Liệu việc ngừng sản xuất đĩa PS5 có thực sự làm giá game rẻ hơn? Cựu lãnh đạo Square Enix nói có, nhưng dữ liệu và dư luận nói không

Tiền lệ từ Steam. Navok chỉ ra cửa hàng game thống trị trên PC như một bằng chứng. Trên Steam, do không có kênh bán lẻ vật lý – và sự neo giữ giá bán lẻ đi kèm với nó – đã dẫn đến việc định giá cạnh tranh hơn, các đợt giảm giá sâu hơn và một thị trường nơi giá cơ bản có xu hướng giảm dần theo thời gian . Ông lập luận rằng không có đĩa vật lý để neo giữ kỳ vọng về giá, PlayStation Store sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh thực sự về giá giữa các nhà phát hành, thay vì cạnh tranh với những món hời từ đĩa cũ .

Phản biện 1: Dữ liệu bán hàng bác bỏ lập luận về tiết kiệm

Logic của Navok phụ thuộc vào ý tưởng rằng việc loại bỏ sản xuất vật lý sẽ tạo ra khoản tiết kiệm đáng kể. Nhưng dữ liệu cho thấy thị phần vật lý đã quá nhỏ để tạo ra sự khác biệt.

Trong quý 1 năm tài khóa 2026, 82% giao dịch mua game đầy đủ trên PS4 và PS5 là kỹ thuật số; đĩa vật lý chỉ chiếm 18% . Năm năm trước đó, tỷ lệ vật lý là khoảng 34% . Dữ liệu từ Circana cho thấy chỉ có 7 tựa game PS5 bán được hơn 100.000 bản vật lý trong nửa đầu năm 2026 tại Mỹ . Nếu đĩa vật lý đã là một phần nhỏ và đang thu hẹp, thì khoản tiết kiệm chi phí từ việc loại bỏ nó là rất nhỏ – và hầu như không có bằng chứng nào cho thấy khoản tiết kiệm đó đã từng được chuyển cho người tiêu dùng kỹ thuật số. Giám đốc tài chính của Sony, Lin Tao, thừa nhận động thái này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy lợi nhuận kỹ thuật số, chứ không phải hạ giá cho người tiêu dùng .

Phản biện 2: Mất đi thị trường đĩa cũ đồng nghĩa với mất đi một mức sàn giá thực tế

Có lẽ phản biện mạnh mẽ nhất là những gì bị phá hủy: thị trường đồ cũ. Phân tích của ArsTechnica cho thấy năm tựa game PS5 lớn bản đĩa có tổng chi phí khoảng 1.000 USD khi mua lẻ, trong khi cùng những game đó mua mới trên PlayStation Store có giá gấp đôi con số đó . Một phân tích riêng của trang web Hà Lan Tweakers cho thấy năm tựa game PS5 lớn có giá khoảng 162 USD trên đĩa ở mức giá bán lẻ tốt nhất, so với khoảng 320 USD trên PlayStation Store .

Việc loại bỏ thị trường đĩa cũ đồng nghĩa với việc loại bỏ một cơ chế cạnh tranh giá quan trọng. CNBC đưa tin rằng quyết định của Sony đe dọa thị trường game đồ cũ toàn cầu ước tính trị giá 7 tỷ USD – áp lực thị trường mà trước đây đã buộc Sony phải giảm giá game kỹ thuật số để cạnh tranh với các món hời từ đĩa vật lý .

Phản biện 3: Phản ứng dữ dội của người tiêu dùng diễn ra nhanh chóng và có tổ chức

Bản kiến nghị "Don't Kill the Disc" trên Change.org đã vượt qua 200.000 chữ ký trong vòng vài tuần, và cuối cùng leo lên hơn 330.000 . Một cuộc tẩy chay có kế hoạch mang tên "PSBlackout" đã được lên lịch vào cuối tháng 8 năm 2026, kêu gọi những người ủng hộ không đăng nhập hoặc mua hàng từ các nền tảng của Sony . Phản ứng dữ dội tập trung vào quyền sở hữu game – không có đĩa vật lý, người tiêu dùng mất quyền trao đổi, cho mượn, bán lại hoặc thực sự sở hữu game của họ, và trở nên hoàn toàn phụ thuộc vào cửa hàng kỹ thuật số của Sony .

Phản biện 4: Nhiều vụ kiện cho thấy điều ngược lại với sự cạnh tranh

Các thách thức pháp lý có lẽ là lời bác bỏ rõ ràng nhất đối với luận điểm của Navok.

• Phong trào Stop Killing Games đã tham gia cùng một nhóm người tiêu dùng Hà Lan kiện Sony với số tiền ước tính 457 triệu USD, cho rằng PlayStation Store là một khu vườn có tường bao quanh và cấu thành độc quyền bất hợp pháp đối với việc phân phối game trên nền tảng của mình .
• Các nhà lập pháp Mexico đã đệ đơn khiếu nại chống độc quyền về cùng một vấn đề .
• Một vụ kiện của người tiêu dùng Hà Lan về giá PlayStation Store – được đệ trình ban đầu vào năm 2025 – đã thu hút sự chú ý trở lại sau thông báo ngừng sản xuất đĩa .

Những người chỉ trích cho rằng nếu không có đĩa vật lý như một kênh phân phối cạnh tranh, Sony sẽ giành được toàn quyền kiểm soát giá – điều ngược lại với động lực cạnh tranh mà Navok dự đoán. Như cựu giám đốc PlayStation Shawn Thornton đã lưu ý, các nhà phát hành mới là người đặt giá game, không phải Sony, và không có gì đảm bảo rằng việc loại bỏ đĩa sẽ thay đổi hành vi định giá của nhà phát hành .

Kết luận

Lập luận của Navok dựa trên một logic hiệu quả chi phí thực sự đã phát huy tác dụng trên PC (Steam). Tuy nhiên, các phản biện là rất lớn: doanh số vật lý đã quá nhỏ để tạo ra khoản tiết kiệm đáng kể; việc mất đi thị trường đĩa cũ loại bỏ một mức sàn giá đã được chứng minh; phản ứng dữ dội của người tiêu dùng rất gay gắt; và nhiều vụ kiện cho rằng động thái này tạo ra sức mạnh định giá độc quyền thay vì cạnh tranh. Lịch sử trên PlayStation – nơi giá kỹ thuật số vẫn duy trì ở mức 70 USD ngay cả khi chi phí vật lý biến mất – không mang lại nhiều hỗ trợ cho kịch bản lạc quan của Navok .