Báo cáo Hydro Toàn cầu 2026 của IEA: Khủng hoảng Trung Đông làm đứt gãy chuỗi cung ứng, thị trường phân bón và tăng trưởng hydro phát thải thấp

Giám đốc điều hành IEA, Fatih Birol, nhận định cuộc khủng hoảng đã "làm nổi bật mức độ phụ thuộc sâu sắc của các nền kinh tế trên toàn thế giới vào thương mại các sản phẩm từ hydro" .

Tác động đến thị trường phân bón và sản xuất công nghiệp

Thị trường phân bón và nguyên liệu thô công nghiệp bị ảnh hưởng trực tiếp. IEA lưu ý rằng các lĩnh vực phụ thuộc nhiều vào các dẫn xuất hydro — đặc biệt là phân bón, lọc dầu và sản xuất hóa chất — đã bị gián đoạn .

Bối cảnh năng lượng rộng lớn hơn đã làm trầm trọng thêm tác động: thị trường LNG (khí thiên nhiên hóa lỏng) dự kiến sẽ vẫn "thắt chặt" trong suốt năm 2026 và 2027 do xung đột, với các gián đoạn vận chuyển loại bỏ gần 20% nguồn cung LNG toàn cầu và khu phức hợp Ras Laffan của Qatar ngừng hoạt động .

Hydro phát thải thấp: Tăng trưởng nhưng đường ống dự án thu hẹp

Nhu cầu hydro toàn cầu đã vượt quá 100 triệu tấn vào năm 2025 . Sản xuất hydro phát thải thấp tăng 20% so với cùng kỳ năm ngoái lên gần 1 triệu tấn . Đầu tư vào hydro phát thải thấp đạt 8 tỷ USD trên toàn cầu vào năm 2025, tăng 80% so với năm trước . Công suất máy điện phân toàn cầu đạt gần 5 GW vào cuối năm 2025, với Trung Quốc chiếm khoảng 40% .

Tuy nhiên, đường ống dự án đang thu hẹp. Sản lượng hydro phát thải thấp dự kiến vào năm 2030 đã giảm xuống còn 27 triệu tấn, và các dự án đã đưa ra quyết định đầu tư cuối cùng (FID) chỉ còn hơn 6 triệu tấn — giảm từ mức 10 triệu tấn trước đó .

Sự yếu kém từ phía cầu vẫn tiếp diễn. Chỉ khoảng 20% khối lượng mua bán hydro mới trong năm 2025 được hỗ trợ bởi các cam kết hợp đồng chắc chắn, hạn chế đầu tư và trì hoãn phát triển dự án .

Diễn biến kinh tế và địa chính trị

Cuộc khủng hoảng đã làm dấy lên mối quan tâm mới về hydro như một giải pháp an ninh năng lượng dài hạn, nhưng IEA nhấn mạnh rằng cần có hỗ trợ chính sách mạnh mẽ hơn và triển khai nhanh hơn để hydro có thể tạo ra tác động có ý nghĩa .

IEA chỉ ra cơ hội cho các khu vực như châu Phi mở rộng sang các ngành công nghiệp giá trị cao hơn như sản xuất thép và sản xuất phân bón tại địa phương, với điều kiện chi phí tài chính được giảm và các chiến lược hydro phù hợp với các kế hoạch kinh tế rộng lớn hơn .

Các rào cản dai dẳng vẫn còn: chi phí sản xuất cao, nhu cầu không chắc chắn, sự phức tạp về quy định và cơ sở hạ tầng hạn chế đang làm chậm sự tăng trưởng của ngành . Nhiều mục tiêu hydro quốc gia cho năm 2030 đang ngày càng gặp rủi ro khi đường ống dự án đã công bố tiếp tục thu hẹp .