Vì sao cổ phiếu bán dẫn lao dốc sau lời kêu gọi “giảm tốc” AI của Anthropic

Đợt giảm mạnh của nhóm bán dẫn bắt nguồn từ một sự thay đổi trong cách thị trường nhìn về tốc độ của chu kỳ đầu tư AI. Bài viết We Must Pace the Frontier của Dario Amodei, CEO Anthropic, khiến nhà đầu tư lo rằng quá trình nâng cấp các mô hình AI tiên phong có thể chậm lại. Nếu điều đó xảy ra, lịch ra mắt mô hình, mở rộng trung tâm dữ liệu và các đơn hàng chip, bộ nhớ, máy chủ hay hạ tầng điện có thể bị dời lại.

Điều thị trường phản ứng không phải là kịch bản AI biến mất, mà là khả năng đà chi tiêu khổng lồ cho AI trong ngắn hạn không còn diễn ra nhanh như kỳ vọng. Giá dầu và lợi suất trái phiếu tăng trong cùng phiên càng khiến các cổ phiếu tăng trưởng định giá cao chịu áp lực. 1512

Amodei thực sự đề xuất điều gì?

Amodei kêu gọi các công ty AI tiên phong giảm tốc độ cải thiện năng lực mô hình để công tác an toàn, thử nghiệm và giám sát có thời gian theo kịp. Đề xuất gồm việc cho bên đánh giá độc lập tiếp cận thường trực, tăng phối hợp giữa các nhà phát triển AI hàng đầu và hướng tới các thỏa thuận quốc tế đối với những hệ thống nguy hiểm nhất. Anthropic cho biết sẽ cung cấp cho các bên đánh giá thứ ba quyền truy cập thường trực ở mức tương đương nhân viên vào hệ thống của mình. 354041

Đây không phải lời kêu gọi đóng băng hay dừng hẳn việc huấn luyện AI. Trọng tâm là điều tiết nhịp độ nâng cấp năng lực và áp dụng biện pháp bảo vệ. Tuy nhiên, thị trường thường định giá theo thay đổi ở phần biên: nếu các phòng thí nghiệm AI tiên phong phát triển hoặc phát hành mô hình chậm hơn, một phần chi tiêu mua năng lực tính toán có thể bị hoãn. 53136

Sam Altman của OpenAI nói ông đồng ý cần “điều tiết nhịp độ ở tuyến đầu”, còn Elon Musk viết ngắn gọn: “Dario đúng.” Các báo cáo cũng cho biết CEO Microsoft Satya Nadella hoan nghênh cách tiếp cận thận trọng và việc đưa chuyên gia đánh giá vào hoạt động. 3738

Phản ứng không đồng nhất. Tổng thống Donald Trump chỉ trích đây là một “âm mưu BỆNH HOẠN chống lại AI và các trung tâm dữ liệu”, theo các bản tin cùng thời điểm. Bộ Ngoại giao Trung Quốc bác bỏ điều họ gọi là “gieo rắc nỗi sợ”, đối đầu và cạnh tranh phá hoại; thay vào đó, phía Trung Quốc kêu gọi phát triển AI cởi mở, bao trùm và hợp tác toàn cầu. 33342

Cổ phiếu chip và hạ tầng AI đã phản ứng ra sao?

Các mã gắn chặt với việc huấn luyện AI và làn sóng xây trung tâm dữ liệu giảm đầu tiên và mạnh nhất. Một quỹ ETF theo dõi các cổ phiếu chip lớn từng giảm khoảng 5% đầu phiên, trong khi hợp đồng tương lai Nasdaq-100 mất khoảng 1,5%, do giới giao dịch lo nỗ lực kiềm chế AI sẽ ảnh hưởng đến làn sóng chi tiêu vốn trị giá hàng trăm tỷ USD. 12

Trong phiên, AMD có lúc giảm khoảng 5,9%; chỉ số Philadelphia Semiconductor Index giảm khoảng 5,6%; Nvidia mất xấp xỉ 3% đến 3,5%. 35 Intel, Micron cùng nhiều doanh nghiệp chip và bộ nhớ khác cũng giảm mạnh; một số báo cáo ghi nhận Intel và Micron giảm quanh 6% đầu phiên. 1517

Làn sóng bán tháo còn lan sang các tên tuổi hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu như HPE, Dell, Oracle, CoreWeave và Vertiv. 5 Nasdaq Composite có lúc giảm tới 1,3% trong ngày trước khi thu hẹp đà giảm, và chốt phiên giảm 0,56%. 1821

Đáng chú ý, không phải mọi cổ phiếu phần mềm đều đi xuống. Nhóm an ninh mạng tăng giá vì nhà đầu tư kỳ vọng yêu cầu cao hơn về an toàn, kiểm soát và quản trị AI sẽ thúc đẩy chi tiêu bảo mật. CNBC cho biết Palo Alto Networks và CrowdStrike đều tăng hơn 13%. 5

Vì sao diễn biến này giống một đợt “rút vị thế” hơn là nhu cầu AI suy sụp?

Biến động giá trong phiên không chứng minh nhu cầu đối với chip tăng tốc AI hàng đầu đã đột ngột xấu đi. Diễn biến phù hợp hơn với việc thị trường định giá lại một chủ đề đầu tư AI đã đông người tham gia và được định giá cao.

Manh mối đầu tiên là độ rộng của đợt giảm. Intel, doanh nghiệp ít gắn trực tiếp hơn Nvidia với nhu cầu GPU dùng để huấn luyện AI tiên phong, lại bị bán mạnh tương đương hoặc nặng hơn trong một số ghi nhận trong phiên. Điều này phù hợp với hoạt động bán rộng khắp nhóm chip, bộ nhớ, máy chủ và hạ tầng trung tâm dữ liệu, hơn là một nhận định chính xác rằng nhu cầu chip tăng tốc cao cấp đã sụp đổ. Đây là suy luận từ diễn biến thị trường, không phải bằng chứng về nhu cầu bền vững. 31517

Manh mối thứ hai là sự phân hóa trong phần mềm. Đà tăng của cổ phiếu an ninh mạng cho thấy nhà đầu tư không từ bỏ hoàn toàn chi tiêu liên quan đến AI; họ chuyển sang các doanh nghiệp được xem là có thể hưởng lợi từ yêu cầu nghiêm ngặt hơn về an toàn, bảo mật và quản trị AI. 5

Về bản chất, lời kêu gọi giảm tốc có thể làm thay đổi thời điểm và cách thức quản trị các quyết định mua năng lực tính toán, chứ không mặc nhiên khiến nhu cầu hạ tầng AI dài hạn biến mất. Tài liệu nguồn không có bằng chứng đủ đáng tin cậy về tác động của bất kỳ thỏa thuận Anthropic–AMD MI450 nào; vì vậy, không nên dùng một hợp đồng cụ thể như bằng chứng để khẳng định đợt giảm giá mâu thuẫn với triển vọng đơn hàng chip.

Dầu, lợi suất và kỳ vọng Fed làm cổ phiếu tăng trưởng dễ tổn thương hơn

Yếu tố riêng của AI xuất hiện đúng lúc tâm lý né rủi ro lan rộng. Reuters đưa tin dầu tăng sau các vụ tấn công vào hạ tầng năng lượng Saudi Arabia và rủi ro với vận tải tại vùng Vịnh làm dấy lên lo ngại nguồn cung. Dầu Brent tăng khoảng 3%, lên 107,84 USD/thùng, sau khi đã tăng gần 9% trong tuần trước; các báo cáo khác ghi nhận Brent vượt 108 USD/thùng. 112

Dầu tăng làm gia tăng lo ngại lạm phát. Sau báo cáo chỉ số giá tiêu dùng Mỹ nóng hơn dự kiến, thị trường định giá xác suất 86% Fed tăng lãi suất 25 điểm cơ bản trong tuần đó, theo Reuters. 1 Lợi suất tăng và kỳ vọng chính sách tiền tệ thắt chặt thường gây áp lực mạnh lên doanh nghiệp tăng trưởng có định giá cao, bởi phần lớn dòng tiền kỳ vọng nằm ở tương lai xa — bối cảnh đặc biệt bất lợi với cổ phiếu AI, bán dẫn và phần mềm.

Kết luận

Đợt giảm hôm thứ Hai là sự chồng lấn của hai lực định giá lại. Đề xuất của Amodei, cùng sự ủng hộ từ các lãnh đạo AI khác, khiến nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu chu kỳ đầu tư AI tiên phong có thể diễn ra chậm hơn hay không. Đồng thời, lo ngại lạm phát do dầu tăng và lợi suất cao hơn làm giảm khẩu vị với rủi ro công nghệ và cổ phiếu tăng trưởng. 1512

Vì thế, mức độ bán tháo được giải thích thuyết phục hơn bởi sự bất định về lịch trình và cường độ chi tiêu AI, cộng với việc thu hẹp các vị thế AI được định giá cao, thay vì một kết luận rằng nhu cầu dài hạn đối với hạ tầng AI đã thất bại. 5