Cổ phiếu ASML giảm vì thị trường định giá lại câu chuyện đầu tư AI

Cú giảm ngày 14/9 của ASML chủ yếu phản ánh việc thị trường định giá lại triển vọng đầu tư AI dài hạn, chứ không phải phản ứng với kết quả kinh doanh kém, đơn hàng bị hủy hay việc công ty cắt dự báo.

Sau khi CEO Anthropic Dario Amodei kêu gọi làm chậm nhịp phát triển AI tiên tiến vì các lo ngại an toàn — với sự đồng tình được đưa tin từ Sam Altman của OpenAI và Elon Musk — nhà đầu tư đã bán các cổ phiếu được định giá dựa trên giả định rằng chi tiêu cho chip AI, máy chủ và trung tâm dữ liệu sẽ tăng mạnh, liên tục trong nhiều năm. Cổ phiếu ASML niêm yết tại Amsterdam giảm khoảng 5,2%, còn cổ phiếu niêm yết tại Mỹ được ghi nhận giảm khoảng 7,3%. 24

Vì sao tranh luận về an toàn AI lại tác động tới ASML?

ASML sản xuất hệ thống quang khắc, thiết bị then chốt để chế tạo chip bán dẫn tiên tiến. Việc AI tiên tiến phát triển chậm lại, dù là tự nguyện hay do quy định, không đồng nghĩa nhu cầu máy móc của ASML lập tức giảm vào ngày hôm sau. Tuy vậy, điều đó có thể khiến thị trường hạ kỳ vọng về quy mô và tốc độ xây dựng trung tâm dữ liệu, mở rộng sản xuất chip tiên tiến và mua thiết bị trong tương lai.

Vì thế, diễn biến này giống một đợt điều chỉnh phần bù rủi ro và định giá hơn là tín hiệu suy yếu đã xuất hiện trong hoạt động của ASML. Nhà đầu tư đơn giản là sẵn sàng trả ít hơn cho tăng trưởng AI kỳ vọng trong nhiều năm tới.

Cổ phiếu chip chịu sức ép nặng nhất

Phản ứng diễn ra trên phạm vi toàn cầu. Reuters đưa tin các cổ phiếu liên quan đến AI giảm từ châu Á tới Mỹ, trong đó nhóm sản xuất chip thuộc nhóm giảm mạnh nhất. 17

Tại Mỹ, chỉ số bán dẫn PHLX giảm 5,9%; Nvidia giảm 3,4%; Micron mất hơn 5%; Broadcom và AMD cùng giảm hơn 4%. 27 Intel, Marvell và Applied Materials đều giảm hơn 4%, trong khi SK Hynix giảm 7% trong phiên giao dịch tại Mỹ. 20

Đáng chú ý, áp lực không trải đều trên toàn bộ ngành công nghệ: Reuters cho biết cổ phiếu chip là tâm điểm bán tháo, còn nhóm phần mềm lại tăng. 19 Các chỉ số lớn của Phố Wall giảm nhẹ hơn:

• S&P 500: giảm 0,48%
• Nasdaq Composite: giảm 0,56%
• Dow Jones Industrial Average: giảm 0,29% 18

Điều này cho thấy thị trường không coi đây là tín hiệu suy thoái diện rộng. Việc định giá lại tập trung vào những doanh nghiệp gắn chặt nhất với làn sóng xây dựng hạ tầng AI.

Lo ngại định giá: tăng trưởng cao không cho phép nhiều sai số

Lợi thế công nghệ của ASML không phải vấn đề trọng tâm trong phiên giảm giá. Mối lo gần hơn nằm ở mức giá mà thị trường đã đặt cho một lộ trình tăng trưởng rất tham vọng.

Morgan Stanley hạ giá mục tiêu ASML từ 1.930 euro xuống 1.700 euro nhưng vẫn giữ khuyến nghị Overweight, với lý do liên quan tới mức độ tiếp xúc với thị trường Trung Quốc trong ngắn hạn và rủi ro biên lợi nhuận. 13 Đây là điểm phân biệt quan trọng: một tổ chức phân tích vẫn có thể tin vào triển vọng doanh nghiệp, nhưng cho rằng giá cổ phiếu đã ít dư địa hơn để chịu thất vọng.

Với một công ty được định giá dựa trên nhiều năm chi tiêu vốn đặc biệt cao cho AI, chỉ một thay đổi nhỏ trong giả định về chi tiêu của khách hàng, số máy giao hoặc biên lợi nhuận cũng có thể dẫn đến biến động giá cổ phiếu lớn.

Vì sao JPMorgan và Bernstein vẫn lạc quan?

Đợt bán tháo diễn ra trong khi các dấu hiệu về nhu cầu của ASML chưa xấu đi.

Sau buổi gặp CFO ASML, JPMorgan cho biết ban lãnh đạo đánh giá nhu cầu AI vẫn “rất, rất mạnh”. Các nhà phân tích nói ASML đang xem xét cách sản xuất hơn 110 hệ thống EUV vào năm 2028; Reuters cũng cho biết công ty gần như đã bán hết các hệ thống này cho năm 2027. 1

EUV, tức quang khắc cực tím sâu, là công nghệ thiết yếu cho chip tiên tiến. Khi khách hàng đặt trước công suất từ rất xa, nút thắt trước mắt có thể là năng lực sản xuất máy của ASML, thay vì mức độ sẵn sàng mua của khách hàng.

Bernstein cũng giữ quan điểm tích cực dựa trên việc AI thúc đẩy mở rộng năng lực sản xuất chip logic tiên tiến và DRAM. Hãng này nâng dự báo số máy EUV xuất xưởng lên 91 hệ thống năm 2027 và 113 hệ thống năm 2028, từ ước tính trước đó lần lượt là 86 và 87, đồng thời duy trì khuyến nghị Outperform. 51 Đây là dự báo của Bernstein, không phải cam kết của ASML, nhưng cho thấy vì sao một số nhà đầu tư xem nhịp giảm là không tương xứng với độ rõ ràng của đơn hàng gần hạn.

ASML cũng cho biết kế hoạch công suất cho 2027–2028 đã tính đến nhu cầu dự kiến liên quan tới dự án Terafab tại Texas của Elon Musk. Tuy nhiên, điều này chỉ xác nhận dự án được đưa vào giả định quy hoạch, không phải xác nhận doanh thu đã được chốt. 49

Các con số kinh doanh của ASML vẫn đi lên

Kết quả quý II/2026 do ASML công bố là đối trọng rõ nhất với tâm lý thận trọng của thị trường. Công ty đạt 9,3 tỷ euro doanh thu thuần và 2,9 tỷ euro lợi nhuận ròng trong quý. 40

ASML cũng nâng dự báo doanh thu thuần cả năm 2026 lên 43–45 tỷ euro, với biên lợi nhuận gộp dự kiến 54–56%. Riêng quý III, công ty hướng dẫn doanh thu 11–12 tỷ euro và biên lợi nhuận gộp 55–57%. 40

Về năng lực sản xuất, ASML dự kiến tăng thêm 30% công suất EUV Low-NA năm 2027 từ nền khoảng 65 hệ thống của năm 2026, đồng thời đang xem xét tăng tiếp 30% trong năm 2028. Công ty áp dụng định hướng mở rộng 30% rồi có thể thêm 30% tương tự cho công suất DUV immersion. 40

Các thông tin này không loại bỏ rủi ro từ việc đầu tư AI chậm lại, kiểm soát xuất khẩu, thời điểm đặt hàng của khách hàng hay biên lợi nhuận. Nhưng tại thời điểm bán tháo, ASML chưa công bố cắt giảm dự báo hay thu hẹp kế hoạch công suất.

Báo cáo kế tiếp cần chứng minh điều gì?

Kỳ cập nhật quý tiếp theo sẽ là phép thử thực tế để xác định liệu phiên giảm ngày 14/9 chủ yếu là cú sốc tâm lý hay không. Nhà đầu tư sẽ theo dõi:

1. Khả năng thực hiện dự báo quý III: doanh thu 11–12 tỷ euro và biên lợi nhuận gộp 55–57%. 40
2. Mức độ rõ ràng không suy giảm, hoặc cải thiện, đối với nhu cầu và công suất EUV giai đoạn 2027–2028.
3. Bình luận về chi tiêu của khách hàng trong chip logic tiên tiến và bộ nhớ — hai mảng tập trung nhiều nhu cầu liên quan đến AI.
4. Dấu hiệu trì hoãn hoặc nhu cầu suy yếu, như đơn hàng kỳ tới kém hơn, giảm tham vọng công suất hoặc lùi lịch giao máy.

Nếu ASML đạt hướng dẫn và tiếp tục tự tin về nhu cầu EUV, điều đó sẽ củng cố nhận định rằng đợt giảm giá chủ yếu là sự điều chỉnh định giá của một cổ phiếu có kỳ vọng cao. Ngược lại, triển vọng yếu hơn hoặc bình luận khách hàng kém tích cực sẽ cho thấy lo ngại về chi tiêu hạ tầng AI chậm lại đang bắt đầu tác động vào hoạt động kinh doanh.

Khác biệt then chốt là: đợt bán tháo ngày 14/9 phản ánh thay đổi trong câu chuyện chi tiêu vốn AI của tương lai. Kết quả kinh doanh, kế hoạch công suất và tín hiệu nhu cầu khách hàng của ASML mới là yếu tố quyết định liệu câu chuyện đó có trở thành một đợt chậm lại có thể quan sát được hay không.