Bên Trong Cú Sập 10% Độ Khó Đào Bitcoin: Điều Gì Kích Hoạt 'Thị Trường Gấu Hashrate'?

Áp lực biên lợi nhuận này còn bị khuếch đại bởi hai trở ngại mang tính cơ cấu. Thứ nhất, phí giao dịch đã duy trì ở mức dưới 1% tổng phần thưởng khối kể từ tháng 7 năm 2025, hầu như không tạo ra vùng đệm nào trước sự sụt giảm giá . Trong tuần trước đợt điều chỉnh, phí chỉ chiếm 0,92% phần thưởng khối, tổng cộng khoảng 1,86 triệu USD . Thứ hai, chi phí năng lượng tăng theo mùa cũng gây thêm sức ép lên các đơn vị vận hành không có hợp đồng điện giá cố định dài hạn .

Như một nguồn tin đã ví von, "khi giá USD của BTC giảm 15%, doanh thu tính theo USD của bạn cũng giảm 15%, giả định mọi thứ khác không đổi. Tuy nhiên, hóa đơn tiền điện của bạn thì không quan tâm Bitcoin đang giao dịch ở mức giá nào" . Kết quả là một làn sóng đóng cửa dây chuyền của các hoạt động đào không còn sinh lời.

Bối cảnh lịch sử: Đợt giảm này xếp ở đâu?

Mức giảm 10,09% này có ý nghĩa lịch sử nhưng không phải là chưa từng có tiền lệ. Nó xếp thứ 11 trong số các đợt điều chỉnh giảm lớn nhất lịch sử Bitcoin và là đợt giảm lớn thứ hai của năm 2026, sau đợt cắt giảm 11,16% vào ngày 7 tháng 2 .

Kỷ lục mọi thời đại vẫn là mức giảm 27,94% vào tháng 7 năm 2021, được kích hoạt bởi lệnh cấm toàn diện của Trung Quốc đối với hoạt động khai thác tiền mã hóa, buộc khoảng một nửa hashrate của mạng lưới phải ngừng hoạt động trong vài tuần . Giai đoạn năm 2011 giữ vị trí thứ hai với mức giảm khoảng 18% .

Chỉ trong năm 2026, mạng lưới đã trải qua ba đợt điều chỉnh giảm lớn: 11,16% vào tháng 2, 7,76% vào tháng 3 và 10,09% vào tháng 6 . Mô hình lặp đi lặp lại các đợt điều chỉnh giảm mạnh này là điều bất thường. Từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2026, độ khó đã giảm từ gần 150 nghìn tỷ xuống còn 124,93 nghìn tỷ như hiện tại, tương đương mức giảm khoảng 17% trong năm . Để so sánh, đợt điều chỉnh tháng 6 năm 2025 là mức giảm 7,5% – vốn được coi là đợt giảm đơn lẻ lớn nhất kể từ lệnh cấm năm 2021 của Trung Quốc cho đến khi các sự kiện năm 2026 vượt qua nó .

Tác động đến Hashrate và Kinh tế Thợ đào

Cuộc "tháo chạy" hashrate diễn ra nhanh chóng và nghiêm trọng. Đường trung bình động đơn giản 7 ngày đã giảm mạnh từ 1.011 EH/s xuống còn 874 EH/s, tương đương mức giảm 13,6% sức mạnh tính toán của mạng lưới . Kể từ ngày 28 tháng 5, khi mạng lưới hoạt động ở mức xấp xỉ 1.030 EH/s, tổng hashrate đã giảm 145 EH/s xuống còn khoảng 885 EH/s vào đầu tháng 6 .

Hashprice – doanh thu dự kiến hàng ngày trên mỗi petahash mỗi giây của sức mạnh đào – đã sụp đổ 26,96% trong 30 ngày xuống còn 28,26 USD/PH/s tính đến ngày 7 tháng 6 . Tính theo Bitcoin, hashprice dao động quanh mức 0,00045567 BTC mỗi PH/s mỗi ngày . Điều này đặt chỉ số này xuống thấp hơn nhiều so với ngưỡng khoảng 40 USD/PH/s/ngày mà nhiều đơn vị vận hành coi là điểm hòa vốn cơ bản cho việc đào có lãi .

Tia hy vọng đã được thiết kế sẵn trong Bitcoin. Khi độ khó giảm 10%, mỗi đơn vị hashrate còn lại ngay lập tức kiếm được một phần thưởng khối cố định lớn hơn khoảng 11%, trong điều kiện các yếu tố khác không đổi . Bộ ổn định tự động này cho phép mạng lưới hấp thụ những biến động hashrate lớn mà không làm gián đoạn sản xuất khối, và đó là lý do tại sao những thợ đào trụ lại thường thấy biên lợi nhuận được cải thiện ngay sau một đợt điều chỉnh giảm, ngay cả khi giá Bitcoin chưa phục hồi.

Chẩn đoán "Thị trường Gấu Hashrate"

Rapha Zagury, CEO của Elektron Energy, đã đúc kết khoảnh khắc này vào ngày 7 tháng 6 bằng cách gọi đó là "thị trường gấu hashrate đầu tiên của Bitcoin" . Nhận định của ông chỉ ra ba điểm dữ liệu đồng thời: sự rút lui 145 EH/s hashrate kể từ cuối tháng 5, sự sụp đổ 26,96% của hashprice trong 30 ngày, và giá Bitcoin trượt về mức chưa từng thấy kể từ tháng 2 năm 2026 .

Sau đó, tại Hội nghị Bitcoin 2026, ông Zagury đã làm rõ rằng ông đang mô tả "tốc độ của cuộc rút lui, không phải là một hồi chuông báo động" . Cụm từ này nắm bắt được vận tốc và quy mô của sự co lại thay vì dự đoán thiệt hại cấu trúc vĩnh viễn. Colin Harper, tổng biên tập của Blockspace, đã điều hành một phiên thảo luận tại hội nghị đó, nơi các tham luận viên lưu ý rằng "giá máy đào ASIC tính bằng đô la trên mỗi terahash chưa bao giờ thấp hơn", mô tả cả nỗi đau lẫn cơ hội trong đợt suy thoái .

Cách gọi "thị trường gấu hashrate" đã gây được tiếng vang trong toàn ngành. Một bài đăng trên X (Twitter) đã khuếch đại ngôn ngữ này: "Chúng ta đang sống qua những gì gần như chắc chắn là thị trường gấu thực sự đầu tiên trong hashrate của mạng lưới Bitcoin" . Điều này phân biệt môi trường hiện tại với các đợt sụt giảm hashrate thông thường bằng cách nhấn mạnh rằng việc nén biên lợi nhuận hiện đang bị thúc đẩy bởi các yếu tố cơ cấu – phí giao dịch thấp kinh niên và việc giảm trợ cấp sau halving – chứ không phải là một sự kiện chỉ xảy ra một lần như lệnh cấm pháp lý .

Triển vọng ngắn hạn: Dự kiến một đợt cắt giảm 10% khác

Mạng lưới có thể chưa dừng việc thiết lập lại. Tính đến ngày 13 tháng 6, các công cụ ước tính dự báo đợt điều chỉnh độ khó tiếp theo ở mức xấp xỉ 9,55%, một đợt giảm lớn bất thường khác . Nếu điều đó thành hiện thực, nó sẽ có nghĩa là hai đợt giảm ~10% liên tiếp, một sự kiện chưa từng có tiền lệ trong kỷ nguyên đào coin hiện đại.

Độ khó đào điều chỉnh sau mỗi 2.016 khối – khoảng hai tuần một lần – và thuật toán nhắm mục tiêu khoảng thời gian khối là 10 phút . Thực tế là hai epoch liên tiếp được dự báo đều cần điều chỉnh giảm đáng kể cho thấy cuộc "tháo chạy" hashrate có thể vẫn đang diễn ra. Tờ The Energy Mag đưa tin vào ngày 13 tháng 6 rằng đợt điều chỉnh tiếp theo "sẽ thiết lập lại khối lượng công việc tính toán cần thiết để đào một khối xuống thấp hơn, nâng cao lượng bitcoin mà các thợ đào đang hoạt động có thể kiếm được cho mỗi đơn vị hashrate họ vận hành" .

Một báo cáo quý 1 năm 2026 của CoinShares cung cấp bối cảnh rộng hơn: ngành khai thác bước vào năm nay trong tình trạng đã căng thẳng bởi độ khó kỷ lục (đạt đỉnh 155,97 nghìn tỷ), giá BTC suy yếu hơn khoảng 31% so với mức cao nhất mọi thời đại vào tháng 10 năm 2025, và thu nhập từ phí giao dịch luôn dưới 1% tổng phần thưởng khối với phí trung bình mỗi khối chỉ ~0,018 BTC . Các thợ đào đã hoạt động với biên lợi nhuận cực kỳ mỏng trong nhiều tháng, khiến mạng lưới trở nên cực kỳ nhạy cảm với các biến động giá.

Thợ đào chuyển hướng sang Cơ sở hạ tầng AI

Trong khi đợt điều chỉnh độ khó ngày 13 tháng 6 chiếm lĩnh các tiêu đề tức thời, câu chuyện rộng lớn hơn của ngành trong suốt giai đoạn 2025–2026 là việc các thợ đào đang đa dạng hóa sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và tính toán hiệu năng cao (HPC). Cơ sở hạ tầng điện, hệ thống làm mát và chuyên môn về trung tâm dữ liệu vốn là nền tảng cho hoạt động đào Bitcoin quy mô lớn, có thể chuyển đổi trực tiếp sang lĩnh vực lưu trữ máy chủ tính toán AI – một thị trường đang có nhu cầu bùng nổ.

Logic kinh tế rất rõ ràng. Trợ cấp khối sau halving, cùng với phí giao dịch thấp dai dẳng và hashprice đầy biến động, đã tạo ra một môi trường mà việc phòng ngừa rủi ro cho các dòng doanh thu là một chiến lược sống còn . Thay vì chỉ cạnh tranh để nhận phần thưởng khối, các đơn vị vận hành đào có quyền truy cập vào nguồn điện đáng tin cậy và có sẵn dấu ấn trung tâm dữ liệu đang trang bị thêm cơ sở vật chất để lưu trữ các cụm GPU (bộ xử lý đồ họa) phục vụ cho khối lượng công việc đào tạo và suy luận AI. Sự chuyển hướng này không từ bỏ việc đào Bitcoin mà bổ sung cho nó bằng một nguồn doanh thu không bị chi phối bởi các chu kỳ thị trường tiền mã hóa.

Mặc dù các thông báo về cơ sở hạ tầng AI mới cụ thể trong tuần lễ ngày 13 tháng 6 không nổi bật trong các kết quả tìm kiếm có sẵn, hướng đi chiến lược này đã được thảo luận rộng rãi trong suốt năm tại các hội nghị ngành và trong các báo cáo hàng quý . Chính những động lực đã kích hoạt đợt giảm độ khó tháng 6 – sự nhạy cảm cực độ của biên lợi nhuận đối với biến động giá Bitcoin – chính là điều khiến cho việc đa dạng hóa sang AI trở nên hấp dẫn.