Lệnh ngưng bắn ở Gaza bên bờ vực: Israel ra lệnh chiếm 70% lãnh thổ khi đàm phán sụp đổ

Lệnh mở rộng kiểm soát gây sốc của ông Netanyahu

Trong một động thái đầy kịch tính, đi ngược lại hoàn toàn tinh thần và điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã tuyên bố vào ngày 28 tháng 5 rằng ông đã ra lệnh cho Lực lượng Phòng vệ Israel mở rộng quyền kiểm soát quân sự trên Dải Gaza lên 70% lãnh thổ . Ông nói: "Chúng tôi hiện đang siết chặt Hamas. Chúng tôi hiện kiểm soát 60% lãnh thổ ở dải đất này, và chỉ thị của tôi là tiến tới kiểm soát 70%" . Thỏa thuận ngừng bắn ban đầu vào tháng 10 năm 2025 dự kiến Israel chỉ duy trì sự hiện diện tạm thời trên khoảng 53% lãnh thổ, phía sau một "ranh giới vàng" được định sẵn . Israel đã đơn phương mở rộng phạm vi kiểm soát của mình trong những tháng trước khi có lệnh chính thức của ông Netanyahu .

Các quan chức Hamas ngay lập tức lên án tuyên bố này. Người phát ngôn Bassem Naim mô tả đây là một "sự leo thang nguy hiểm" và là "sự vi phạm trắng trợn mọi thỏa thuận, như thông lệ của họ... trong khi sự giết chóc và nạn đói vẫn tiếp diễn" . Động thái này làm dấy lên nỗi lo sợ về sự di dời tiếp theo trong lòng người dân Gaza, khi hơn 2 triệu người đã bị dồn vào một dải đất ven biển chật hẹp .

Ủy ban Hòa bình chuyển sang 'Kế hoạch B'

Trước tình thế bế tắc, Ủy ban Hòa bình đang chuyển hướng chiến lược, rời xa một thỏa thuận toàn diện đồng thời. Một cách tiếp cận mới, thường được gọi là "Kế hoạch B", đang hình thành. Kế hoạch này sẽ bỏ qua các khu vực vẫn do Hamas kiểm soát và thay vào đó bắt đầu thực thi kế hoạch hòa bình 20 điểm của Mỹ – bao gồm tái thiết và quản trị bởi một ủy ban kỹ trị mới – chỉ ở những phần lãnh thổ Gaza mà Israel đang nắm giữ . Những khu vực còn lại, nơi đại đa số dân chúng sinh sống, sẽ bị bỏ lại trong tình trạng đình trệ vô thời hạn . Vào ngày 21 tháng 5, ông Mladenov đã cảnh báo Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc rằng sự chia cắt hiện tại có nguy cơ trở thành vĩnh viễn, với "hơn 2 triệu người bị dồn vào chưa đầy một nửa lãnh thổ" .

Nỗ lực ngoại giao cuối cùng và bóng ma chiến tranh

Trong một nỗ lực ngoại giao phút cuối, Ai Cập, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ đã mời một phái đoàn Hamas tham dự các cuộc đàm phán cấp cao tại Cairo vào thứ Tư, ngày 3 tháng 6 . Động thái này diễn ra sau nhiều vòng đàm phán thất bại trong tháng 4 và tháng 5, bao gồm các chuyến thăm của thủ lĩnh Hamas tại Gaza, Khalil Al-Hayya, nhưng không đạt được tiến triển nào . Các nhà hòa giải được cho là đã đưa ra những đề xuất mới, sửa đổi, nhưng một quan chức Hamas tuyên bố nhóm chỉ sẵn sàng xem xét "những đề xuất mà cả Hamas và Israel đều có thể chấp nhận" .

Ở phía bên kia, Israel đang tích cực chuẩn bị cho khả năng quay trở lại chiến tranh toàn diện. Sau sự sụp đổ của các cuộc đàm phán vào đầu tháng 5, các quan chức Israel bắt đầu cân nhắc các kế hoạch dự phòng cho một chiến dịch quân sự lớn, lập luận rằng Hamas đang lợi dụng khoảng thời gian tạm dừng ngoại giao để tái thiết năng lực . Ít nhất 846 người Palestine đã thiệt mạng tại Dải Gaza kể từ khi lệnh ngừng bắn tháng 10 năm 2025 có hiệu lực, cho thấy sự mong manh của nó .

Với các cuộc đàm phán bế tắc xung quanh vấn đề giải giới, Israel mở rộng dấu chân quân sự, và cả hai bên đều chuẩn bị cho tình huống xấu nhất, lệnh ngừng bắn ở Gaza đang ở trong tình trạng nguy kịch nhất kể từ khi được thiết lập tám tháng trước.