Cỗ Máy Quân Sự Nga Đảo Chiều: Lần Đầu Tiên Mất Đất Ròng Kể Từ Phản Công 2023, Kyiv Tự Tin Đặt Mục Tiêu Hòa Bình Trước Mùa Đông

Lần đầu tiên kể từ cuộc phản công năm 2023 của Ukraine, cỗ máy quân sự Nga không còn giành thêm được đất trên chiến trường. Thay vào đó, họ đang để mất đất. Dữ liệu đã được xác minh từ Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) và nhóm giám sát Ukraine DeepState cho thấy Nga đã chịu tổn thất ròng về lãnh thổ kiểm soát trong cả tháng 4 và tháng 5 năm 2026 — một sự thay đổi diễn ra đồng thời với việc tổn thất nhân sự hàng tháng vượt quá số tân binh được tuyển mộ tới khoảng 9.000 người . Xu hướng này đánh dấu một bước ngoặt quyết định trong cuộc chiến vốn từ lâu được định hình bởi những bước tiến chậm chạp và tiêu hao khủng khiếp của Nga, và nó đã thúc đẩy Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đặt ra một mục tiêu rõ ràng: chấm dứt các hành động thù địch trước khi mùa đông bắt đầu.

Tháng 4/2026: Lần đầu tiên mất đất ròng kể từ giữa năm 2023

Sự đảo chiều bắt đầu vào tháng 4, khi dữ liệu của ISW hé lộ rằng các lực lượng Nga đã mất quyền kiểm soát 116 km² lãnh thổ – nhiều hơn số họ chiếm được – đánh dấu lần đầu tiên thay đổi ròng hàng tháng ở mức âm kể từ mùa hè năm 2023 . Một phân tích của hãng tin AFP dựa trên cùng dữ liệu này cũng xác nhận Moscow đã để mất khoảng 120 km² trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 4 . Đây là đợt mất đất hàng tháng lớn nhất của Nga kể từ cuộc đột kích của Ukraine vào tỉnh Kursk của Nga hồi tháng 8/2024 .

Tháng 5/2026: Dữ liệu từ DeepState xác nhận mức âm ròng

Sự sụp đổ còn tăng tốc trong tháng 5. DeepState, một dự án lập bản đồ tình báo nguồn mở của Ukraine, báo cáo rằng Nga chỉ chiếm được vỏn vẹn 14 km² lãnh thổ mới trong cả tháng – mức tăng hàng tháng thấp nhất trong ba năm qua . Dù đã phát động hơn 7.000 cuộc tấn công, các lực lượng Nga đã thất bại trong việc giữ vững những vùng đất chiếm được, và Ukraine đã tái chiếm nhiều lãnh thổ hơn số Nga giành được, đẩy cán cân hàng tháng vào vùng âm lần đầu tiên kể từ năm 2023 .

Một số yếu tố trực tiếp dẫn đến sự đảo chiều này:

• Các chiến dịch phản công của Ukraine liên tục đẩy lùi các đơn vị Nga khỏi những vị trí vừa chiếm được .
• Năng lực tấn công của Nga bị suy giảm nghiêm trọng, với các lữ đoàn thiếu quân số không thể giữ vững thành quả trước lợi thế về chiến tranh máy bay không người lái và pháo binh của Ukraine .
• Tốc độ tiến công sụt giảm không phanh kể từ tháng 11/2025, khi các lực lượng Nga vẫn còn chiếm được lãnh thổ với tốc độ đáng kể hàng ngày .

Một xu hướng rộng hơn: Đà tiến công suy giảm và khủng hoảng tuyển quân

Sự đảo chiều về lãnh thổ không phải là một sự kiện đơn lẻ. Đây là đỉnh điểm của một xu hướng đã xuất hiện từ cuối năm 2025. Trong giai đoạn từ tháng 10/2024 đến tháng 3/2025, các lực lượng Nga đã chiếm khoảng 2.716 km² với tốc độ trung bình 14,9 km² mỗi ngày. Cùng kỳ này một năm sau đó, con số này giảm xuống còn 1.833 km² với tốc độ 10,07 km² mỗi ngày – mức giảm khoảng một phần ba . Đến tháng 5/2026, tổng diện tích chiếm được trong tháng chỉ còn 14 km² .

Sự thu hẹp dấu chân trên bản đồ này có liên hệ trực tiếp đến một cuộc khủng hoảng nhân lực ngày càng sâu sắc. Nhiều nguồn tin cùng hội tụ về một bức tranh rõ ràng: tổn thất của Nga hiện thường xuyên vượt quá khả năng tuyển quân.

• Các lực lượng Nga đã hứng chịu khoảng 130.000 thương vong (chết và bị thương) trong bốn tháng đầu năm 2026 . Tổng thống Zelenskyy báo cáo 89.000 quân Nga thiệt mạng hoặc bị thương nặng chỉ trong quý đầu tiên .
• Tạp chí The Economist đưa tin Nga đang mất khoảng 35.000 binh sĩ mỗi tháng, vượt quá tỷ lệ tuyển quân hàng tháng khoảng 9.000 người . Bộ Quốc phòng Ukraine dẫn số liệu 35.351 thương vong của Nga chỉ trong tháng 3/2026 – tăng 29% so với tháng 2 .
• Nhóm lính hợp đồng mới đang thu hẹp dần. Các ước tính chỉ ra rằng dòng tân binh hợp đồng của Nga đã giảm 20-25% vào cuối năm 2025 và đầu năm 2026 .

Phép tính tiêu hao giải thích tại sao Nga không thể duy trì đà tiến công: các lữ đoàn xung kích thiếu hụt quân số, kiệt sức, và đang tiêu hao nhân lực nhanh hơn tốc độ hệ thống tuyển quân của Điện Kremlin có thể thay thế. Trong ba tháng đầu năm 2026, Nga phải chịu khoảng 316 thương vong cho mỗi km² chiếm được – gần gấp ba lần con số 120 thương vong/km² được ghi nhận vào năm 2025 .

Mục tiêu của Kyiv: Kết thúc chiến sự trước mùa đông 2026

Trước thực tế chiến trường đang thay đổi này, các quan chức Ukraine đã nêu rõ cánh cửa ngoại giao của họ. Vào ngày 1/6/2026, Chánh Văn phòng Tổng thống Kyrylo Budanov phát biểu tại diễn đàn quốc tế "Kiến trúc An ninh" rằng Tổng thống Zelenskyy đã ra chỉ thị trực tiếp nhằm chấm dứt chiến sự càng sớm càng tốt, tốt nhất là trước mùa đông, và ông mô tả mục tiêu này là "thực tế" .

"Tôi xác nhận rằng đây thực sự là ý định của tổng thống: chấm dứt chiến sự càng sớm càng tốt, tốt nhất là trước mùa đông," ông Budanov nói. "Theo quan điểm của tôi, điều đó là hoàn toàn chính xác, kịp thời và thực tế" .

Chỉ thị công khai này phù hợp với những tuyên bố gần đây từ Kyiv. Vào ngày 31/5, ông Zelenskyy nói trong một cuộc phỏng vấn rằng ông muốn thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình trước mùa đông để tận dụng vị thế chiến lược đã được cải thiện của Ukraine . Hôm 25/5, một nghị sĩ thuộc đảng Đầy tớ Nhân dân của ông Zelenskyy tiết lộ rằng tổng thống đã thông báo cho các nhà lập pháp về những mốc thời gian khả thi để kết thúc "giai đoạn nóng" của cuộc chiến trước mùa đông, với điều kiện các đảm bảo an ninh được thiết lập .

Một số hãng truyền thông thân Điện Kremlin coi động thái thúc đẩy ngừng bắn là dấu hiệu tuyệt vọng của Ukraine, nhưng những trích dẫn trực tiếp từ cả ông Zelenskyy và ông Budanov đều nhất quán nhấn mạnh đến vị thế chiến trường đã được củng cố của Kyiv – chứ không phải sự yếu kém – như là lý do để theo đuổi một cơ hội ngoại giao trước khi điều kiện mùa đông làm thay đổi cục diện .

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Các dữ liệu đã quá rõ ràng: tốc độ tiến công lãnh thổ của Nga đã sụp đổ, thay đổi lãnh thổ ròng của họ ở mức âm trong giai đoạn kéo dài đầu tiên kể từ năm 2023, và tỷ lệ thương vong hàng tháng đang bỏ xa khả năng tuyển quân với khoảng cách ngày càng lớn. Liệu thực tế hoạt động này có chuyển hóa thành một kết thúc đàm phán cho các hành động thù địch trước mùa đông hay không vẫn còn chưa chắc chắn. Nhưng lần đầu tiên sau nhiều năm, các xu hướng trên chiến trường đang di chuyển theo hướng có lợi cho Kyiv – và Kyiv đang hành động để tận dụng chúng.