Cuộc Đại Phân Kỳ: Token AI Crypto Tăng Vọt Giữa Lúc Tiền Tổ Chức Rời Khỏi Bitcoin và Ethereum ETFs

Trong lúc hàng loạt tài sản số lao dốc, một mảng duy nhất bứt phá ngoạn mục: các token tiền mã hóa gắn liền với trí tuệ nhân tạo (AI). Vào tháng 4 và tháng 5 năm 2026, vốn hóa thị trường của nhóm này đã tăng từ 14 tỷ USD lên hơn 20 tỷ USD . Điều đáng chú ý là cú bứt phá này lại diễn ra ngay khi dòng tiền của các nhà đầu tư tổ chức đang rút khỏi các quỹ ETF Bitcoin và Ethereum với tốc độ chưa từng có .

Đây là một trong những sự phân kỳ rõ nét nhất của chu kỳ hiện tại: một bên là cơn sốt đầu cơ vào cơ sở hạ tầng AI phi tập trung, bên còn lại là sự rút lui đầy thận trọng khỏi những đồng tiền số lớn nhất thị trường.

Chất xúc tác cho cơn sốt token AI

Không phải ngẫu nhiên mà các token AI đồng loạt tăng giá. Một loạt sự kiện đã hội tụ để tạo nên cú hích hoàn hảo. Đầu tiên, thị trường chứng khoán Mỹ đã có một “cú hồi phục hình chữ V” đầy ấn tượng và đạt đỉnh lịch sử mới vào tháng 4 năm 2026, được thúc đẩy bởi kết quả kinh doanh khả quan trong lĩnh vực AI và quyết định giữ nguyên lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) .

Sự phấn khích này nhanh chóng lan sang thị trường tiền số, tạo ra thứ mà một nguồn tin mô tả là “vòng lặp phản hồi mạnh mẽ” giữa cổ phiếu AI và token AI . Sự kiện mang tính bùng nổ chính là bài phát biểu quan trọng của CEO NVIDIA, Jensen Huang, tại hội nghị GTC 2026 vào tháng 3. Tại đây, ông công bố dự báo nhu cầu chip trị giá 1.000 tỷ USD đến năm 2027 và tuyên bố rằng “chúng ta đã đạt đến trình độ trí tuệ nhân tạo tổng quát” .

Những tuyên bố này đã tạo ra một làn sóng đầu cơ mạnh mẽ, giúp nhóm token AI đạt mức tăng trưởng ấn tượng, gấp 2,4 lần trong vòng 7 tháng tính đến hết quý I/2026. Trong cùng khoảng thời gian đó, Bitcoin, các token DeFi, tài sản thực và cả meme coin đều chìm trong sắc đỏ . Đến cuối tháng 5, tổng vốn hóa của các token AI đã vượt qua 20,94 tỷ USD, dẫn đầu là Bittensor (TAO) với khoảng 3,2 tỷ USD .

Những token và mức tăng trưởng nổi bật

Độ rộng của đợt tăng giá này là điều bất thường. NEAR Protocol (NEAR) đã tăng tới 81% chỉ trong một tuần, với mức tăng 14,88% trong 24 giờ lên 2,72 USD, đi kèm khối lượng giao dịch khổng lồ 1,20 tỷ USD . Render (RENDER), một nền tảng cung cấp sức mạnh GPU phi tập trung, ghi nhận mức tăng 16,78% trong ngày lên 2,33 USD vào cuối tháng 5, sau khi đã tăng 35% trong tháng 4 .

Token của Liên minh Trí tuệ Siêu việt Nhân tạo (FET) cũng không kém cạnh, với mức tăng 21% trong tháng 5, tiếp nối đà tăng 62% của tháng trước đó . Bittensor (TAO) dẫn đầu đà tăng hồi tháng 4 với mức leo dốc 67% . Các token nhỏ hơn còn chứng kiến những biến động cực đoan hơn. SKYAI tăng 52% trong 24 giờ và khoảng 350% trong một tháng tính đến giữa tháng 5 . Telcoin (TEL) tăng 76,21% trong một tuần nhờ sự phát triển của mảng chuyển tiền và DeFi, còn Irys tăng 40,12% khi nhu cầu về lưu trữ dữ liệu phi tập trung ngày càng lớn . Ngay cả Worldcoin cũng ghi nhận mức tăng hai con số trong ngày 26 tháng 5 .

Sức nóng từ đường đua IPO của SpaceX, OpenAI và Anthropic

Phần lớn sức nóng đầu cơ đến từ làn sóng IPO AI được mong đợi nhất lịch sử. SpaceX đã nộp hồ sơ S-1 bảo mật vào đầu tháng 4 năm 2026, nhắm đến việc niêm yết trên sàn Nasdaq vào tháng 6 với mức định giá 1,75 nghìn tỷ USD—một con số sẽ phá vỡ kỷ lục IPO lớn nhất mọi thời đại trị giá 29,4 tỷ USD của Saudi Aramco .

OpenAI đang nhắm đến việc niêm yết vào quý IV năm 2026 với mức định giá từ 850 tỷ đến 1,1 nghìn tỷ USD, trong khi Anthropic cũng chuẩn bị IPO với định giá khoảng 380 tỷ USD . Tổng cộng, ba công ty này đại diện cho mức định giá kết hợp từ 3 đến 3,6 nghìn tỷ USD và dự kiến huy động gần 200 tỷ USD—tương đương hơn 60% tổng vốn hóa thị trường stablecoin toàn cầu .

Những đợt IPO này tạo ra một “hiệu ứng hào quang”: các nhà đầu tư coi token AI như một phương tiện ủy nhiệm có tính thanh khoản cao trên thị trường crypto để tiếp cận với chủ đề AI trước và trong khi các đợt niêm yết cổ phiếu lịch sử này diễn ra. Tuy nhiên, các nhà phân tích cũng cảnh báo về nguy cơ rút thanh khoản, khi những đợt IPO này có thể “hút hàng chục tỷ USD khỏi các tài sản rủi ro toàn cầu—bao gồm cả crypto—có khả năng siết chặt thanh khoản trên thị trường tiền số rộng lớn hơn khi dòng vốn tổ chức quay vòng sang các đợt chào bán cổ phiếu mới” .

Tín hiệu cảnh báo từ dòng tiền tháo chạy khỏi ETF Bitcoin và Ethereum

Trong khi dòng tiền bán lẻ và đầu cơ đổ xô vào các token AI, các nhà đầu tư tổ chức đồng thời rời bỏ các quỹ ETF Bitcoin và Ethereum với tốc độ lịch sử.

Các quỹ ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ ghi nhận sáu ngày rút vốn ròng liên tiếp tính đến ngày 22 tháng 5, làm cạn kiệt 1,55 tỷ USD và giảm tổng dòng vốn vào ròng của năm 2026 xuống chỉ còn 536 triệu USD . Đến ngày 30 tháng 5, chuỗi rút vốn này kéo dài sang ngày thứ mười liên tiếp, với tổng dòng tiền ra vượt 4 tỷ USD kể từ ngày 7 tháng 5 .

Tuần kết thúc vào ngày 24 tháng 5 chứng kiến dòng tiền thoát khỏi các sản phẩm Bitcoin lên tới 1,32 tỷ USD—tuần tệ nhất trong năm—góp phần vào tổng dòng tiền rút khỏi các sản phẩm đầu tư tiền số lên tới 1,47 tỷ USD, mức rút vốn hàng tuần lớn nhất được ghi nhận trong năm 2026 .

Các quỹ ETF Ethereum cũng không khá hơn. Chúng ghi nhận bốn ngày dòng tiền ra liên tiếp với tổng giá trị 190 triệu USD vào giữa tháng 5, sau đó kéo dài chuỗi thua lỗ lên đến 11 ngày—khoảng thời gian rút vốn kéo dài nhất kể từ khi các quỹ ETF Ethereum giao ngay ra mắt vào tháng 7 năm 2024 . Chỉ trong một phiên giao dịch ngày 18 tháng 5, 648,64 triệu USD đã rời khỏi ETF Bitcoin và 86,31 triệu USD cũng đồng thời rút khỏi ETF Ethereum .

Dòng tiền ra này phản ánh một “xu hướng định vị thận trọng hơn của các tổ chức” . Trong khi các token AI tăng giá dựa trên sức mạnh của câu chuyện kể và sự đầu cơ bán lẻ, thì tiền tổ chức lại đang lặng lẽ giảm thiểu mức độ tiếp xúc với các tài sản số lớn nhất và thanh khoản nhất. Sự phân kỳ này đặt ra những câu hỏi về tính bền vững của đợt tăng giá token AI, đặc biệt nếu các đợt IPO khổng lồ bắt đầu hấp thụ chính dòng vốn đầu cơ hiện đang đổ vào các token này.