Bài Học Đắt Giá: Can Thiệp Tiền Tệ Kỷ Lục của Nhật Bản 'Tan Như Bong Bóng' Trước Sức Mạnh Đồng USD

Bộ Tài chính Nhật Bản đã triển khai một lượng tiền kỷ lục 11,7349 nghìn tỷ Yên (tương đương khoảng 73,7 tỷ USD) để mua vào đồng Yên từ ngày 28 tháng 4 đến ngày 27 tháng 5 năm 2026—đánh dấu lần can thiệp tiền tệ trực tiếp đầu tiên kể từ năm 2024 và là khoản chi lớn nhất trong một tháng từ trước đến nay . Chiến dịch này đã nhanh chóng kéo tỷ giá USD/JPY từ trên mốc 160 xuống gần ngưỡng 155, nhưng đến ngày 3 tháng 6, tỷ giá đã quay trở lại mức 160 được theo dõi sát sao, xóa sạch từng đồng Yên lợi nhuận có được từ can thiệp . Sự đảo chiều hoàn toàn này phơi bày một sự thật phũ phàng của thị trường tiền tệ hiện đại: ngay cả can thiệp kỷ lục cũng không thể lấn át được bối cảnh nền tảng bền vững.

Nguyên nhân cốt lõi khiến can thiệp thất bại

Can thiệp chỉ giải quyết được phần ngọn, không phải phần gốc. Những động lực cơ bản khiến đồng Yên suy yếu mang tính cấu trúc và đa chiều, khiến cho đà tăng của đồng Yên không có điểm tựa nền tảng nào .

Khoảng cách lợi suất Mỹ-Nhật không thể lay chuyển. Cách tiếp cận thận trọng của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) trong việc bình thường hóa chính sách đã khiến lợi suất của Nhật Bản thấp hơn nhiều so với Mỹ. Bước sang năm 2026, đồng Yên vẫn giao dịch ở mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, quanh giữa ngưỡng 150 Yên đổi 1 USD, khi lãi suất của Mỹ vẫn ở mức cao . Giao dịch "carry trade"—vay đồng Yên giá rẻ để mua đồng USD có lợi suất cao hơn—vẫn hấp dẫn và các nhà phân tích lưu ý rằng can thiệp một chiều khó có thể đảo ngược áp lực mất giá do chênh lệch lợi suất gây ra .

Tổn thương từ chi phí năng lượng. Nhật Bản là một nước nhập khẩu ròng năng lượng khổng lồ. Eo biển Hormuz, điểm nghẽn chiến lược chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu hàng ngày của thế giới, vẫn đóng cửa một cách hiệu quả trong bối cảnh xung đột Mỹ-Iran, khiến giá dầu thô biến động mạnh . Chi phí năng lượng tăng cao làm suy yếu cán cân thương mại của Nhật Bản và về mặt cấu trúc làm tăng nhu cầu USD để thanh toán nhập khẩu, một động lực mà can thiệp không thể tự nó hóa giải .

Hiệu ứng răn đe suy giảm. Sau khi đợt can thiệp kỷ lục mất tác dụng, các nhà chức trách Nhật Bản đã kiềm chế không leo thang các cảnh báo bằng lời nói khi đồng Yên từ từ tiến về mốc 160 . Các nhà phân tích nhận định những tuyên bố mềm mỏng hơn là dấu hiệu của sự miễn cưỡng hành động sớm, điều này khuyến khích thị trường tiếp tục thử thách "lằn ranh đỏ" đã từng kích hoạt hỏa lực mạnh mẽ của Tokyo .

Động cơ địa chính trị thúc đẩy sức mạnh đồng USD

Thị trường tiền tệ trong suốt mùa xuân năm 2026 bị chi phối bởi hậu quả từ cuộc xung đột Mỹ-Iran. Đồng USD liên tục được hưởng lợi từ vai trò kép của nó: vừa là tài sản trú ẩn an toàn hàng đầu thế giới, vừa là đồng tiền của một quốc gia ít chịu ảnh hưởng từ các cú sốc giá năng lượng nhập khẩu.

Đàm phán hòa bình bế tắc và các hành động thù địch ở Vùng Vịnh. Các cuộc đàm phán bị đình trệ giữa Mỹ và Iran liên tục đẩy nhà đầu tư tìm đến đồng USD. Khi các cuộc đàm phán thất bại hoặc rơi vào bế tắc, như đã xảy ra vào đầu tháng Tư và một lần nữa vào tháng Năm, đồng USD mạnh lên trên diện rộng . Vào ngày 12 tháng 4, đồng bạc xanh đã tăng vọt sau khi các cuộc đàm phán hòa bình kéo dài ở Islamabad sụp đổ, làm bùng lên làn sóng tìm kiếm tài sản trú ẩn an toàn . Ngược lại, khi có triển vọng tiến triển, sức mạnh đồng USD lại giảm bớt—khiến đồng Yên trở thành "con tin" trực tiếp của các tiêu đề ngoại giao từ Trung Đông .

Các hành động thù địch mới xóa sạch thành quả can thiệp. Vào ngày 3 tháng 6, các cuộc xung đột mới ở Vùng Vịnh đã đẩy đồng USD lên cao và đưa đồng Yên trở lại mức 160—chính xác là mức đã kích hoạt can thiệp một tháng trước đó . Động thái này đã xóa sạch hoàn toàn lợi nhuận từ can thiệp trước đó của đồng Yên và khiến Tokyo phải đưa ra những cảnh báo bằng lời nói mới, giữ cho các nhà giao dịch luôn trong tư thế cảnh giác về một đợt hành động chính thức khác .

Giá dầu như một cơ chế truyền dẫn. Một thỏa thuận hòa bình để mở cửa lại eo biển Hormuz sẽ giảm áp lực lên các đồng tiền của các nước nhập khẩu dầu như đồng Yên và giảm nhu cầu trú ẩn an toàn đối với đồng USD . Việc không có thỏa thuận đồng nghĩa với áp lực tăng giá dầu tiếp diễn, nhu cầu USD bền vững cho thanh toán năng lượng, và một sức nặng cấu trúc đè lên đồng Yên mà chỉ riêng chính sách tiền tệ khó có thể bù đắp .

Các tín hiệu chính sách và đạn dược hạn chế của BOJ

Kỳ vọng về việc BOJ tăng lãi suất đã định kỳ mang lại những đợt tăng giá ngắn ngủi cho đồng Yên, nhưng chúng không đủ để duy trì sự đảo chiều xu hướng.

Hy vọng tăng lãi suất và những thất vọng nhanh chóng. Những hy vọng về sự phục hồi của đồng Yên liên tục phụ thuộc vào viễn cảnh BOJ trở nên "diều hâu" hơn, tuy nhiên đồng Yên lại suy yếu mỗi khi lãi suất của Mỹ duy trì ở mức cao lâu hơn dự kiến . Các nhà phân tích tại Brown Brothers Harriman lưu ý sau đợt can thiệp rằng, một sự phá vỡ bền vững dưới mức 155 đối với cặp USD/JPY sẽ đòi hỏi một BOJ cứng rắn hơn, điều mà họ cho là khó xảy ra vào lúc này .

Lợi ích giảm dần của can thiệp bằng lời nói. Trước đó vào năm 2025, các cảnh báo bằng lời nói phối hợp từ Bộ Tài chính Nhật Bản và BOJ đã cho thấy một số hiệu quả trong việc làm chậm đà trượt của đồng Yên bằng cách gia tăng rủi ro cho giới đầu cơ . Tuy nhiên, đến tháng 6 năm 2026, bộ công cụ đó đã mất đi phần lớn sức mạnh. Những tuyên bố mềm mỏng hơn sau đợt can thiệp kỷ lục phản ánh sự thừa nhận rằng thị trường đã nhìn thấu lời nói của các quan chức, hướng đến thực tế cơ bản về chênh lệch lãi suất và các dòng vốn địa chính trị .

Triển vọng trung hạn: dự báo và các điều kiện

Các bộ phận nghiên cứu lớn nhận thấy một lộ trình phục hồi dần dần cho đồng Yên, nhưng các điều kiện vẫn rất khắt khe.

• MUFG Research kỳ vọng đà mất giá của đồng USD sẽ tiếp tục trong năm 2026, sau khi chỉ số DXY giảm 9,4% vào năm 2025, và dự báo mức giảm khiêm tốn hơn trong năm nay . Dự báo mới nhất được công bố của họ cho thấy USD/JPY ở mức 158 trong quý 2 năm 2026, giảm xuống 152 vào quý 1 năm 2027 . Quan điểm này giả định Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cắt giảm lãi suất thêm và BOJ nối lại việc tăng lãi suất.
• Dự báo trung tâm của Rabobank cho thấy USD/JPY ở mức 158 trong ba tháng và 152 trong sáu tháng, với giả định BOJ theo hướng "diều hâu" và Fed có xu hướng nới lỏng .
• Tuy nhiên, cả hai ngân hàng đều nhấn mạnh rủi ro giảm giá đối với đồng Yên trong ngắn hạn. MUFG đã cảnh báo rằng đồng Yên vẫn phải đối mặt với rủi ro suy giảm khi bước vào năm 2026 và sự phục hồi phụ thuộc vào niềm tin được cải thiện vào quá trình bình thường hóa chính sách trong nước .

Điểm mấu chốt. Can thiệp có thể hạn chế các biến động hỗn loạn và tạm thời trừng phạt các vị thế đầu cơ một chiều gần ngưỡng 160, nhưng nó không thể đảo ngược nhu cầu cơ bản đối với đồng USD được thúc đẩy bởi địa chính trị, giá năng lượng và khoảng cách lãi suất dai dẳng. Trường hợp thị trường cho sự phục hồi dần dần của đồng Yên về phạm vi 155-158 phụ thuộc vào sự hội tụ của nhiều yếu tố: lãi suất Mỹ thấp hơn, BOJ thắt chặt mạnh mẽ hơn, căng thẳng Trung Đông giảm bớt và giá dầu đi xuống. Cho đến khi những chất xúc tác đó thẳng hàng, rủi ro quay trở lại và thậm chí vượt qua ngưỡng 160 vẫn là hiện hữu, đặc biệt khi đợt can thiệp tiếp theo bắt đầu trông quen thuộc—và chỉ mang tính tạm thời—đối với một thị trường đã chứng kiến nỗ lực 73,7 tỷ USD kỷ lục tan biến.