Ở chiều ngược lại, một bản tin dựa trên Reuters cho biết Samsung vẫn giữ đề xuất đưa 10% lợi nhuận hoạt động vào quỹ thưởng hiệu quả, theo đại diện công đoàn Choi Seung-ho. Khoảng cách giữa mức 10% mà phía công ty được cho là đề xuất và mức 15% mà công đoàn yêu cầu khiến đàm phán khó hạ nhiệt.
Các yêu cầu của công đoàn tập trung vào việc chia sẻ nhiều hơn lợi nhuận của Samsung với người lao động, đặc biệt trong bối cảnh cơn sốt bán dẫn gắn với AI khiến chuyện lương thưởng trong ngành chip bị soi kỹ hơn.
Những yêu cầu được báo chí ghi nhận gồm:
Nói ngắn gọn, tranh chấp không chỉ xoay quanh việc tăng lương bao nhiêu, mà còn là câu hỏi ai được hưởng lợi từ chu kỳ lợi nhuận của ngành chip khi nhu cầu thị trường tăng mạnh.
Công đoàn nói người lao động sẽ đình công 18 ngày, bắt đầu từ 21/5, nếu các yêu cầu không được đáp ứng.
Ước tính về số người tham gia khác nhau theo từng nguồn. Một bản tin dựa trên Reuters nói lãnh đạo công đoàn dự kiến hơn 50.000 lao động sẽ tham gia, trong khi The Korea Times đưa con số hơn 40.000 nhân viên, phần lớn thuộc bộ phận sản xuất chip của Samsung.
Các con số này nên được hiểu là ước tính trước đình công, không phải lượng người chắc chắn nghỉ việc trong ngày đầu. Tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào số lao động thực sự tham gia, họ đảm nhiệm vị trí nào trong dây chuyền, Samsung có phương án nhân sự dự phòng ra sao và liệu hai bên có đạt thỏa thuận phút chót hay không. The Korea Times cũng lưu ý khả năng có thỏa thuận vào phút cuối vẫn còn.
Rủi ro trực tiếp nằm ở hoạt động sản xuất chip. Các bản tin dựa trên Reuters cho biết kế hoạch đình công có thể đe dọa sản xuất chip AI và các loại chip khác. The Korea Times cũng đưa tin nhiều người dự kiến tham gia đình công thuộc bộ phận sản xuất chip của Samsung.
Phía công đoàn đã nói thẳng về nguy cơ này. Hồi tháng 3, lãnh đạo công đoàn Choi Seung-ho nói với Reuters rằng ông dự kiến sẽ có gián đoạn sản xuất nếu người lao động đình công. Một bản tin khác dựa trên Reuters cho biết, theo lãnh đạo công đoàn, đình công có thể ảnh hưởng khoảng một nửa sản lượng tại tổ hợp bán dẫn Pyeongtaek của Samsung, phía nam Seoul.
Tuy vậy, rủi ro không đồng nghĩa với việc nhà máy chắc chắn dừng hoạt động. Mức ảnh hưởng còn tùy thuộc tỷ lệ tham gia, số nhân sự có tay nghề cao nghỉ việc, kế hoạch vận hành thay thế của Samsung, lượng tồn kho và thời gian đình công kéo dài bao lâu.
Samsung quan trọng vì đây là một trong những nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới. Các bản tin dựa trên Reuters mô tả Samsung là nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất toàn cầu và cảnh báo đình công có thể làm trầm trọng thêm các nút thắt trong nguồn cung bán dẫn, vốn đã chịu sức ép từ nhu cầu mạnh của các trung tâm dữ liệu phục vụ AI.
Đó là lý do tranh chấp lao động này được theo dõi cả bên ngoài Hàn Quốc. Nếu sản lượng chip nhớ của Samsung bị hạn chế, các khách hàng cần bộ nhớ cho trung tâm dữ liệu AI, máy chủ, máy tính, điện thoại thông minh và ô tô có thể đối mặt nguồn cung chặt hơn hoặc lịch giao hàng kém chắc chắn hơn. Reuters đã liên hệ mối lo rộng hơn này với nhu cầu trung tâm dữ liệu AI và tác động lan sang các ngành như ô tô, máy tính và điện thoại thông minh.
Điểm cần thận trọng: các nguồn hiện chưa cung cấp đủ chi tiết để định lượng mức giảm sản lượng, độ trễ giao hàng hay mức phơi nhiễm của từng khách hàng AI. Rủi ro là có thật, nhưng tác động ở cấp từng khách hàng vẫn chưa rõ.
Nếu gián đoạn tại Samsung kéo dài, bên mua có thể sẽ xem xét kỹ hơn các nguồn cung chip nhớ thay thế. SK Hynix đã xuất hiện trong bối cảnh tranh chấp lao động này: một bản tin dựa trên Reuters cho biết sự bất bình của nhân viên Samsung gia tăng sau khi SK Hynix chấp nhận cải cách đãi ngộ, góp phần thúc đẩy đà ủng hộ công đoàn.
Dù vậy, lợi ích dành cho các đối thủ không phải điều tự động xảy ra. Nó còn phụ thuộc vào tồn kho trên thị trường, yêu cầu phê duyệt nhà cung ứng của khách hàng, và việc đình công có thực sự làm giảm đáng kể lượng hàng Samsung giao ra hay không. Một cuộc đình công ngắn, ít người tham gia có thể chỉ gây tác động hạn chế; một cuộc đình công dài với nhiều nhân sự then chốt trong mảng chip sẽ nghiêm trọng hơn nhiều.
Tranh chấp này thu hút sự chú ý của chính phủ vì Samsung được xem là một trụ cột quan trọng của kinh tế và thị trường chứng khoán Hàn Quốc. Aju Press đưa tin chính phủ đã can dự trước các cuộc đàm phán do lo ngại bất ổn lao động có thể làm suy yếu trụ cột đó.
Điều này giúp giải thích vì sao có tiến trình đàm phán dưới sự hòa giải của chính phủ. Nhưng hòa giải vẫn không tháo được nút thắt trung tâm: Samsung và công đoàn còn cách xa nhau về tỷ lệ lợi nhuận hoạt động nên được đưa vào thưởng nhân viên, cũng như việc có nên duy trì trần chi trả thưởng hiệu quả hay không.
Đàm phán lao động tại Samsung đổ vỡ vì bất đồng về thưởng hiệu quả, nhất là quy mô quỹ thưởng và giới hạn chi trả. Công đoàn muốn quỹ thưởng bằng 15% lợi nhuận hoạt động và bỏ trần chi trả; một số báo cáo cũng nêu yêu cầu tăng lương cơ bản 7%.
Nếu không có thỏa thuận, cuộc đình công dự kiến kéo dài 18 ngày từ 21/5. Vì nhiều người dự kiến tham gia liên quan đến hoạt động chip, cuộc đình công có thể làm gián đoạn sản xuất chip AI và các loại chip khác, đồng thời khiến nguồn cung chip nhớ thêm căng thẳng.
Mức độ nghiêm trọng cuối cùng vẫn còn bỏ ngỏ cho đến khi rõ tỷ lệ tham gia, thời gian đình công và phản ứng vận hành của Samsung.