Chứng khoán châu Âu lao dốc khi căng thẳng Mỹ–Iran đẩy giá dầu tăng và làm dấy lên lo ngại lạm phát

Thực tế, tâm lý thận trọng đã xuất hiện từ đầu tuần khi các tin tức liên quan đến đàm phán Mỹ–Iran khiến thị trường năng lượng biến động mạnh và nhà đầu tư liên tục theo dõi diễn biến địa chính trị.

Vì sao giá dầu tăng lại gây áp lực lên cổ phiếu châu Âu

Phản ứng tiêu cực của thị trường chủ yếu đến từ sự tăng vọt của giá dầu. Khi giá năng lượng tăng, tác động thường lan rộng khắp nền kinh tế:

• Chi phí sản xuất và vận chuyển tăng khi doanh nghiệp phải trả nhiều hơn cho nhiên liệu.
• Người tiêu dùng bị giảm thu nhập khả dụng do chi phí xăng và sưởi ấm cao hơn.
• Lạm phát có nguy cơ tăng vì năng lượng là thành phần quan trọng trong các chỉ số giá.

Đối với châu Âu – khu vực phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng – cú sốc giá dầu giống như một "cú đánh kép": chi phí tăng trong khi nhu cầu tiêu dùng suy yếu. Đây là lý do lạm phát do năng lượng thường gây áp lực lớn lên thị trường cổ phiếu khu vực.

Những ngành và chỉ số bị ảnh hưởng nặng nhất

Đà giảm trên thị trường diễn ra trên diện rộng, nhưng một số lĩnh vực chịu tác động mạnh hơn.

Cổ phiếu công nghệ và vật liệu dẫn đầu mức giảm, phản ánh lo ngại của nhà đầu tư về triển vọng tăng trưởng toàn cầu. Các ngành này thường biến động mạnh khi nền kinh tế có dấu hiệu chậm lại vì lợi nhuận của họ phụ thuộc nhiều vào nhu cầu công nghiệp và đầu tư.

Ngoài ra, các ngành nhạy cảm với chu kỳ kinh tế như công nghiệp, hàng không và ngân hàng cũng chịu áp lực do chi phí năng lượng tăng và triển vọng tăng trưởng kém tích cực hơn.

Một số chỉ số lớn phản ánh rõ xu hướng giảm của thị trường:

• STOXX Europe 600: giảm khoảng 0,8% trong phiên.
• DAX (Đức): giảm theo xu hướng chung của khu vực.
• CAC 40 (Pháp): cũng đi xuống khi nhà đầu tư rút khỏi tài sản rủi ro.

Vì sao Đức được xem là nền kinh tế dễ bị tổn thương nhất

Trong các nền kinh tế châu Âu, Đức đặc biệt nhạy cảm với cú sốc năng lượng vì nền công nghiệp lớn và phụ thuộc nhiều vào nguồn năng lượng nhập khẩu.

Bộ Kinh tế Đức đã hạ dự báo tăng trưởng năm 2026 xuống 0,5% từ mức 1,0%, đồng thời nâng dự báo lạm phát khi giá dầu và khí đốt tăng cao.

Các viện nghiên cứu kinh tế cũng đưa ra cảnh báo tương tự, cho rằng giá năng lượng tăng liên quan đến căng thẳng Trung Đông có thể vừa làm giảm tăng trưởng vừa đẩy lạm phát lên cao.

Sự kết hợp giữa tăng trưởng chậm và giá cả tăng này thường được xem là nguy cơ “stagflation” (lạm phát đi kèm tăng trưởng yếu) – một kịch bản đặc biệt bất lợi cho các nền kinh tế công nghiệp như Đức.

Bài toán khó cho Ngân hàng Trung ương châu Âu

Cú sốc lạm phát do năng lượng cũng khiến chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) trở nên phức tạp hơn.

Nếu giá năng lượng tiếp tục tăng và kéo lạm phát lên cao, ECB có thể phải trì hoãn việc cắt giảm lãi suất – ngay cả khi tăng trưởng kinh tế chậm lại.

Điều này khiến nhà đầu tư lo ngại vì môi trường lãi suất cao kéo dài thường gây áp lực lên định giá cổ phiếu và làm chi phí vay của doanh nghiệp tăng lên.

Tâm lý nhà đầu tư vẫn mong manh

Diễn biến của phiên giảm mạnh này cho thấy thị trường châu Âu vẫn rất nhạy cảm với các cú sốc địa chính trị và biến động của thị trường năng lượng.

Giá dầu, tình hình Trung Đông và kỳ vọng chính sách tiền tệ hiện đang liên kết chặt chẽ trong cách nhà đầu tư đánh giá rủi ro. Nếu giá năng lượng tiếp tục biến động hoặc tiến trình đàm phán Mỹ–Iran không có tiến triển, thị trường cổ phiếu châu Âu có thể còn trải qua thêm nhiều phiên biến động trong thời gian tới.