

Thời tiết khắc nghiệt đóng vai trò như giọt nước làm tràn ly. Các cơn bão Đại Tây Dương và giông bão ập đến cùng với biên độ nhân sự vốn đã mỏng manh, gây ra tình trạng ngừng hoạt động mặt đất và các hiệu ứng chậm chuyến dây chuyền trên khắp Tây và Trung Âu . Khi thời tiết xấu tấn công một mạng lưới đã bão hòa, các tác động dây chuyền sẽ kéo dài trong nhiều ngày.

Lượng hành khách phá kỷ lục khiến không còn chỗ cho bất kỳ cú sốc hấp thụ nào. Các sân bay châu Âu đã phục vụ 2,6 tỷ lượt khách trong năm 2025, và các dự báo cho mùa hè 2026 đều hướng tới một kỷ lục mới . Lưu lượng bay hàng năm của năm 2026 được dự báo sẽ tăng 3,1%, đạt 11,4 triệu chuyến, đồng nghĩa với việc hệ thống đang vận hành ở mức hoặc trên mức năng lực trước đại dịch .

Việc đóng cửa cơ sở hạ tầng gây thêm áp lực cục bộ. Sân bay Santiago de Compostela đã đóng cửa hoàn toàn từ ngày 23 tháng 4 đến ngày 27 tháng 5 để cải tạo đường băng, chuyển hướng lưu lượng sang các trung tâm khác và làm tăng thêm sức ép lên toàn mạng lưới .

Những sân bay và hãng hàng không chịu ảnh hưởng nặng nề nhất

Sự gián đoạn mang tính tập trung cao, nhưng không hề đơn độc. Nhiều trung tâm trung chuyển lớn đã bị ảnh hưởng trong cùng một khung giờ 24 tiếng.

Các sân bay bị ảnh hưởng nhiều nhất

• Amsterdam Schiphol (AMS): Sân bay bị ảnh hưởng nặng duy nhất trong ngày 21 tháng 5, ghi nhận 1.391 ca chậm và 62 ca hủy chuyến chỉ trong một ngày . Sân bay này cũng xuất hiện trong nhiều đợt gián đoạn trước đó trong tháng 5 .
• Frankfurt (FRA): Chịu sự gián đoạn nặng nề cùng với London và Amsterdam, bao gồm cả các sự kiện liên quan đến đình công .
• London Heathrow (LHR): Liên tục nằm trong số các trung tâm có số chuyến bị hủy và chậm nhiều nhất trong suốt mùa xuân .
• Barcelona El Prat (BCN): Bị ảnh hưởng trong đợt ngày 21/5 và bởi các cơn bão trước đó .
• Rome Fiumicino (FCO): Cũng bị tác động vào ngày 21/5 khi tình trạng chậm chuyến lan rộng khắp Nam Âu .
• Copenhagen, Oslo và Stockholm: Các trung tâm Bắc Âu hứng chịu tình trạng chậm chuyến đáng kể vào ngày 21/5 khi thời gian quay đầu máy bay bị kéo giãn .

Các hãng hàng không bị ảnh hưởng nhiều nhất

Sự hỗn loạn này không phân biệt hãng hàng không giá rẻ hay hãng hàng không truyền thống. Ryanair liên tục bị ghi nhận là bị gián đoạn qua nhiều sự kiện trong tháng 5 . Cuộc đình công của phi công Lufthansa vào tháng 4 và tháng 5 đã trực tiếp làm giảm năng lực khai thác tại các trung tâm của hãng . Wizz Air và Iberia cũng góp mặt trong các đợt gián đoạn trước đó vào tháng 3 . British Airways, KLM, easyJet và Air France đều ghi nhận số lượng chuyến bay bị gián đoạn lên đến ba con số trong các sự kiện tháng 4 .

Vì sao phần còn lại của mùa hè 2026 được dự báo sẽ còn nhiều gián đoạn hơn

Những áp lực mang tính cơ cấu đằng sau đợt sóng gió tháng 5 đã tích tụ trong nhiều năm và không có bằng chứng nào cho thấy chúng đang được giải quyết nhanh chóng.

Tăng trưởng lưu lượng bay đang vượt xa các cải thiện về năng lực. Eurocontrol dự báo sẽ có hơn 11 triệu chuyến bay trên khắp châu Âu từ tháng 6 đến tháng 9 năm 2026, tăng 4% so với mùa hè 2025 . Mạng lưới hiện đã ở mức bão hòa cao; người đứng đầu bộ phận vận hành quản lý không lưu của Eurocontrol đã mô tả đó là "một mạng lưới bão hòa cao, nơi bất kỳ vấn đề nào cũng trở thành vấn đề của toàn mạng lưới" . Vào mùa hè 2025, lưu lượng bay đã tăng 4,7% so với cùng kỳ năm trước, nhưng số ca chậm chuyến lại tăng vọt 47% .

Tình trạng thiếu hụt nhân sự ATC là vấn đề cơ cấu, không phải theo mùa. Phân tích của IATA cho thấy các vấn đề về năng lực và nhân sự đã gây ra hơn 70% tổng chi phí do chậm chuyến ATFM kể từ năm 2015 – ước tính khoảng 17,5 tỷ Euro – và những vấn đề này "được giải quyết một cách không thỏa đáng, đặc biệt là ở Pháp và Đức" . Các đơn vị ATC Trung Âu được cho là đang vận hành với mức thâm hụt nhân sự 12% so với mức cơ sở năm 2019 . Việc đào tạo một kiểm soát viên không lưu mất nhiều năm, vì vậy những khoảng trống này không thể được lấp đầy trước mùa hè.

Các nhà lãnh đạo ngành đang gióng lên hồi chuông cảnh báo. CEO của Ryanair đã công khai cảnh báo vào tháng 1 năm 2026 rằng mùa hè sẽ là "một mớ hỗn độn nữa với kiểm soát không lưu", dự đoán các cuộc đình công ở Pháp sẽ tái diễn và các kiểm soát viên sẽ không xuất hiện vào cuối tuần . Sự kiện Aviation Engage của Eurocontrol vào tháng 5 năm 2026 đã nhấn mạnh những giới hạn năng lực cơ cấu dai dẳng, tình trạng thiếu hụt kiểm soát viên liên tục và nhu cầu cấp thiết về việc thiết kế lại không phận nhanh hơn .

Các mô hình hàng tháng xác nhận sự mong manh tái diễn. Vào tháng 3, châu Âu đã chứng kiến 1.843 ca chậm chuyến và 158 ca hủy chuyến . Vào tháng 4, các cơn bão và tình trạng thiếu hụt ATC đã làm gián đoạn khoảng 1.680 chuyến bay, với con số gián đoạn lên tới ba chữ số tại Lufthansa, KLM, Ryanair và nhiều hãng khác . Đến cuối tháng 5, chỉ trong một ngày 21/5 đã có 1.453 chuyến bay bị gián đoạn . Quỹ đạo này không hề được cải thiện.

Biên độ sai sót mong manh như sợi chỉ. Dữ liệu hàng tuần của Eurocontrol từ cuối tháng 4 cho thấy, năng lực và nhân sự ATC gây ra 59% tổng số ca chậm chuyến ATFM đường dài trong Tuần 17 . Trong Tuần 15, thời điểm diễn ra cuộc đình công của Lufthansa, con số này đã lên tới 78% . Bất cứ khi nào thời tiết xấu hoặc hành động đình công ập đến, hệ thống lại sụp đổ.

Điều này có ý nghĩa gì với hành khách và ngành hàng không

Đợt gián đoạn cuối tháng 5 nên được hiểu là triệu chứng của tình trạng thiếu đầu tư kinh niên vào cơ sở hạ tầng ATC trong giai đoạn nhu cầu đi lại bùng nổ. Nếu không có những cải cách lớn – tuyển dụng nhanh hơn, hiện đại hóa không phận và phối hợp xuyên biên giới tốt hơn – mô hình chậm, hủy chuyến quy mô lớn sẽ còn lặp đi lặp lại trong suốt mùa hè và xa hơn nữa. Hành khách nên chuẩn bị tinh thần cho sự bất ổn liên tục, đặc biệt là vào những ngày cao điểm du lịch khi bất kỳ cú sốc ngoại cảnh nào cũng sẽ lan truyền theo hiệu ứng domino khắp các trung tâm trung chuyển nhộn nhịp nhất lục địa.