Thất nghiệp thanh niên toàn cầu lên 12,4%: AI đang 'đóng cửa' cơ hội việc làm đầu vào?

ILO cho rằng nguyên nhân chính là sự kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế yếu kém, căng thẳng địa chính trị, và tốc độ tạo việc làm chậm chạp .

260 triệu thanh niên rơi vào trạng thái NEET

Có lẽ đáng báo động hơn cả tỷ lệ thất nghiệp là số lượng thanh niên bị 'ngắt kết nối' hoàn toàn khỏi cả thị trường lao động lẫn giáo dục. ILO báo cáo rằng khoảng 260 triệu thanh niên trên toàn cầu được phân loại là NEET – không có việc làm, không đi học, không tham gia đào tạo . Con số này tương đương với cứ năm người trẻ thì có một người rơi vào tình trạng này .

Tình hình nghiêm trọng nhất là tại các quốc gia có thu nhập thấp, nơi tỷ lệ NEET lên tới mức đáng sợ là 27,9% – nghĩa là gần ba trên mười thanh niên . ILO đã dùng từ 'đáng nản lòng' (daunting) để mô tả triển vọng việc làm của thanh niên tại các nền kinh tế nghèo nhất thế giới . Phụ nữ trẻ bị ảnh hưởng không cân xứng, mặc dù báo cáo cũng ghi nhận sự khác biệt đáng kể giữa các khu vực .

Tác động không đồng đều giữa các khu vực

Không phải khu vực nào cũng chịu ảnh hưởng như nhau. Các quốc gia có thu nhập cao chứng kiến mức tăng thất nghiệp thanh niên mạnh nhất, một xu hướng mà ILO cho rằng có liên quan đến những thay đổi ban đầu do AI gây ra trên thị trường việc làm . Trong khi đó, Bắc Phi và các quốc gia Ả Rập vẫn tiếp tục là những khu vực có tỷ lệ thất nghiệp thanh niên cao nhất toàn cầu – lần lượt gấp khoảng 2,2 và 1,7 lần mức trung bình thế giới, dựa trên dữ liệu ILO trước đó . Sự phục hồi sau đại dịch diễn ra rất không đồng đều giữa các khu vực .

Mối đe dọa AI đối với các công việc đầu vào

Một chủ đề trung tâm mới nổi lên trong báo cáo năm 2026 là mối đe dọa ngày càng lớn mà trí tuệ nhân tạo đặt ra cho những người trẻ đang tìm việc . ILO cảnh báo rằng AI đang bắt đầu định hình lại thị trường việc làm cho lao động trẻ bằng cách tự động hóa các nhiệm vụ hành chính và văn thư thông thường – những công việc mà trước đây thường là 'bước đệm' để gia nhập thị trường lao động .

Các vị trí đầu vào trong các lĩnh vực như nhập liệu, dịch vụ khách hàng và hành chính cơ bản dễ bị thay thế nhất . Báo cáo chỉ ra rằng AI có thể gia tăng áp lực lên thị trường lao động cho thanh niên, khiến việc kiếm được công việc đầu tiên trở nên khó khăn hơn . Một báo cáo riêng của ILO từ tháng 1/2026 cũng cảnh báo tương tự rằng AI và sự bất ổn từ chính sách thương mại có nguy cơ làm suy yếu thêm triển vọng việc làm của người trẻ .

Đồng thời, AI cũng tạo ra nhu cầu về các kỹ năng công nghệ chuyên biệt – nhưng nhiều thanh niên ở các nước có thu nhập thấp lại thiếu cơ hội tiếp cận đào tạo để đáp ứng các vai trò đó . Điều này có nguy cơ làm gia tăng khoảng cách giữa các nền kinh tế phát triển và đang phát triển.

Ý nghĩa đối với người lao động trẻ và các nhà hoạch định chính sách

Báo cáo ILO 2026 vẽ nên một bức tranh về một thị trường việc làm đang ngày càng khó gia nhập hơn đối với người trẻ, ngay cả khi tỷ lệ thất nghiệp chung của người trưởng thành vẫn ổn định. Sự kết hợp giữa tỷ lệ NEET gia tăng, bất bình đẳng khu vực, và những tác động ban đầu của tự động hóa AI cho thấy sự phục hồi thời kỳ hậu đại dịch có thể chỉ là nhất thời đối với thanh niên.

Đối với các nhà hoạch định chính sách, báo cáo nhấn mạnh sự cần thiết của các khoản đầu tư có mục tiêu vào giáo dục và đào tạo, đặc biệt là tại các nước thu nhập thấp, cũng như các chiến lược chủ động để giúp người lao động trẻ chuyển đổi sang các công việc được hỗ trợ bởi AI trong tương lai .