Sự thật đằng sau cú trượt dốc của Linux trên Steam: Từ đỉnh cao 5.33% xuống 3.99% và sự trỗi dậy của CachyOS

Sau khi đạt đỉnh lịch sử 5.33% vào tháng 3 năm 2026, thị phần của Linux trên Steam đã giảm mạnh xuống còn 3.99% vào tháng 5 . Sự sụt giảm này, với việc hệ điều hành mã nguồn mở mất 0.53 điểm phần trăm chỉ trong một tháng, trông có vẻ bi đát nhưng đã được nhiều nhà phân tích dự đoán từ trước. Họ coi con số hồi tháng 3 là một sự bất thường tạm thời hơn là một mặt bằng bền vững mới . Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ đơn giản là sự thoái trào. Trong chính hệ sinh thái Linux, một nhà vô địch mới đã xuất hiện, và toàn cảnh bức tranh còn có cả những động lực thị trường liên quan đến Windows 11 và phương pháp luận khảo sát của Valve.

Vì sao đỉnh cao 5.33% không thể duy trì?

Nguyên nhân chính đằng sau sự lên xuống này nằm ở bản chất của chính cuộc Khảo sát Phần cứng & Phần mềm Steam. Đây là một cuộc khảo sát mẫu dựa trên tinh thần tự nguyện tham gia, không phải một cuộc tổng điều tra. Valve chọn ngẫu nhiên một nhóm người dùng mỗi tháng, và dữ liệu thu được rất nhạy cảm với việc những nhóm nhân khẩu và loại thiết bị nào được chọn vào mẫu. Nhiều nhà phân tích đã xác định mức tăng đột biến vào tháng 3 năm 2026 có thể là một điểm bất thường trong quá trình lấy mẫu, và việc Linux quay đầu giảm xuống 4.52% vào tháng 4 rồi 3.99% vào tháng 5 là một sự tái cân bằng có thể dự đoán được .

Một yếu tố quan trọng và thường xuyên gây ra biến động trong Khảo sát Steam là việc lấy mẫu theo khu vực, đặc biệt là tỷ lệ người dùng giản thể Trung Quốc . Một đợt điều chỉnh dữ liệu khổng lồ lên tới 31.85% tại thị trường Steam Trung Quốc đã diễn ra trước đợt tăng đột biến hồi tháng 3, khi mà lượng người dùng Windows ở Trung Quốc giảm mạnh đã tạm thời thổi phồng tỷ lệ tương đối của người dùng Linux . Khi dữ liệu khu vực này trở lại bình thường trong những tháng sau đó, tỷ lệ phần trăm chung của Linux cũng hạ nhiệt theo.

Windows 11 phản công và Steam Deck trưởng thành

Lần đầu tiên sau nhiều tháng, Windows 11 đã ghi nhận mức tăng đáng kể, tăng 2.02 điểm phần trăm để đạt 69.76% tổng số người dùng Steam vào tháng 5 . Sự tăng trưởng chung của hệ sinh thái Windows này - đưa tổng thị phần Windows lên 93.85% - đã trực tiếp góp phần vào sự sụt giảm tỷ lệ của Linux . Hạn chót kết thúc vòng đời Windows 10 vào tháng 10 năm 2025 ban đầu đã thúc đẩy một số người dùng thử nghiệm Linux, nhưng động thái quyết liệt của Microsoft dường như đang kéo một số người trong số họ quay trở lại.

Steam Deck, chạy hệ điều hành SteamOS Holo, vẫn là trụ cột nền tảng cho việc chơi game Linux trên Steam. Lượng người dùng khổng lồ của nó đảm bảo một "sàn cứng" vĩnh viễn cho Linux, điều chưa từng tồn tại trước năm 2022. Khi tốc độ tăng trưởng doanh số Steam Deck mới chậm lại một cách tự nhiên và tệp người dùng trở nên bão hòa, những đợt tăng đột biến mạnh mẽ sẽ ít có khả năng xảy ra hơn, nhưng một sự sụp đổ thảm khốc cũng không thể xảy ra. Đây là lý do tại sao thị phần của Linux, ngay cả sau hai tháng sụt giảm mạnh, vẫn thoải mái đứng trên mức 2.69% của cùng kỳ năm ngoái và vẫn dẫn đầu một cách thuyết phục so với macOS ở mức 2.16% .

CachyOS vươn lên vị trí thứ hai trong các bản phân phối Linux

Câu chuyện hấp dẫn nhất bên trong những con số về Linux không phải là tổng số người dùng, mà là sự phân phối lại quyền lực đầy kịch tính giữa các bản phân phối. Khi tính toán thị phần trong nội bộ cộng đồng Linux trên Steam, SteamOS Holo vẫn thống trị với 23.34%, nhưng tin tức thực sự là sự trỗi dậy như vũ bão của CachyOS .

Bản phân phối dựa trên Arch và được tối ưu hóa cho chơi game này đã giành được 13.36% "miếng bánh" Linux, một mức tăng đáng kinh ngạc 4.99 điểm phần trăm chỉ trong một tháng . Sự bứt phá này đã đẩy người dẫn đầu lâu năm là Arch Linux xuống vị trí thứ ba với 8.70% . CachyOS đã và đang xây dựng đà phát triển trong nhiều tháng, tận dụng lời hứa về hiệu năng chơi game vượt trội và khả năng tối ưu hóa ngay khi cài đặt, và sự bứt phá vào tháng 5 cho thấy việc áp dụng Linux để chơi game trên máy tính để bàn đang trở nên đa dạng hóa hơn nhiều, vượt ra ngoài phạm vi của Steam Deck.

Khi xét đến thị phần trên tổng số người dùng Steam, một cuộc cạnh tranh song song cũng đang diễn ra. Tại đây, Arch Linux giữ vị trí dẫn đầu với 0.35%, nhưng Linux Mint 22.3 đã vươn lên vị trí thứ hai với 0.31%, vượt qua tất cả các biến thể Ubuntu và báo hiệu một sự chuyển dịch sang các bản phân phối máy tính để bàn ổn định, thân thiện với người dùng dành cho game thủ .

Xu hướng thực sự: Biến động trên một đà tăng trưởng dần dần

Sự đồng thuận giữa các nhà phân tích là rất rõ ràng: mặc dù con số 5.33% cụ thể là một đỉnh điểm bị thổi phồng bởi cách thức khảo sát, nhưng xu hướng ngầm cho việc chơi game trên máy tính để bàn Linux thực sự đang đi lên . Hệ sinh thái này không còn được duy trì chỉ bởi mỗi Steam Deck. Sự trỗi dậy của các bản phân phối như CachyOS và Bazzite (tăng 2.54% lên 7.28% số người dùng Linux) chứng minh rằng các game thủ sử dụng máy tính để bàn Linux chuyên dụng là một phân khúc thị trường đang phát triển, và ngày càng am hiểu công nghệ .

Không nên hiểu kết quả khảo sát tháng 5 năm 2026 là một thất bại, mà là một sự điều chỉnh, hé lộ một sự thật phức tạp và thú vị hơn về bước tiến chậm rãi nhưng vững chắc của Linux gaming tiến gần hơn đến dòng chảy chính.