Đầu tư kỷ lục 3.300 tỷ USD nhưng chuyển dịch năng lượng toàn cầu 'chững lại' lần đầu sau một thập kỷ

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đã công bố ấn bản thứ 16 của Chỉ số Chuyển dịch Năng lượng (ETI) 2026 vào ngày 18 tháng 6 năm 2026, theo dõi tiến trình chuyển đổi năng lượng tại 120 quốc gia. Phát hiện chính của báo cáo đầy nghịch lý: mặc dù đầu tư năng lượng toàn cầu đạt mức kỷ lục 3.300 tỷ USD, nhưng tiến độ thực tế lại không được cải thiện tương ứng, khi môi trường thuận lợi cho chuyển đổi đã suy yếu lần đầu tiên trong hơn mười năm .

Điểm số đi ngang, tiến trình phân mảnh

Điểm ETI tổng thể trong năm 2026 gần như không thay đổi, chỉ tăng +0,03% so với năm trước . Trong khi hiệu suất của hệ thống năng lượng có những cải thiện khiêm tốn, thì những nỗ lực này đã bị triệt tiêu bởi sự suy giảm ở chỉ số phụ về mức sẵn sàng chuyển dịch (transition readiness) - thước đo về môi trường chính sách, cơ sở hạ tầng, đầu tư và đổi mới cần thiết cho tiến trình trong tương lai . WEF mô tả tình hình là "không phải đang đảo ngược, mà là đang phân mảnh và trở nên bất bình đẳng hơn" .

Đầu tư kỷ lục, động lực suy giảm

Đầu tư năng lượng toàn cầu đạt mức cao nhất mọi thời đại là 3.300 tỷ USD vào năm 2025, trong đó khoảng 2.300 tỷ USD đổ vào năng lượng sạch . Năng lượng tái tạo và hạt nhân đã đáp ứng 42% sản lượng điện toàn cầu, và công suất năng lượng tái tạo tăng thêm gần 800 GW . Tuy nhiên, những thành tựu này đang phải đối mặt với những rào cản ngày càng tăng: tắc nghẽn lưới điện, chậm trễ trong cấp phép, các hạn chế thương mại và gián đoạn do xung đột. Những yếu tố này ngăn cản dòng vốn đầu tư tạo ra tác động ở cấp độ hệ thống . Sự suy giảm mức sẵn sàng chuyển dịch cho thấy các điều kiện nền tảng cho tiến trình bền vững đang yếu đi .

Những nước dẫn đầu: Các nước Bắc Âu tiếp tục dẫn đầu

Thụy Điển, Phần Lan và Đan Mạch tiếp tục giữ ba vị trí cao nhất toàn cầu, phản ánh cơ sở hạ tầng mạnh mẽ, hệ thống năng lượng carbon thấp đa dạng và sự ổn định chính sách dài hạn . Các nền kinh tế phát triển chiếm 14 trong số 20 vị trí hàng đầu .

Ấn Độ: Cải thiện mạnh mẽ trước sóng gió toàn cầu

Ấn Độ đã tiến hai bậc lên xếp hạng 70 và là một trong những quốc gia cải thiện mạnh mẽ nhất, ghi nhận một trong những mức tăng lớn nhất về mức sẵn sàng chuyển dịch . Sự cải thiện này được thúc đẩy bởi những tiến bộ trong tiếp cận năng lượng, hiệu quả năng lượng và triển khai năng lượng sạch, ngay cả khi bối cảnh toàn cầu xấu đi .

Saudi Arabia: Điểm sáng tại Trung Đông

Saudi Arabia được đánh giá là quốc gia nổi bật trong khu vực MENA, với điểm ETI tổng thể tăng 1,5% lên 57,4 . Sự cải thiện này được hỗ trợ bởi hỗ trợ tài chính mạnh mẽ hơn, triển khai năng lượng tái tạo tăng tốc và các khoản đầu tư vào hệ thống lưu trữ pin quy mô lớn . Saudi Arabia, cùng với Israel và UAE, tiếp tục vượt qua mức trung bình toàn cầu trong khu vực .

Rủi ro địa chính trị và suy giảm an ninh năng lượng

Báo cáo cảnh báo một số rủi ro quan trọng:

• An ninh năng lượng là khía cạnh duy nhất của hiệu suất hệ thống bị suy giảm (-0,9%), do độ tin cậy và điều kiện cung ứng yếu hơn .
• Căng thẳng địa chính trị và gián đoạn nguồn cung — bao gồm việc đóng cửa eo biển Hormuz — đang trực tiếp làm chậm tiến độ .
• Khía cạnh công bằng đã phục hồi, tính bền vững giữ vững, nhưng động lực tổng thể vẫn mong manh .
• Khu vực Trung Đông và Bắc Phi ghi nhận mức suy giảm 0,9%, do "cam kết chính sách suy yếu và đầu tư cơ sở hạ tầng cản trở tiến trình" .

Cần làm gì tiếp theo?

WEF kêu gọi hành động khẩn cấp để tái xây dựng môi trường thuận lợi, bao gồm: tăng cường cơ sở hạ tầng lưới điện, mở rộng quy mô lưu trữ pin, đa dạng hóa chuỗi cung ứng, và duy trì sự ổn định chính sách dài hạn để thu hẹp khoảng cách giữa khối lượng đầu tư kỷ lục và kết quả chuyển đổi thực tế .