Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ vượt 5% và gây ra làn sóng bán tháo toàn cầu

Khi giá năng lượng tăng mạnh, chi phí vận tải và sản xuất cũng tăng theo, khiến lạm phát có nguy cơ tăng cao. Với trái phiếu – vốn trả lãi cố định – lạm phát cao làm giảm giá trị thực của dòng tiền trong tương lai, nên nhà đầu tư sẽ yêu cầu lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro đó.

Hệ quả là lợi suất trái phiếu dài hạn tăng nhanh trên nhiều thị trường tài chính.

2. Nỗi lo lạm phát kéo dài và kỳ vọng chính sách của Fed

Bên cạnh cú sốc năng lượng, giới đầu tư ngày càng tin rằng lạm phát có thể duy trì ở mức cao lâu hơn dự kiến.

Đầu năm 2026, thị trường còn kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Federal Reserve – Fed) sẽ giảm lãi suất. Nhưng khi dữ liệu lạm phát và giá năng lượng tăng lên, nhiều nhà giao dịch bắt đầu tính đến kịch bản Fed giữ lãi suất cao lâu hơn hoặc thậm chí tăng lãi suất trở lại để kiểm soát giá cả.

Kỳ vọng lãi suất chính sách cao hơn thường khiến lợi suất trái phiếu tăng trên toàn bộ đường cong lợi suất, đặc biệt là các kỳ hạn trung và dài.

3. Hoạt động “convexity hedging” từ thị trường thế chấp

Một yếu tố kỹ thuật trên thị trường tài chính cũng góp phần khuếch đại đà tăng của lợi suất.

Khi lãi suất tăng, các khoản vay thế chấp ít được tái cấp vốn hơn. Điều này khiến thời gian đáo hạn hiệu quả của trái phiếu thế chấp (MBS) kéo dài – hiện tượng gọi là duration extension.

Để quản lý rủi ro này, các nhà đầu tư nắm giữ MBS thường bán trái phiếu Kho bạc Mỹ hoặc hợp đồng phái sinh liên quan nhằm phòng hộ. Quá trình này được gọi là convexity hedging.

Khi nhiều nhà đầu tư cùng bán để phòng hộ, áp lực bán có thể khiến lợi suất tăng nhanh hơn và thị trường trái phiếu biến động mạnh.

4. Lo ngại ngày càng lớn về thâm hụt và nợ công Mỹ

Ngoài các yếu tố ngắn hạn, thị trường còn phản ứng với những lo ngại dài hạn về tài khóa của Mỹ.

Thâm hụt ngân sách lớn trong nhiều năm đã khiến lượng trái phiếu Kho bạc phát hành tăng mạnh. Khi nguồn cung trái phiếu tăng, chính phủ có thể phải trả lãi suất cao hơn để thu hút nhà đầu tư – đặc biệt nếu nhu cầu mua trái phiếu dài hạn yếu đi.

Một số nhà phân tích cho rằng nỗi lo về tài chính công không bền vững cũng là lý do khiến nhà đầu tư bán bớt trái phiếu dài hạn gần đây.

Điều này thường được thể hiện qua sự gia tăng của “term premium” – phần lợi suất bổ sung mà nhà đầu tư yêu cầu khi nắm giữ trái phiếu dài hạn thay vì liên tục đầu tư vào trái phiếu ngắn hạn.

5. Vì sao đợt bán tháo lan ra toàn cầu

Biến động không chỉ xảy ra tại Mỹ. Lợi suất trái phiếu chính phủ ở châu Âu và châu Á cũng tăng khi nhà đầu tư toàn cầu đánh giá lại rủi ro lạm phát và triển vọng chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương.

Do trái phiếu Kho bạc Mỹ được coi là chuẩn tham chiếu của hệ thống tài chính toàn cầu, biến động mạnh ở thị trường Mỹ thường lan sang các thị trường trái phiếu khác.

6. Tác động tới thị trường chứng khoán và nền kinh tế

Lợi suất trái phiếu tăng không chỉ ảnh hưởng đến thị trường nợ mà còn tác động rộng tới nền kinh tế:

• Chứng khoán: Lợi suất cao làm tăng tỷ lệ chiết khấu dùng để định giá lợi nhuận tương lai, khiến cổ phiếu – đặc biệt là cổ phiếu tăng trưởng và công nghệ – chịu áp lực.
• Thị trường nhà ở: Lợi suất trái phiếu 10 năm là tham chiếu quan trọng cho lãi suất thế chấp, nên khi lợi suất tăng, chi phí vay mua nhà cũng tăng.
• Doanh nghiệp: Chi phí phát hành trái phiếu doanh nghiệp tăng, khiến việc huy động vốn trở nên đắt đỏ hơn.
• Điều kiện tài chính toàn cầu: Lợi suất Mỹ cao hơn thường khiến dòng vốn toàn cầu dịch chuyển và làm điều kiện tài chính thắt chặt hơn ở nhiều nền kinh tế.

7. Hệ quả dài hạn: chi phí vay của chính phủ Mỹ tăng

Nếu lợi suất dài hạn duy trì ở mức cao, chi phí trả lãi cho nợ công Mỹ có thể tăng đáng kể.

Chính phủ Mỹ thường xuyên phải tái cấp vốn cho trái phiếu đáo hạn và phát hành thêm để tài trợ thâm hụt ngân sách. Khi lợi suất cao hơn, khoản lãi phải trả cho trái phiếu mới cũng tăng theo, khiến tổng chi phí lãi vay của ngân sách liên bang phình to theo thời gian.

Điều này không tạo ra khủng hoảng tài chính ngay lập tức cho Mỹ, nhưng về lâu dài có thể gây áp lực lên ngân sách và cạnh tranh với các khoản chi tiêu khác.

Bức tranh tổng thể

Đợt tăng vọt của lợi suất trái phiếu Mỹ hiện nay là kết quả của nhiều yếu tố cùng lúc:

• Cú sốc năng lượng từ xung đột Mỹ–Iran và giá dầu tăng
• Kỳ vọng lạm phát cao hơn
• Khả năng Fed giữ lãi suất cao hoặc tăng lãi suất
• Hoạt động phòng hộ của nhà đầu tư trái phiếu thế chấp
• Lo ngại dài hạn về nợ công và thâm hụt ngân sách Mỹ

Sự kết hợp giữa các yếu tố ngắn hạn và cấu trúc dài hạn này đã đẩy chi phí vay dài hạn của Mỹ lên mức cao nhất gần hai thập kỷ, đồng thời làm rung chuyển thị trường trái phiếu và các thị trường tài chính trên toàn cầu.