Quy mô khoản lỗ đã tăng tốc đáng kể cùng với sự thay đổi chính sách. Con số mới nhất “làm lu mờ” mọi kỷ lục trước đó:
Khoản lỗ này lớn gấp khoảng 1,6 lần so với kỷ lục của năm trước đó và gấp khoảng 4,8 lần mức của chỉ hai năm trước.
Mức tăng so với cùng kỳ năm ngoái phản ánh sự leo thang liên tục của lợi suất JGB. Tài khoản chính thức của BOJ cho thấy tổng tài sản của họ giảm xuống còn 662,1 nghìn tỷ yên vào ngày 31 tháng 3 năm 2026, giảm khoảng 67,6 nghìn tỷ yên so với một năm trước đó, chủ yếu do giá trị sổ sách của chứng khoán JGB giảm tới 45,1 nghìn tỷ yên .
Khoản lỗ kỷ lục chỉ là một triệu chứng của một chiến lược tổng thể, đa hướng nhằm gỡ bỏ những năm tháng kích thích phi thường.
Kể từ tháng 7 năm 2024, BOJ đã giảm dần lượng mua JGB hàng tháng một cách có hệ thống. Gần đây nhất, ngân hàng trung ương đã quyết định giảm tốc độ cắt giảm này để giảm thiểu sự gián đoạn thị trường. Bắt đầu từ tháng 4 năm 2026, tốc độ cắt giảm hàng quý đã giảm từ 400 tỷ yên xuống còn 200 tỷ yên, một động thái mà các quan chức cho biết sẽ “tăng cường chức năng của thị trường JGB” . Dù đã giảm tốc, chương trình này vẫn đánh dấu một nỗ lực chính thức, dài hạn nhằm thu hẹp bảng cân đối kế toán (thắt chặt định lượng).
BOJ đã tăng lãi suất chính sách ngắn hạn lên 0,50% vào tháng 1 năm 2025 và giữ nguyên ở đó cho đến giữa năm 2025, với lý do bất ổn về chính sách thương mại . Mặc dù không có đợt tăng nào nữa được ghi nhận cho đến tháng 4 năm 2026, Thống đốc Kazuo Ueda đã nhiều lần phát tín hiệu rằng các đợt tăng lãi suất tiếp theo sẽ được cân nhắc nếu nền kinh tế và lạm phát diễn biến đúng như dự kiến.
Vào tháng 9 năm 2025, BOJ đã thực hiện một bước đi mang tính bước ngoặt hướng tới việc bình thường hóa hoàn toàn bảng cân đối kế toán bằng cách quyết định bắt đầu bán lượng nắm giữ các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) và quỹ tín thác đầu tư bất động sản Nhật Bản (J-REIT) ra thị trường . Quyết định bán ra, thay vì chỉ đơn giản là ngừng mua, đã đánh dấu một sự đảo ngược lịch sử sau nhiều năm BOJ là chủ sở hữu ETF lớn nhất tại Nhật Bản. Ngân hàng này cam kết sẽ tiến hành bán dần dần để tránh gây bất ổn cho thị trường tài chính
.
Trong khi các khoản lỗ trái phiếu vẫn nằm trên giấy tờ, các đợt tăng lãi suất của BOJ đã có tác động ngay lập tức và cụ thể đến báo cáo thu nhập của họ. Ngân hàng trung ương phải trả lãi cho lượng dự trữ vượt mức mà các tổ chức tài chính gửi tại đây, một chi phí tăng lên cùng với lãi suất chính sách.
Trong năm tài khóa 2025, BOJ đã chi 2,7 nghìn tỷ yên (tương đương 16,95 tỷ USD) cho các khoản thanh toán lãi suất này, tăng mạnh so với mức 1,3 nghìn tỷ yên của năm trước đó . Đáng chú ý, tổng số tiền thanh toán này đã vượt quá 2,5 nghìn tỷ yên thu nhập lãi mà BOJ kiếm được từ danh mục trái phiếu khổng lồ của mình. Đây là lần đầu tiên các khoản trả lãi dự trữ vượt quá lợi nhuận thu được từ trái phiếu
. Động thái này trực tiếp bào mòn thu nhập ròng của ngân hàng trung ương, ngay cả khi khoản lợi nhuận chưa thực hiện khổng lồ từ việc nắm giữ ETF tăng vọt lên mức kỷ lục 46 nghìn tỷ yên nhờ sự phục hồi của thị trường chứng khoán Nhật Bản
.
Khoản lỗ chưa thực hiện ngày càng phình to là hệ quả trực tiếp của một sự thay đổi chính sách mang tính lịch sử. Sau nhiều thập kỷ chiến đấu với giảm phát, BOJ là ngân hàng trung ương lớn cuối cùng thoát khỏi chính sách tiền tệ siêu lỏng, một động thái trái ngược với chu kỳ cắt giảm lãi suất ở Mỹ và châu Âu trong giai đoạn 2025–2026.
Quá trình chuyển đổi này đầy rẫy rủi ro. Di chuyển quá nhanh có thể gây bất ổn cho thị trường trái phiếu và gây sốc cho một nền kinh tế vốn đã quen với lãi suất gần bằng không. Di chuyển quá chậm có thể thổi bùng lạm phát và làm đồng yên suy yếu. Hành động cân bằng cẩn trọng của BOJ—tăng lãi suất, giảm dần mua trái phiếu, bắt đầu bán tài sản, và thậm chí làm chậm lại tiến trình cắt giảm để đảm bảo sự ổn định—cho thấy họ nhận thức sâu sắc về những mối nguy hiểm này. Khoản lỗ trên giấy 45 nghìn tỷ yên là một biểu tượng mạnh mẽ cho cái bóng dài mà nhiều năm nới lỏng định lượng để lại, và là lời nhắc nhở rằng không có cuộc rút lui nào của ngân hàng trung ương khỏi chính sách như vậy có thể hoàn toàn không đau đớn.
Điểm mấu chốt: Khoản lỗ chưa thực hiện kỷ lục là sự phản ánh trên sổ sách kế toán về bước ngoặt chính sách chủ ý của BOJ nhằm tăng lãi suất, điều làm giảm giá trị thị trường của danh mục trái phiếu khổng lồ của họ. Mặc dù các khoản lỗ này chỉ là lỗ trên sổ sách theo phương pháp kế toán giá gốc phân bổ, chúng mang một sức nặng biểu tượng và làm nổi bật những thách thức về tài khóa và ổn định tài chính khi thoát khỏi hàng thập kỷ nới lỏng tiền tệ phi thường.