Khối lượng giao dịch Bitcoin Spot giảm 81% về mức thị trường gấu 2023: Nguyên nhân và dự báo

2. Cuộc 'tháo chạy' lịch sử 6 tỷ USD của khối tổ chức
Các quỹ ETF Bitcoin giao ngay, từng là động cơ chính của nhu cầu trong thị trường bò, đã trở thành nguồn áp lực bán chi phối. Từ tháng 11 năm 2025 đến tháng 2 năm 2026, các ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ đã hứng chịu dòng tiền rút ròng hơn 6 tỷ USD . Tình trạng 'chảy máu' diễn ra không ngừng nghỉ: 4,5 tỷ USD rời khỏi nhóm này chỉ trong đầu năm 2026, với một khoảng thời gian ba ngày duy nhất vào tháng 1 chứng kiến 1,58 tỷ USD bị rút ra . Chu kỳ giảm thiểu rủi ro này, được thúc đẩy bởi việc tái cân bằng danh mục đầu tư của các tổ chức hướng tới tài sản an toàn hơn, đã trực tiếp rút cạn thanh khoản giao ngay và báo hiệu một cuộc khủng hoảng niềm tin sâu sắc .

3. Cú sốc Iran và vòng xoáy rời bỏ tài sản rủi ro
Áp lực bán được đẩy nhanh bởi một cú sốc địa chính trị ngoại sinh. Các báo cáo đã liên kết rõ ràng sự sụp đổ khối lượng giao dịch với căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran, điều đã kích hoạt một đợt dịch chuyển tránh rủi ro trên diện rộng trên các thị trường toàn cầu . Dòng vốn tổ chức đã quay ngoắt từ crypto sang các kênh trú ẩn an toàn truyền thống, tạo ra khoảng cách mua vào trị giá 6,9 tỷ USD giữa vàng và Bitcoin so với cùng kỳ năm trước . Các quỹ đầu cơ đã giảm thiểu rủi ro một cách có hệ thống, với lý do chính là sự bất ổn kinh tế vĩ mô và rủi ro địa chính trị .

'Cuộc chiến' tín hiệu trái chiều: Giải mã dữ liệu on-chain đối nghịch

Các nhà đầu tư đang cố gắng xác định nước đi tiếp theo của thị trường đang phải đối mặt với dữ liệu on-chain cực kỳ mâu thuẫn, khiến đây trở thành một thời điểm đặc biệt nguy hiểm. Các tín hiệu chia thành hai phe đối lập: sự suy yếu cơ bản so với sức mạnh đầu cơ trái chiều.

Phe 'gấu': Suy giảm cấu trúc người dùng

Tín hiệu đáng báo động nhất là sự sụt giảm trong mức độ tham gia của mạng lưới. Số lượng địa chỉ hoạt động trên mạng Bitcoin đã giảm khoảng 30% so với mức đỉnh 938.609 vào tháng 8 năm 2025, xuống còn khoảng 655.908 vào tháng 3 năm 2026 . Sự sụt giảm này, đại diện cho mức thấp nhất trong năm năm về mức độ tương tác của người dùng, là một xu hướng kéo dài sáu tháng chứ không phải một cú sốc đột ngột . Các nhà phân tích mô tả tình trạng này là “ngoài rực rỡ, trong rỗng tuếch” – một tín hiệu tiêu cực cho sức khỏe cấu trúc của thị trường . Cơ sở người dùng thực sự đang bị thu hẹp, và thanh khoản cạn kiệt của thị trường giao ngay khiến Bitcoin dễ bị tổn thương trước những biến động giá dữ dội ngay cả với các lệnh giao dịch nhỏ.

Thêm bằng chứng về niềm tin mong manh đến từ thị trường ETF, nơi dòng tiền rút ra tiếp tục kéo dài đến tháng 4 với tốc độ 3,7 tỷ USD trong tám tuần, ngay cả khi Bitcoin đã leo trở lại trên 80.000 USD .

Phe 'bò': Thùng thuốc súng cho một đợt short squeeze

Trái ngược hoàn toàn với sự yếu kém của thị trường giao ngay, thị trường phái sinh đang nhấp nháy một thiết lập giao dịch trái chiều cổ điển. Vào đầu tháng 5 năm 2026, tỷ lệ funding (tỷ lệ tài trợ vốn) của hợp đồng tương lai vĩnh cửu Bitcoin đã âm trên hầu hết các sàn giao dịch lớn, ở mức xấp xỉ -2% theo năm . Điều này có nghĩa là những người bán khống (short sellers) đang phải trả một khoản phí bảo hiểm để duy trì vị thế của họ, phản ánh một sự đồng thuận giảm giá quá mức. Trong lịch sử, tỷ lệ funding âm kéo dài thường là tiền đề cho những đợt tăng giá dữ dội. Vào tháng 3 năm 2026, Bitcoin đã tăng vọt lên 73.800 USD sau 14 ngày liên tiếp có tỷ lệ funding âm, ép chết các vị thế bán .

Thêm dầu vào lửa, khối lượng hợp đồng mở (Open Interest - OI) của Bitcoin đã ghi nhận mức tăng mạnh nhất năm 2026 vào đầu tháng 5 . Sự gia tăng đồng thời của các vị thế bán và OI, trong bối cảnh tỷ lệ funding âm, tạo điều kiện lý tưởng cho một đợt 'short squeeze' – một cú tăng giá đột biến được kích hoạt bởi các đợt thanh lý theo tầng ở phía những nhà giao dịch bán khống đã sử dụng đòn bẩy quá mức. Thị trường dường như là một thùng thuốc súng chỉ chờ ngòi nổ.

Quá trình tạo đáy hay còn lao dốc tiếp?

Tổng hợp bằng chứng cho thấy thị trường đang trong một quá trình tạo đáy kéo dài hơn là khởi đầu của một đợt giảm giá mới, mặc dù rủi ro sụt giảm thêm đang ở mức cao.

Lập luận ủng hộ kịch bản tạo đáy:

• Mức giảm 52% từ 126.000 USD xuống 60.000 USD là một mức giảm sâu về mặt lịch sử và tương đồng với các đợt điều chỉnh của các chu kỳ trước .
• Các tổ chức đã lặng lẽ quay trở lại mua vào trong giai đoạn sợ hãi cực độ của tháng 2, hấp thụ nguồn cung quanh mức 60.000 USD .
• Sự kết hợp giữa tỷ lệ funding âm và OI tăng vọt là một mô hình short squeeze trong sách giáo khoa, cho thấy áp lực tăng giá sắp xảy ra.

Lập luận ủng hộ kịch bản giảm điểm thêm:

• Khối lượng giao dịch giao ngay đã sụp đổ về mức của thị trường gấu năm 2023, cho thấy nhu cầu mua tự nhiên thực tế gần như biến mất .
• Số địa chỉ hoạt động ở mức thấp nhất năm năm báo hiệu sự suy giảm cấu trúc về người dùng, không chỉ là sự mệt mỏi của chu kỳ .
• Niềm tin của tổ chức vẫn còn mong manh, với dòng tiền rút khỏi ETF tiếp tục đến tháng 4 sau một thời gian ngắn tạm dừng .
• Rủi ro địa chính trị Mỹ-Iran là một biến số ngoại sinh có thể trở nên sâu sắc hơn nếu xung đột leo thang, gây ra một đợt tháo chạy khác khỏi tài sản rủi ro .

Kịch bản khả dĩ nhất: Thị trường đang trong giai đoạn đầu hàng-củng cố – một vùng tái tích lũy chậm chạp hơn là một cú sốc đáy cuối cùng. Sự 'chen chúc' quá mức ở phía bán khống tạo ra xác suất cao cho một đợt phục hồi short squeeze mạnh trong ngắn hạn. Tuy nhiên, sự xói mòn cơ bản của cơ sở người dùng và tâm lý tổ chức mong manh cho thấy bất kỳ đợt phục hồi nào cũng có thể thiếu bền vững. Để có một sự đảo chiều xu hướng bền vững, thị trường có thể cần một chất xúc tác vĩ mô quyết đoán, chẳng hạn như sự hạ nhiệt của căng thẳng địa chính trị hoặc một sự 'xoay trục' ôn hòa từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED). Cho đến lúc đó, biến động giá trong khoảng từ 76.000 đến 81.000 USD phản ánh một thế giằng căng thẳng giữa tiềm năng short squeeze và sự hủy diệt nhu cầu sâu rộng.