Vì sao chứng khoán châu Âu giảm và đồng euro suy yếu?

Chứng khoán châu Âu gần đây chịu áp lực giảm trong khi đồng euro mất giá so với USD. Nguyên nhân không đến từ một yếu tố duy nhất mà là sự kết hợp của nhiều biến động lớn: lợi suất trái phiếu tăng mạnh, giá dầu leo thang do căng thẳng Trung Đông, và kỳ vọng rằng các ngân hàng trung ương có thể giữ chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn.

Khi những yếu tố này xuất hiện cùng lúc, thị trường thường bước vào trạng thái được gọi là “risk‑off” – nhà đầu tư giảm nắm giữ tài sản rủi ro như cổ phiếu và chuyển sang các tài sản an toàn hơn như trái phiếu chính phủ hoặc USD.

Lợi suất trái phiếu tăng gây áp lực lên cổ phiếu

Một đợt bán tháo trên thị trường trái phiếu toàn cầu đã đẩy lợi suất tăng lên tại nhiều nền kinh tế lớn. Khi lợi suất trái phiếu chính phủ tăng, thị trường cổ phiếu thường chịu áp lực vì hai lý do chính.

Thứ nhất, trái phiếu trở nên hấp dẫn hơn so với cổ phiếu vì mang lại lợi suất cao hơn nhưng rủi ro thấp hơn. Thứ hai, lợi suất tăng làm tăng “tỷ lệ chiết khấu” dùng để định giá lợi nhuận tương lai của doanh nghiệp, khiến định giá cổ phiếu giảm xuống.

Trong giai đoạn căng thẳng gần đây, lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm (Bund) đã chạm mức cao nhất trong khoảng 15 năm, phản ánh xu hướng tăng của chi phí vay trên toàn cầu . Đồng thời, thị trường cổ phiếu tại châu Âu và châu Á cũng đồng loạt giảm khi chi phí vốn tăng lên .

Giá dầu tăng làm dấy lên lo ngại lạm phát

Một yếu tố quan trọng khác là cú tăng mạnh của giá dầu, liên quan đến leo thang xung đột với Iran và các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực Trung Đông.

Trong giai đoạn căng thẳng, giá dầu Brent từng vượt 115 USD/thùng, khi thị trường lo ngại nguồn cung năng lượng có thể bị gián đoạn .

Giá dầu tăng thường nhanh chóng lan sang toàn bộ nền kinh tế vì năng lượng ảnh hưởng đến chi phí vận tải, sản xuất và sinh hoạt. Điều này làm gia tăng lo ngại rằng lạm phát có thể quay trở lại.

Thực tế, nhiều báo cáo cho thấy cổ phiếu châu Âu đã giảm khi giá dầu tăng mạnh làm dấy lên lo ngại lạm phát và bất ổn kinh tế .

Kỳ vọng ECB có thể giữ chính sách tiền tệ chặt chẽ

Nếu lạm phát tăng trở lại, các ngân hàng trung ương có thể buộc phải giữ lãi suất ở mức cao lâu hơn – hoặc thậm chí tăng thêm.

Tại khu vực đồng euro, các bình luận từ quan chức Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã khiến thị trường cân nhắc khả năng tăng lãi suất sớm hơn. Một số nhà hoạch định chính sách cho rằng việc nâng lãi suất trong tương lai gần là khả thi nếu lạm phát tiếp tục dai dẳng .

Lãi suất cao hơn thường gây bất lợi cho cổ phiếu vì:

• Chi phí vay của doanh nghiệp tăng
• Hoạt động kinh tế có xu hướng chậm lại
• Định giá thị trường giảm

Dòng vốn chuyển sang USD

Cùng lúc đó, dòng vốn quốc tế đang chảy mạnh vào tài sản bằng USD.

Trong thời kỳ bất ổn địa chính trị hoặc biến động tài chính, USD thường được xem là đồng tiền trú ẩn an toàn vì tính thanh khoản cao và vai trò là đồng tiền dự trữ toàn cầu. Khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng, sức hấp dẫn của tài sản bằng USD càng mạnh.

Kết quả là dòng vốn rời khỏi tài sản định giá bằng euro, khiến đồng tiền chung châu Âu suy yếu so với USD.

Một môi trường thị trường “risk‑off” điển hình

Tổng hợp lại, các yếu tố sau đang cùng lúc tác động đến thị trường:

• Lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng
• Giá dầu leo thang do căng thẳng Iran
• Lo ngại lạm phát quay trở lại
• Kỳ vọng chính sách tiền tệ thắt chặt hơn

Sự kết hợp này thường dẫn tới việc nhà đầu tư giảm rủi ro: bán cổ phiếu, mua trái phiếu hoặc nắm giữ USD. Vì vậy, việc chứng khoán châu Âu giảm và đồng euro suy yếu phản ánh đúng tâm lý thận trọng của thị trường toàn cầu trong giai đoạn hiện nay .

Nếu giá dầu hạ nhiệt hoặc căng thẳng địa chính trị giảm bớt, áp lực này có thể dịu đi. Tuy nhiên, khi lạm phát và chính sách tiền tệ vẫn còn nhiều bất định, thị trường châu Âu có thể tiếp tục biến động mạnh.