Quặng sắt và cổ phiếu khai khoáng giảm khi dữ liệu tăng trưởng tháng 4 của Trung Quốc gây thất vọng

Khi cả sản xuất, tiêu dùng và đầu tư đều suy yếu, nhà đầu tư bắt đầu lo ngại rằng nhu cầu thép tại Trung Quốc có thể giảm trong thời gian tới – và điều đó lập tức ảnh hưởng đến giá quặng sắt.

Vì sao quặng sắt phản ứng rất nhanh với dữ liệu của Trung Quốc

Quặng sắt là một trong những hàng hóa nhạy cảm nhất với tình hình kinh tế Trung Quốc. Lý do đơn giản: Trung Quốc chiếm phần lớn nhu cầu quặng sắt đường biển trên toàn cầu, vì các nhà máy thép của nước này tiêu thụ khối lượng khổng lồ nguyên liệu để sản xuất thép.

Khi các chỉ số kinh tế yếu đi, thị trường thường suy luận rằng:

• sản lượng thép có thể giảm,
• biên lợi nhuận của các nhà máy thép sẽ bị thu hẹp,
• nhu cầu nhập khẩu quặng sắt có thể chậm lại.

Những kỳ vọng đó nhanh chóng phản ánh vào giá hợp đồng tương lai quặng sắt và giá cổ phiếu các công ty khai khoáng phụ thuộc vào nhu cầu của Trung Quốc.

Cổ phiếu các “ông lớn” khai khoáng cũng giảm theo

Các tập đoàn như Rio Tinto, BHP và Fortescue kiếm phần lớn doanh thu từ việc xuất khẩu quặng sắt sang Trung Quốc. Vì vậy, cổ phiếu của họ thường biến động cùng tâm lý thị trường đối với nhu cầu thép của Trung Quốc.

Sau khi dữ liệu kinh tế được công bố, cổ phiếu ngành khai khoáng đồng loạt chịu áp lực. Rio Tinto giảm khoảng 1,4% trong phiên giao dịch tại London, trong khi các cổ phiếu tài nguyên lớn khác tại Úc cũng đi xuống.

Đối với nhà đầu tư, logic khá rõ ràng: nếu nhu cầu thép yếu đi, giá quặng sắt và lợi nhuận của các công ty khai thác cũng có thể giảm theo.

Kỳ vọng kích thích kinh tế không đủ trấn an thị trường

Thông thường, dữ liệu kinh tế yếu sẽ làm dấy lên kỳ vọng rằng chính phủ Trung Quốc sẽ tung ra các gói kích thích lớn – đặc biệt là đầu tư hạ tầng, vốn từng thúc đẩy nhu cầu thép mạnh mẽ.

Tuy nhiên lần này thị trường tỏ ra thận trọng. Nhà đầu tư không chắc rằng:

• các biện pháp kích thích sẽ đủ lớn, hoặc
• chúng có tập trung vào xây dựng và bất động sản – hai lĩnh vực tiêu thụ thép nhiều nhất – hay không.

Nếu kích thích kinh tế không hướng mạnh vào xây dựng, nhu cầu quặng sắt có thể không tăng mạnh như trong các chu kỳ trước.

Sự thay đổi cấu trúc của nền kinh tế Trung Quốc

Một yếu tố dài hạn đang ảnh hưởng đến tâm lý thị trường là sự chuyển dịch mô hình tăng trưởng của Trung Quốc.

Trong nhiều thập kỷ, tăng trưởng của nước này phụ thuộc mạnh vào:

• xây dựng bất động sản
• phát triển hạ tầng

Đây đều là những lĩnh vực sử dụng rất nhiều thép. Nhưng hiện nay Bắc Kinh đang cố gắng chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào tiêu dùng, dịch vụ và công nghệ.

Điều này đồng nghĩa rằng ngay cả khi kinh tế vẫn tăng trưởng, mức tiêu thụ thép và quặng sắt có thể không còn tăng mạnh như trước.

Triển vọng thị trường quặng sắt đến năm 2026

Nhiều tổ chức phân tích cho rằng môi trường thị trường quặng sắt trong vài năm tới sẽ khó khăn hơn.

Theo nghiên cứu của ING, thị trường bước vào giai đoạn nền tảng yếu hơn khi nhu cầu từ các động lực tăng trưởng truyền thống của Trung Quốc giảm trong khi nguồn cung toàn cầu tăng.

Một số dự báo giá đáng chú ý:

• Goldman Sachs dự báo giá quặng sắt trung bình khoảng 93 USD/tấn vào năm 2026.
• Các nhà phân tích của BMI (Fitch Solutions) dự báo khoảng 95 USD/tấn vào năm 2026, thấp hơn nhẹ so với 2025 do nguồn cung mới tăng.

Ngoài ra, các dự án khai thác mới và sản lượng tăng từ các nước xuất khẩu lớn cũng có thể gây áp lực lên giá nếu nhu cầu không tăng tương ứng.

Thông điệp lớn hơn từ thị trường

Phản ứng mạnh của thị trường sau dữ liệu tháng 4 cho thấy mức độ phụ thuộc của thị trường hàng hóa toàn cầu vào Trung Quốc. Chỉ cần dấu hiệu tăng trưởng chậm lại ở nước tiêu thụ thép lớn nhất thế giới, giá quặng sắt và cổ phiếu khai khoáng đã phản ứng ngay.

Quan trọng hơn, đợt giảm này phản ánh nỗi lo dài hạn: mô hình tăng trưởng của Trung Quốc – động lực thúc đẩy nhu cầu hàng hóa trong nhiều thập kỷ – đang thay đổi.

Đối với các nhà sản xuất quặng sắt và nhà đầu tư, sự chuyển dịch đó có thể ảnh hưởng lớn hơn nhiều so với bất kỳ một tháng dữ liệu kinh tế yếu nào.