ASEAN-6 Tăng Trưởng Chậm Lại Còn 4.2% Năm 2026 Khi Khủng Hoảng Hormuz Thử Thách Sức Chống Chịu

Khối ASEAN-6 đang đối mặt với một năm 2026 đầy biến động hơn rất nhiều. Trong báo cáo hàng tuần mới nhất công bố ngày 30 tháng 5, Ngân hàng Quốc gia Qatar (QNB) dự báo tăng trưởng của khu vực sẽ giảm tốc xuống còn 4.2% trong năm nay, từ mức ước tính 5.0% của năm 2025 . Dù con số này vẫn ở trên mức trung bình toàn cầu một cách thoải mái, nhưng nó phản ánh những áp lực ngày càng gia tăng từ bên ngoài đang thử thách sức chống chịu của sáu nền kinh tế năng động bậc nhất Đông Nam Á: Indonesia, Thái Lan, Singapore, Malaysia, Việt Nam và Philippines .

Toàn cảnh tăng trưởng: Một sự giảm tốc rõ rệt nhưng có thể kiểm soát

Mức dự báo tăng trưởng 4.2% của QNB cho năm 2026 thể hiện một bước lùi đáng kể so với đà tăng của năm trước đó . Ngân hàng này nhìn nhận đây không phải là một cuộc khủng hoảng, mà là sự điều chỉnh được thúc đẩy gần như hoàn toàn bởi các yếu tố bên ngoài khu vực. Điều đáng chú ý là nhiều tổ chức dự báo khác cũng đưa ra những kết luận tương đồng. Ngân hàng DBS kỳ vọng tăng trưởng ASEAN-6 sẽ ở mức 4.4% trong năm 2026 , trong khi một cuộc khảo sát của các nhà kinh tế do Tân Hoa Xã thực hiện vào tháng 3 đã hạ mức dự báo đồng thuận xuống còn 4.5%, với một số nhà phân tích chỉ ra mức giảm lớn hơn đối với Philippines, Việt Nam và Thái Lan .

Phân tích chi tiết cho từng quốc gia trong năm 2026 không được QNB công bố trong báo cáo lần này. Tuy nhiên, bức tranh đồng thuận từ các dữ liệu khác cho thấy Việt Nam và Indonesia là hai đầu tàu tăng trưởng của khối, trong khi Thái Lan tụt lại phía sau . Số liệu cả năm 2025 ghi nhận tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt mức ấn tượng 8.02%, Indonesia đạt 5.11%, Malaysia đạt 4.9%, Singapore đạt 4.8%, Philippines đạt 4.4% và Thái Lan ở mức 2.4% .

Rủi ro hàng đầu: Nguy cơ xung đột Mỹ-Israel-Iran kéo dài và 'nút thắt cổ chai' Hormuz

QNB xác định một cuộc xung đột Mỹ-Israel-Iran kéo dài là rủi ro giảm giá đáng kể nhất đối với triển vọng của khu vực trong năm 2026 . Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa trên thực tế – theo DBS, tình trạng gián đoạn đã bắt đầu từ đầu tháng 3 năm 2026 – đã tạo ra một cú sốc nguồn cung năng lượng nghiêm trọng cho châu Á . Eo biển này thường đảm nhiệm khoảng 20% lưu lượng dầu mỏ và LNG của thế giới, cung ứng tới 85% nhu cầu năng lượng của châu Á . Đây chính là tử huyệt của các nền kinh tế phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu như ASEAN-6.

Cơ chế tác động rất dễ hình dung: giá năng lượng tăng cao đẩy chi phí sản xuất và giá tiêu dùng đi lên, bào mòn lợi nhuận của các ngành sản xuất và công nghiệp trọng điểm trong khu vực . Ngân hàng Thế giới (World Bank) đã cắt giảm khoảng một điểm phần trăm khỏi dự báo GDP khu vực, và một cuộc phong tỏa kéo dài, nghiêm trọng có thể làm dấy lên nguy cơ đình lạm trên toàn vùng . Capital Economics dự báo rằng nếu xung đột dai dẳng, giá dầu Brent trung bình có thể chạm ngưỡng 150 USD/thùng, đẩy lạm phát toàn cầu vượt 4% tại khu vực đồng euro và trên 3% tại Mỹ .

Báo cáo mới nhất của Ngân hàng UOB cũng cảnh báo giá dầu duy trì ở mức cao có thể làm tăng đáng kể lạm phát của khối ASEAN và kìm hãm tăng trưởng trong vòng 6 đến 12 tháng tới . Sự phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu của khu vực đồng nghĩa với việc không có giải pháp nhanh chóng nào – chính sách tiền tệ chỉ có thể giảm nhẹ cú sốc, chứ không thể thay thế nguồn cung năng lượng đã mất.

Những bất ổn thứ cấp: Chính sách thương mại và nhu cầu từ Trung Quốc

Hai cơn gió ngược khác đang làm trầm trọng thêm cú sốc năng lượng.

Chính sách thương mại Mỹ vẫn là một nguồn cơn ma sát. Các cuộc điều tra thương mại và sự bất định về thuế quan của Mỹ đang gây khó khăn cho các nhà xuất khẩu trong khối ASEAN-6 . Tuy nhiên, QNB cũng lưu ý rằng khu vực đã giảm sự phụ thuộc trực tiếp vào xuất khẩu sang Mỹ một cách có cấu trúc. Tỷ trọng xuất khẩu giá trị gia tăng sang Mỹ đã giảm từ khoảng một phần ba xuống còn xấp xỉ 20% tổng kim ngạch trong những năm gần đây .

Nhu cầu từ Trung Quốc suy yếu là một lớp áp lực giảm nữa. Đà tăng trưởng chậm lại tại Trung Quốc, đối tác thương mại lớn nhất của khối, ảnh hưởng trực tiếp đến khối lượng hàng hóa xuất khẩu của ASEAN-6 . AMRO (Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế Vĩ mô ASEAN+3) trong triển vọng tháng 4 năm 2026 cũng dự báo tăng trưởng ASEAN ở mức 4.0%, nhấn mạnh mức thuế cao hơn của Mỹ là lực cản chính đối với nhu cầu bên ngoài .

Vì sao ASEAN-6 vẫn có thể vượt trội: Những lá chắn cấu trúc còn nguyên

Dù bức tranh từ bên ngoài khá ảm đạm, QNB nhấn mạnh rằng các yếu tố giúp khu vực trụ vững vẫn còn đó, và chúng lý giải vì sao dự báo tăng trưởng vẫn là 4.2% chứ không thấp hơn nữa .

Nhân khẩu học và tiêu dùng nội địa tạo ra một nền tảng vững chắc cho tăng trưởng. Dân số trẻ và đang gia tăng hỗ trợ cả lực lượng lao động lẫn chi tiêu hộ gia đình – vốn vẫn là động cơ tăng trưởng chính của toàn khối . Dữ liệu của AMRO xác nhận tiêu dùng tư nhân vẫn duy trì ổn định ở hầu hết các nền kinh tế, được neo giữ bởi thị trường lao động thuận lợi và lạm phát thấp .

Đa dạng hóa chuỗi cung ứng tiếp tục mang lại lợi ích. Các xu hướng "Trung Quốc + 1" và dịch chuyển sản xuất sang các nước bạn bè (friendshoring) đang đổ dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào các trung tâm sản xuất của ASEAN, đặc biệt là Việt Nam và Malaysia . Đây không phải là giải pháp ngắn hạn – nó là sự tái cấu trúc mạng lưới sản xuất toàn cầu kéo dài nhiều năm.

Đầu tư công nghệ gia tăng giúp cải thiện năng suất. QNB chỉ ra rằng đầu tư ngày càng nhiều vào sản xuất tiên tiến, hạ tầng số và các lĩnh vực công nghệ cao là động lực chính thu hút FDI và thúc đẩy tiềm năng tăng trưởng trong trung hạn . Chu kỳ hàng điện tử liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) là một cơn gió thuận đặc biệt, với việc AMRO ghi nhận các lô hàng linh kiện điện tử vẫn vững và nguồn vốn FDI liên tục chảy vào mảng điện tử tiên tiến, xe điện và dịch vụ số .

Lạm phát ở mức vừa phải tạo không gian cho chính sách tiền tệ hỗ trợ. Lạm phát toàn phần ở hầu hết các nền kinh tế thành viên vẫn ổn định và ở mức thấp – AMRO ghi nhận mức trung bình chỉ 0.9%, dưới mức trung bình dài hạn của khu vực giai đoạn 2014-2019 . Điều này cho phép các ngân hàng trung ương có dư địa để nới lỏng khi tăng trưởng chững lại, qua đó bảo vệ thu nhập thực tế của người dân .

Hội nhập khu vực sâu rộng hơn giúp giảm tổn thương trước từng cú sốc bên ngoài riêng lẻ. Vào tháng 10 năm 2025, các quốc gia thành viên ASEAN đã ký các thỏa thuận cải thiện dòng chảy xuyên biên giới và nâng cấp khuôn khổ Thương mại Tự do ASEAN-Trung Quốc . QNB lưu ý rằng tác động từ thuế quan Mỹ đến nay là không đáng kể đối với dữ liệu xuất khẩu tổng hợp của ASEAN-6 .

Cán cân rủi ro: Lạc quan thận trọng

Mức dự báo 4.2% mà QNB đưa ra là kịch bản trung tâm, không phải là tình huống xấu nhất. Một viễn cảnh tồi tệ hơn, với sự phong tỏa kéo dài tại eo biển Hormuz trong suốt cả năm 2026, có thể đẩy tăng trưởng xuống thấp hơn nữa. Ngân hàng Thế giới đã cảnh báo về khả năng phải cắt giảm dự báo khu vực thêm một lần nữa nếu gián đoạn năng lượng tiếp diễn . Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) hồi tháng 4 cũng cảnh báo rằng sự gián đoạn kéo dài khiến giá năng lượng neo cao có thể thu hẹp GDP của châu Á đang phát triển trong năm nay .

Tuy nhiên, thông điệp cốt lõi của QNB là niềm tin vào sức chống chịu một cách tương đối. Ngân hàng này nhìn nhận ASEAN-6 vẫn có thể duy trì tốc độ mở rộng trên mức trung bình toàn cầu, kể cả khi cú sốc năng lượng, bất ổn thương mại và sự suy yếu từ nhu cầu Trung Quốc đang kiểm tra sức mạnh cấu trúc của khu vực . Sức bền đó có giữ vững được hay không sẽ phụ thuộc chính vào một câu hỏi: eo biển Hormuz còn bị phong tỏa hiệu quả trong bao lâu, và các tuyến đường cung ứng năng lượng thay thế có thể được mở rộng nhanh đến mức nào.