Lệnh Trú Ẩn Khẩn Cấp và Nguy Cơ Thảm Họa Từ Vết Rò Rỉ 'Bất Trị' Trên Trạm Vũ Trụ Quốc Tế

Trong gần sáu năm, một khoang chuyển tiếp nhỏ trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) đã âm thầm rò rỉ không khí. Vào thứ Sáu, ngày 5 tháng 6 năm 2026, vấn đề dai dẳng đó bất ngờ trở thành một mối lo ngại an toàn cấp bách khi NASA ra lệnh cho năm phi hành gia của mình vào trú ẩn trong khoang tàu SpaceX Crew Dragon đang ghép nối. Lý do: các nhà du hành vũ trụ Nga đã bắt đầu công việc sửa chữa không được báo trước trên các vết nứt và rò rỉ mới được phát hiện trong phân đoạn Nga đã cũ kỹ của trạm .

Chỉ thị này, được NASA mô tả là hành động “hết sức thận trọng”, yêu cầu tất cả bốn thành viên của phi hành đoàn SpaceX Crew-12 của NASA, cùng với phi hành gia Chris Williams, thực hiện tư thế an toàn nâng cao bên trong tàu Dragon mang tên Freedom trong khi hai nhà du hành Nga làm việc để xử lý các vết rò rỉ . Phi hành đoàn đã quay trở lại trạm sau khi công việc sửa chữa tạm dừng, nhưng sự cố này đã làm nổi bật một vấn đề sâu xa và chưa được giải quyết: một vết rò rỉ trong đường hầm chuyển tiếp PrK của module dịch vụ Zvezda, vốn đã 'bất trị' trước mọi nỗ lực sửa chữa vĩnh viễn kể từ năm 2019 .

Nguyên nhân Kích hoạt Lệnh Trú Ẩn

Vào ngày 5 tháng 6, Roscosmos đã phát hiện ra các vết nứt và rò rỉ mới trong phân đoạn của Nga và tiến hành cái mà NASA mô tả là “một hoạt động sửa chữa với quy mô lớn hơn” mà không hề thông báo trước cho cơ quan vũ trụ Mỹ . Các quan chức Nga đã không cho NASA biết về kế hoạch làm việc này, một sự thật đã được người phát ngôn của NASA, Bethany Stevens, xác nhận trong một bài đăng trên mạng xã hội X .

Để bảo vệ nhóm phi hành gia phía Mỹ khỏi nguy cơ giảm áp đột ngột hoặc khói độc trong quá trình sửa chữa, NASA đã ra lệnh cho năm phi hành gia vào tàu Crew Dragon đang ghép nối. Năm người đã trú ẩn gồm:

• Toàn bộ bốn thành viên của phi hành đoàn NASA SpaceX Crew-12
• Phi hành gia NASA Chris Williams

Hai nhà du hành vũ trụ Nga ở lại bên ngoài khoang tàu để tiến hành sửa chữa không được nêu tên trong các báo cáo ban đầu .

Lệnh trú ẩn chỉ mang tính tạm thời. Các phi hành gia đã quay trở lại trạm sau khi công việc sửa chữa tạm dừng. Sự kiện này là biện pháp phòng ngừa an toàn nghiêm trọng nhất từng được thực hiện cho đến nay để đối phó với câu chuyện rò rỉ kéo dài nhiều năm này .

Dòng Thời gian của Vết Rò rỉ 'Bất Trị'

Vết rò rỉ dai dẳng này bắt nguồn từ đường hầm chuyển tiếp PrK, một khoang kết nối nhỏ trong module dịch vụ Zvezda của Nga, dẫn đến một cổng ghép nối phía sau. Được phát hiện lần đầu tiên vào năm 2019, nó đã đi theo một quỹ đạo đáng lo ngại với các biện pháp sửa chữa tạm thời và tình trạng rò rỉ tái diễn .

• Tháng 9 năm 2019: Vết rò rỉ lần đầu được phát hiện. Ban đầu rất nhỏ – dưới 0,45 kg mỗi ngày – và được coi là có thể kiểm soát được .
• Tháng 2 năm 2024: Tốc độ rò rỉ tăng lên khoảng 1,7 kg không khí mỗi ngày .
• Tháng 4 năm 2024: Vết rò rỉ đạt mức kỷ lục 3,7 kg mỗi ngày, gấp hơn sáu lần tốc độ rò rỉ thông thường theo kế hoạch của ISS. NASA nâng vấn đề này lên mức rủi ro cao nhất .
• Tháng 6 năm 2025: Roscosmos trám keo và vá víu, tuyên bố vết rò rỉ đã được “loại bỏ”. NASA đã trì hoãn sứ mệnh phi hành gia tư nhân Axiom-4 để xác minh việc sửa chữa có hiệu quả không .
• Ngày 22 tháng 5 năm 2026: Trang Gizmodo đưa tin các tín hiệu áp suất mới cho thấy vết rò rỉ đã quay trở lại, bất chấp những lần sửa chữa trước đó .
• Ngày 5 tháng 6 năm 2026: Việc phát hiện các vết nứt mới kích hoạt công việc sửa chữa không báo trước và lệnh trú ẩn của NASA .

Các cuộc sửa chữa hồi tháng 6 năm 2025 dường như đã thành công trong chốc lát, nhưng đến tháng 5 năm 2026, tình trạng tụt áp quen thuộc đã quay trở lại, xác nhận rằng vấn đề cấu trúc tiềm ẩn vẫn chưa được giải quyết .

Các Nhà Du hành Vũ trụ Nga Đang Sửa Chữa Như Thế Nào?

Vào ngày 5 tháng 6, hai nhà du hành vũ trụ Nga trên trạm đã tiến hành công việc sửa chữa khẩn cấp nhắm vào các vết nứt mới được tìm thấy. Phương pháp chính xác được sử dụng trong đợt sửa chữa mới nhất này không được nêu chi tiết trong các báo cáo tức thời, nhưng những nỗ lực sửa chữa trong quá khứ cung cấp bối cảnh .

Những nỗ lực trước đây liên quan đến việc bôi keo trám gốc epoxy lên các bề mặt bên trong của đường hầm PrK và che phủ các vết nứt có thể nhìn thấy bằng băng keo chuyên dụng và hợp chất polymer. Những kỹ thuật này đã tạm thời giảm được khoảng một phần ba tốc độ rò rỉ trong các lần xử lý trước đó . Bản chất bị động và không được báo trước của đợt sửa chữa tháng 6 năm 2026 cho thấy các nhà du hành Nga đang phản ứng với một phát hiện đột ngột và đáng lo ngại về tình trạng rò rỉ mới .

Bất đồng Sâu sắc giữa NASA và Roscosmos

Đằng sau thách thức kỹ thuật trong việc vá một module cũ kỹ là một rạn nứt cơ bản giữa hai cơ quan vũ trụ về mức độ nghiêm trọng và nguyên nhân của vết rò rỉ.

Quan điểm của NASA đã cứng rắn hơn đáng kể. Vào tháng 6 năm 2024, chương trình ISS đã nâng vết rò rỉ PrK lên “mức rủi ro cao nhất trong hệ thống quản lý rủi ro của mình” – điểm 5/5 trên ma trận rủi ro cho cả khả năng xảy ra và hậu quả . Các tài liệu nội bộ của NASA đã thảo luận về khả năng xảy ra "hư hỏng thảm khốc", và Văn phòng Tổng Thanh tra của cơ quan này đã cảnh báo vào tháng 9 năm 2024 rằng các vết nứt và rò rỉ đã trở thành rủi ro an toàn hàng đầu cho việc duy trì hoạt động của trạm đến năm 2030 .

Quan điểm của Roscosmos lại liên tục lạc quan hơn. Các quan chức Nga mô tả các vết rò rỉ là nhỏ và cho rằng chúng không gây ra mối đe dọa tức thời nào cho phi hành đoàn hoặc trạm . Hai cơ quan cũng bất đồng về nguyên nhân gốc rễ: Roscosmos cho rằng các vết nứt là do tác động của thiên thạch siêu nhỏ và sự mỏi vật liệu, trong khi NASA nghi ngờ sự xuống cấp cấu trúc sâu hơn và các lỗi hàn có thể trở nên tồi tệ hơn một cách khó lường .

Cựu phi hành gia NASA Bob Cabana, người từng chủ trì Ủy ban Cố vấn ISS, đã công khai lưu ý rằng “các quan chức Mỹ và Nga không có sự hiểu biết chung về nguyên nhân gốc rễ có khả năng xảy ra nhất hoặc mức độ nghiêm trọng của hậu quả từ những vết rò rỉ này” . Việc thiếu thông báo trước cho công việc sửa chữa hôm thứ Sáu càng minh họa cho khoảng cách liên lạc đang diễn ra giữa hai cơ quan .

Rủi ro Thảm họa: Điều gì Đang bị Đe dọa?

Phân loại rủi ro 5x5 của NASA có nghĩa là cơ quan này đánh giá rằng khả năng xuống cấp cấu trúc tiếp theo là rất cao và hậu quả có thể rất nghiêm trọng – có khả năng bao gồm một sự kiện giảm áp nhanh chóng hoặc mất tính toàn vẹn cấu trúc của module Zvezda .

Để hình dung rõ hơn, mức rò rỉ đỉnh điểm vào tháng 4 năm 2024 là 3,7 kg mỗi ngày, gấp hơn sáu lần lượng thất thoát khí quyển thông thường dự kiến của ISS . Mặc dù trạm có dự trữ nitơ và oxy để bù đắp cho sự rò rỉ thông thường, một sự cố tăng tốc đột ngột hoặc hư hỏng cấu trúc dây chuyền sẽ vượt xa khả năng duy trì bầu khí quyển có thể sống được của hệ thống.

Lệnh trú ẩn năm 2026, tuy ngắn ngủi, là bằng chứng rõ ràng nhất cho đến nay rằng vết rò rỉ sáu năm tuổi này không chỉ là một vấn đề kỹ thuật phiền toái. Đó là một vấn đề an toàn kinh niên trên một trạm vũ trụ già cỗi, nơi hai đối tác quốc tế vẫn chưa thống nhất được về mức độ nghiêm trọng của mối đe dọa.

Lưu ý: Bài viết này tổng hợp thông tin được báo cáo đến hết ngày 5 tháng 6 năm 2026. Hãy quay lại để cập nhật khi các đối tác ISS tiếp tục đánh giá và giải quyết nỗ lực sửa chữa.