Vì sao đồng yên lại trượt về 160 yen/USD dù Nhật chi kỷ lục?

Đồng yên quay lại vùng 160 yen đổi 1 USD không hẳn vì hoạt động can thiệp của Nhật Bản thất bại về mặt kỹ thuật. Vấn đề nằm ở chỗ Tokyo đã làm thay đổi dòng tiền và vị thế giao dịch trong ngắn hạn, nhưng chưa thể thay đổi động lực cốt lõi của thị trường: lợi suất tại Mỹ vẫn cao hơn đáng kể so với Nhật Bản.

Sau khi Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh phát tín hiệu cứng rắn tại hội nghị Jackson Hole, giới đầu tư một lần nữa nghiêng về khả năng lãi suất Mỹ duy trì ở mức cao hoặc tăng sớm hơn dự kiến. Đồng USD vì thế lấy lại đà tăng, còn USD/JPY tiến về mốc mà Tokyo từng cố gắng ngăn chặn. 49

Tín hiệu từ Fed đã đảo chiều kỳ vọng lãi suất

Trong bài phát biểu tại Jackson Hole, ông Warsh để ngỏ khả năng Fed tăng lãi suất sớm hơn dự báo nếu lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu. Sau bài phát biểu, xác suất ngầm định cho một đợt tăng lãi suất vào tháng 9 tăng từ khoảng 35–40% lên gần 60%. 49

Thay đổi này khiến tài sản định giá bằng USD hấp dẫn hơn so với tài sản bằng yen. Khi nhà đầu tư điều chỉnh dự báo về lãi suất Mỹ, lợi suất trái phiếu ngắn hạn tăng và đồng bạc xanh được hỗ trợ trên diện rộng. USD/JPY do đó tăng trở lại, xóa một phần đáng kể mức phục hồi mà đồng yên đạt được sau đợt can thiệp cuối tháng 7.

Nói cách khác, thị trường không chỉ nhìn vào số tiền Nhật Bản đã bỏ ra, mà còn nhìn vào suất sinh lời kỳ vọng khi nắm giữ USD so với yen.

15,4 nghìn tỷ yen chỉ tạo hiệu ứng tạm thời

Theo dữ liệu của Bộ Tài chính Nhật Bản, nhà chức trách đã chi kỷ lục 15,4 nghìn tỷ yen, tương đương khoảng 96,5 tỷ USD, để can thiệp thị trường ngoại hối trong giai đoạn từ ngày 30/7 đến 26/8. 19

Trước đó, hành động phối hợp giữa Nhật Bản và Mỹ đã giúp kéo USD/JPY từ mức thấp nhất trong khoảng bốn thập kỷ, gần 164 yen/USD, xuống khoảng 155,20 yen/USD. 23

Can thiệp ngoại hối có thể tạo ra tác động mạnh trong thời gian ngắn. Việc bán USD và mua yen làm thay đổi cung cầu, phá vỡ các vị thế đầu cơ một chiều và buộc những nhà đầu tư đang đặt cược đồng yên giảm giá phải mua lại yen để đóng vị thế.

Tuy nhiên, biện pháp này không tự nó thay đổi:

• mức lợi suất mà tài sản bằng USD có thể mang lại;
• lộ trình chính sách của Fed và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ);
• động lực dài hạn của các giao dịch vay yen để đầu tư vào tài sản có lợi suất cao hơn.

Nhật Bản trước đó cũng đã báo cáo chi 11,7349 nghìn tỷ yen trong giai đoạn tháng 4–6. Nếu cộng với 15,4 nghìn tỷ yen của đợt sau, tổng số tiền dành cho các hoạt động hỗ trợ đồng yên trong những giai đoạn được báo cáo của năm 2026 lên khoảng 27 nghìn tỷ yen. 1923

Việc USD/JPY vẫn tiến sát 160 cho thấy giới hạn căn bản của can thiệp: nhà chức trách có thể làm chậm hoặc đảo chiều một xu hướng, nhưng muốn duy trì kết quả lâu dài thì các yếu tố nền tảng cũng phải thay đổi.

Chênh lệch lãi suất vẫn duy trì giao dịch carry trade

Lãi suất chính sách của Fed được ghi nhận ở mức 3,50–3,75%, trong khi lãi suất của BOJ khoảng 1,00%. 818 Khoảng cách này vẫn tạo lợi thế lớn cho tài sản bằng USD.

Đó là nền tảng của giao dịch carry trade: nhà đầu tư vay hoặc huy động vốn bằng đồng tiền có lợi suất thấp như yen, sau đó mua tài sản có lợi suất cao hơn như trái phiếu hoặc tài sản định giá bằng USD.

Ngay cả nếu BOJ nâng lãi suất lên 1,25%, khoảng cách với Fed vẫn còn hơn hai điểm phần trăm. Vì vậy, động lực bán yen và mua USD vẫn có thể tiếp diễn, trừ khi xảy ra một trong các kịch bản sau:

• Fed hạ lãi suất hoặc phát tín hiệu ôn hòa hơn;
• BOJ tăng lãi suất nhanh và rõ ràng hơn dự kiến;
• biến động tỷ giá tăng mạnh đến mức khiến carry trade trở nên quá rủi ro;
• nguy cơ Nhật Bản can thiệp trở lại làm chi phí duy trì vị thế bán yen tăng lên.

Vị thế bán yen có thể được xây dựng lại

Đợt can thiệp phối hợp đã buộc các quỹ đầu cơ giảm mạnh vị thế bán yen. Trong thị trường hợp đồng tương lai và quyền chọn, các quỹ đòn bẩy đã cắt khoảng một nửa vị thế bán ròng, xuống còn khoảng 63.600 hợp đồng vào ngày 4/8. 37

Đến tuần kết thúc ngày 11/8, vị thế này tiếp tục giảm còn 59.526 hợp đồng. 33

Hoạt động mua lại yen để đóng vị thế bán đã khuếch đại đà phục hồi ban đầu. Nhưng khi USD/JPY tăng trở lại, các quỹ có thể mở lại vị thế bán yen. Khi đó, động lực vị thế có thể tác động theo chiều ngược lại và đẩy đồng yên suy yếu nhanh hơn.

Điều này khiến thị trường dễ xuất hiện những cú biến động mạnh theo cả hai hướng:

• một đợt can thiệp bất ngờ hoặc tín hiệu cứng rắn từ BOJ có thể kích hoạt làn sóng đóng vị thế bán yen;
• dữ liệu kinh tế Mỹ mạnh hơn dự kiến có thể kéo theo hoạt động mua USD mới.

Các mức cản quyền chọn, lệnh dừng lỗ và nhu cầu phòng hộ cũng có thể khuếch đại biến động quanh mốc 160, dù không có bằng chứng cho thấy những công cụ này tự chúng quyết định xu hướng dài hạn.

160 yen/USD có phải “lằn ranh đỏ” của Nhật Bản?

Chưa có bằng chứng cho thấy 160 yen/USD là một ngưỡng tự động kích hoạt can thiệp. Một cựu quan chức ngoại hối Nhật Bản nói với Reuters rằng hành động can thiệp không nhất thiết diễn ra chính xác tại 160 hay 162 yen/USD. Nhà chức trách có xu hướng chú ý nhiều hơn đến tốc độ và mức độ hỗn loạn của biến động, thay vì bảo vệ một con số cố định. 2

Dù vậy, 160 vẫn là vùng cảnh báo quan trọng vì ba lý do:

1. Đây là một mốc tâm lý rất dễ được thị trường theo dõi.
2. Đồng yên yếu làm tăng chi phí nhập khẩu, đặc biệt là năng lượng và hàng hóa, từ đó tạo sức ép chính trị trong nước đối với chính phủ Nhật Bản.
3. Tokyo và Washington đều từng nhấn mạnh lo ngại về biến động quá mức và diễn biến tỷ giá mất trật tự. 2628

Vì vậy, 160 nên được xem là vùng rủi ro chính sách cao, chứ không phải một đường biên mà Nhật Bản chắc chắn sẽ bảo vệ bằng mọi giá.

Nhật Bản sẽ can thiệp tiếp hay chờ BOJ?

Một đợt can thiệp mới vẫn có khả năng xảy ra nếu USD/JPY tăng quá nhanh, thanh khoản thị trường suy giảm hoặc giới chức đánh giá diễn biến là mất trật tự. Nhật Bản và Mỹ đã phát tín hiệu rằng họ sẵn sàng phối hợp trở lại. 226

Tuy nhiên, nếu thị trường vẫn vận hành tương đối trật tự, Tokyo có thể ưu tiên cảnh báo bằng lời nói và chờ quyết định của BOJ vào ngày 17–18/9. Một đợt tăng lãi suất hoặc thông điệp thiên về tiếp tục bình thường hóa chính sách sẽ giải quyết trực tiếp hơn nguyên nhân khiến đồng yên suy yếu.

Thị trường từng nâng xác suất dự báo BOJ tăng lãi suất vào tháng 9 lên 76%, từ mức 24% vào ngày 30/7. 3

Những yếu tố có thể quyết định hướng đi tiếp theo

Cuộc họp G20

Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản và Thống đốc BOJ dự kiến tham dự cuộc họp tài chính G20 do Mỹ đăng cai, tạo cơ hội để Tokyo thảo luận lại vấn đề đồng yên với các quan chức Bộ Tài chính Mỹ. 34

Một tín hiệu rõ ràng về việc tiếp tục phối hợp có thể khiến giới đầu cơ thận trọng hơn. Ngược lại, nếu không xuất hiện cam kết mới, thị trường có thể tiếp tục thử thách mốc 160.

Dữ liệu kinh tế Mỹ

Số liệu việc làm, tiền lương hoặc lạm phát Mỹ mạnh sẽ củng cố cách diễn giải cứng rắn về phát biểu của ông Warsh, hỗ trợ lợi suất trái phiếu ngắn hạn và đồng USD. Dữ liệu yếu hơn có thể làm giảm xác suất Fed tăng lãi suất trong ngắn hạn, qua đó tạo cơ hội cho đồng yên phục hồi. 4

Điểm then chốt không chỉ là bài phát biểu tại Jackson Hole, mà là liệu các số liệu kinh tế tiếp theo có xác nhận sự thay đổi trong kỳ vọng lãi suất hay không.

Quyết định của BOJ trong tháng 9

Một đợt tăng lãi suất của BOJ, đi kèm định hướng tiếp tục thắt chặt, có thể hỗ trợ đồng yên. Tác động sẽ rõ rệt hơn nếu lợi suất Mỹ đồng thời giảm.

Ngược lại, kịch bản BOJ giữ nguyên lãi suất trong khi Fed tiếp tục cứng rắn sẽ duy trì phần lớn sức hấp dẫn của carry trade và gây thêm sức ép lên yen.

Kết luận: Can thiệp có thể mua thời gian, nhưng chưa thể đổi cuộc chơi

Đồng yên trượt trở lại vùng 160 vì hoạt động can thiệp đã làm thay đổi vị thế giao dịch, nhưng chưa thể xóa bỏ cấu trúc lợi suất đang có lợi cho đồng USD. Phát biểu của ông Warsh đã cung cấp cho thị trường một lý do mới để định giá mạnh hơn lợi thế đó.

Nhật Bản vẫn có thể tạo ra một cú phục hồi nhanh của đồng yên nếu bất ngờ can thiệp hoặc phối hợp chính sách với Mỹ. Nhưng một đợt phục hồi bền vững nhiều khả năng cần đến sự thay đổi căn bản hơn: lãi suất ngắn hạn của Mỹ giảm, BOJ tăng tốc thắt chặt, hoặc cả hai cùng xảy ra.