NOAA cảnh báo El Niño 2026–27 có khả năng đạt mức rất mạnh

Dự báo tháng 8/2026 của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) cho thấy El Niño đang mạnh lên nhanh chóng. Cơ quan này đánh giá sự kiện khí hậu 2026–27 có hơn 90% khả năng đạt nhóm “rất mạnh” trong mùa thu và mùa đông Bắc bán cầu, đồng thời có 97% khả năng tiếp diễn đến đầu xuân 2027.

Đây là một tín hiệu khí hậu theo mùa đáng chú ý, nhưng chưa đồng nghĩa với việc một kỷ lục mới đã được xác nhận, nhiệt độ chắc chắn vượt 3°C hay mọi khu vực đều sẽ có cùng kiểu thời tiết. Trong giai đoạn tháng 10–12/2026, NOAA ước tính xác suất xảy ra một sự kiện lịch sử, mạnh hơn các El Niño kể từ năm 1950 theo chỉ số đại dương Niño tương đối trung bình ba tháng, là 69%.

NOAA thực sự đang dự báo điều gì?

El Niño đã hình thành, với nhiệt độ mặt biển cao hơn trung bình tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương xích đạo. Trong bản cập nhật tháng 8, NOAA ghi nhận mức chênh nhiệt tại vùng phía đông Thái Bình Dương xích đạo đã vượt +2,0°C.

Dự báo hiện tại cho rằng El Niño sẽ tiếp tục mạnh lên đến cuối năm 2026 rồi duy trì sang đầu xuân 2027. Cần phân biệt giữa cấp độ của một sự kiện El Niño và một đỉnh nhiệt cụ thể: “rất mạnh” là một nhóm xác suất trong triển vọng của NOAA, không phải lời khẳng định rằng nhiệt độ sẽ vượt 3°C.

Các tài liệu trước đó của NOAA đưa ra xác suất 81% để El Niño đạt mức rất mạnh trong giai đoạn tháng 10–12; triển vọng tháng 8 nâng xác suất cho khung mùa thu–mùa đông rộng hơn lên trên 90%. Những con số này có thể thay đổi khi dữ liệu quan trắc và mô hình được cập nhật, vì vậy triển vọng chính thức mới nhất cần được ưu tiên hơn các bản tóm tắt cũ.

Tín hiệu nổi bật nhất ở Bắc Mỹ: miền Nam ẩm hơn, phía Bắc ấm hơn

El Niño làm thay đổi vị trí và cường độ của dòng tia Thái Bình Dương, từ đó ảnh hưởng đến đường đi của các hệ thống bão mùa đông trên khắp Bắc Mỹ. Mẫu hình lịch sử thường làm tăng khả năng có điều kiện ẩm ướt hơn tại miền Nam nước Mỹ và một phần miền Tây, trong khi nhiều khu vực phía Bắc có xu hướng ấm và khô hơn mức trung bình.

Trong bảy sự kiện El Niño mạnh nhất kể từ năm 1950, điều kiện mưa nhiều hơn bình thường xuất hiện đặc biệt rõ dọc bờ Tây và dải phía Nam nước Mỹ, bao gồm cả vùng Đông Nam. Tuy nhiên, đây chỉ là xu hướng theo mùa, không phải dự báo rằng mọi cơn bão hay mọi tháng trong mùa đông đều sẽ đi theo cùng một kịch bản.

Mưa nhiều không đồng nghĩa tuyết nhiều

Một mùa đông nhiều bão và mưa hơn có thể đem lại lượng tuyết đáng kể cho vùng núi ở California, Utah và Colorado nếu nhiệt độ đủ lạnh, đặc biệt tại các địa điểm cao. Nhưng tổng lượng mưa và tổng lượng tuyết là hai loại dự báo khác nhau.

Không khí ấm có thể khiến tuyết ở vùng thấp và trung bình chuyển thành mưa. Chỉ một thay đổi nhỏ trong cấu trúc nhiệt độ của từng cơn bão cũng có thể quyết định hiện tượng xảy ra là tuyết, mưa hay mưa tuyết.

Bản đồ cụ thể dự báo tuyết trên mức trung bình ở khu vực Tây Nam nước Mỹ và dưới mức trung bình tại dải phía Bắc cùng phần lớn Canada là của OpenSnow, không phải dự báo chính thức của NOAA. Các tổng kết lịch sử của NOAA cho thấy lượng tuyết giảm tại một số khu vực phía Bắc trong những năm El Niño, trong đó có một phần dãy Rocky phía Bắc, Tây Bắc Thái Bình Dương và miền Tây Canada.

Vì vậy, cách diễn giải thận trọng nhất là nói về xu hướng tuyết khác nhau theo vùng, thay vì khẳng định chắc chắn cho từng bang, khu nghỉ dưỡng trượt tuyết hay thành phố.

California đứng trước bài toán vừa được lợi vừa chịu rủi ro

El Niño mạnh thường tạo điều kiện cho đường đi của bão hoạt động tích cực hơn về phía miền Nam và miền Tây nước Mỹ. Phân tích lịch sử của NOAA liên hệ những năm El Niño với số ngày có lượng mưa lớn và dòng chảy cao nhiều hơn tại miền Tây nước Mỹ, đặc biệt là vùng Tây Nam.

Với California, điều này có thể mang lại lượng mưa hữu ích và lớp tuyết dày hơn ở vùng núi cao. Nhưng nếu các hệ thống bão mang không khí ấm hoặc đổ bộ dồn dập, nguy cơ mưa lớn gây dòng chảy nhanh, lũ lụt, sạt lở và xói mòn cũng tăng lên. Các cộng đồng ven biển còn có thể chịu tác động cộng dồn khi sóng bão, mực nước cao và mưa lớn xảy ra cùng lúc.

Đây là cảnh báo về mức độ rủi ro, không phải dự báo rằng một dòng sông khí quyển hay trận lũ ven biển cụ thể chắc chắn sẽ xảy ra. Triển vọng theo mùa không thể xác định từng cơn bão từ trước nhiều tháng.

Khả năng xoáy thuận cực yếu hơn: chưa thể xem là hệ quả chắc chắn

Một xoáy thuận cực bị xáo trộn hoặc suy yếu có thể tạo ra những đợt không khí lạnh ngắn ngày tại một số khu vực Bắc Mỹ, tạm thời lấn át xu hướng phía Bắc ấm hơn thường gắn với El Niño. Tuy nhiên, triển vọng El Niño của NOAA không khẳng định xoáy thuận cực sẽ bị gián đoạn, cũng như El Niño đơn độc không quyết định thời điểm hay cường độ của hiện tượng này.

Điều đó có nghĩa nhiệt độ trung bình cả mùa tại dải phía Bắc vẫn có thể cao hơn bình thường, nhưng mùa đông vẫn có thể xuất hiện các đợt rét mạnh kéo dài vài ngày hoặc vài tuần. Dự báo theo mùa vì thế không nên được đọc như dự báo thời tiết từng ngày.

Tác động toàn cầu có thể lan rộng, nhưng cần thận trọng với từng quốc gia

El Niño thường làm thay đổi mô hình mưa ở nhiều nơi ngoài Bắc Mỹ. NOAA xác định các mối liên hệ tương đối đáng tin cậy gồm lượng mưa thiếu hụt tại Indonesia và miền Bắc Nam Mỹ, cùng lượng mưa dư thừa ở đông nam Nam Mỹ, vùng xích đạo phía đông châu Phi và miền Nam nước Mỹ.

Tuy nhiên, các tài liệu được xem xét chưa đủ cơ sở để khẳng định rằng mùa mưa ở Việt Nam sẽ kết thúc sớm, hoặc Panama, Ethiopia và Ấn Độ chắc chắn hứng chịu hạn hán trong năm 2026–27. Kết quả tại từng nơi còn phụ thuộc vào mùa đang xét, diễn biến gió mùa địa phương và cấu trúc cụ thể của sự kiện El Niño.

Điều tương tự cũng đúng với mùa bão Đại Tây Dương. El Niño có thể làm tăng đứt gió ở tầng cao trên vùng nhiệt đới Đại Tây Dương, một yếu tố thường kìm hãm sự phát triển của một số xoáy thuận nhiệt đới. Nhưng hoạt động bão còn phụ thuộc vào nhiệt độ mặt biển, độ ẩm, các đợt sóng đông châu Phi và nhiều điều kiện khác. El Niño mạnh vì thế là một yếu tố có xu hướng làm giảm hoạt động bão, chứ không bảo đảm mùa bão sẽ yên ắng.

Kết luận

Bằng chứng hiện có ủng hộ một thông điệp theo mùa với độ tin cậy cao: El Niño 2026–27 nhiều khả năng sẽ đạt mức rất mạnh và kéo dài đến đầu xuân, làm tăng khả năng miền Nam và miền Tây nước Mỹ ẩm ướt hơn, trong khi phần lớn dải phía Bắc có nhiệt độ cao hơn bình thường.

Nhưng những giới hạn của dự báo cũng cần được nhấn mạnh. NOAA chưa xác nhận đây là một sự kiện phá kỷ lục hay sẽ đạt đỉnh trên 3°C. Lượng tuyết còn phụ thuộc vào độ cao và nhiệt độ, khả năng xoáy thuận cực suy yếu chưa được xác lập, còn các dự báo hạn hán hoặc kết thúc mùa mưa sớm tại từng quốc gia vẫn chưa đủ chắc chắn.

California có thể cùng lúc nhận được lượng nước quý giá từ mưa và tuyết núi, đồng thời đối mặt với rủi ro lũ và nguy hiểm ven biển cao hơn nếu các hệ thống bão ấm, giàu hơi ẩm phát triển.