Cú điện thoại của Trump ngăn Israel tiến vào Beirut, làm rung chuyển cục diện chiến tranh và chính trường Israel

Sự can thiệp tuy đầy kịch tính, nhưng thực chất diễn ra bên trong một khuôn khổ ngoại giao có sẵn. Một lệnh ngừng bắn mong manh do Mỹ làm trung gian đã có hiệu lực từ ngày 16 tháng 4, ban đầu kéo dài 10 ngày, sau đó được gia hạn thêm 45 ngày vào ngày 15 tháng 5 sau các cuộc đàm phán tại Washington . Các cuộc đàm phán này được thiết kế để tạo không gian cho một thỏa thuận chính trị lâu dài, với các vòng đàm phán tiếp theo được lên lịch tại Bộ Ngoại giao Mỹ vào ngày 2-3 tháng 6 .

Iran đóng băng mọi cuộc đàm phán gián tiếp với Mỹ

Chỉ vài giờ trước thông báo của Trump, chính Iran đã tạo ra một cơn địa chấn ngoại giao vào ngày 1 tháng 6. Tehran đã ra lệnh đình chỉ mọi cuộc đàm phán gián tiếp và trao đổi thông điệp với Hoa Kỳ thông qua các bên trung gian, với lý do chiến dịch tấn công mở rộng của Israel tại Li-băng đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn toàn diện .

Hãng thông tấn Tasnim của Iran, có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), đưa tin Tehran coi lệnh ngừng bắn với Mỹ là bao trùm tất cả các mặt trận trong khu vực, bao gồm cả Li-băng. Hãng này tuyên bố: "Nhóm đàm phán Iran đang đình chỉ các cuộc đàm phán và trao đổi thông điệp với Hoa Kỳ thông qua trung gian vì chế độ Zionist (Israel) tiếp tục gây ra tội ác ở Li-băng" . Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã củng cố lập trường này, tuyên bố trên mạng xã hội: "Một sự vi phạm trên một mặt trận là sự vi phạm lệnh ngừng bắn trên tất cả các mặt trận" .

Động thái đình chỉ này trực tiếp đe dọa tiến trình đàm phán gián tiếp kéo dài nhiều tháng giữa Washington và Tehran, vốn đã tìm cách chấm dứt cuộc chiến tranh rộng lớn hơn và giải quyết các vấn đề liên quan như việc mở cửa trở lại Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải huyết mạch cho các chuyến hàng dầu khí toàn cầu . Tuyên bố của Iran cũng bao gồm một lời đe dọa mới về việc theo đuổi "đóng cửa hoàn toàn Eo biển Hormuz" .

Knesset bỏ phiếu 106-0 để tự giải tán, định hình lại chính trường Israel

Trong lúc hỗn loạn ngoại giao và quân sự, chính trường Israel đã chứng kiến một cơn địa chấn tiềm tàng. Vào rạng sáng ngày 2 tháng 6, Quốc hội Israel (Knesset) đã bỏ phiếu 106-0 trong lần đọc thứ nhất để thông qua dự luật giải tán quốc hội và mở đường cho bầu cử sớm . Dự luật được đệ trình bởi chính liên minh cầm quyền của Thủ tướng Netanyahu và cần phải vượt qua hai lần đọc nữa để trở thành luật .

Sự sụp đổ của liên minh bắt nguồn từ một cuộc khủng hoảng nội bộ xoay quanh dự luật miễn nghĩa vụ quân sự cho nam giới Do Thái cực đoan chính thống (Haredi), khiến các đảng phái Haredi rút lại sự ủng hộ đối với chính phủ . Dự luật giải tán trước đó đã vượt qua vòng đọc sơ bộ với tỉ số 110-0 vào ngày 20 tháng 5, cho thấy một sự đồng thuận xuyên đảng hiếm hoi về nhu cầu tổ chức bầu cử mới . Hiện chưa có ngày bầu cử nào được ấn định; các quan chức liên minh đang thảo luận về khoảng thời gian từ ngày 8 tháng 9 đến ngày 20 tháng 10, trong khi luật hiện hành yêu cầu tổ chức bầu cử trước ngày 27 tháng 10 .

Hệ lụy chính trị đối với Netanyahu

Cuộc bỏ phiếu này làm suy yếu hai trong số những luận điểm tái tranh cử mạnh mẽ nhất của Netanyahu. Thứ nhất, việc chính phủ của ông bị giải tán ngay giữa cuộc chiến thách thức tuyên bố lâu nay của ông rằng mình là người không thể thiếu cho an ninh của Israel. Sự khủng hoảng chính trị bắt nguồn từ những rạn nứt trong liên minh về một dự luật nghĩa vụ quân sự trong nước, không phải từ việc quản lý chiến tranh, cho thấy quyền kiểm soát chính phủ của ông đang lung lay chính vào lúc sự lãnh đạo thống nhất là cần thiết nhất .

Thứ hai, các sự kiện ngày 1 tháng 6 phủ bóng đen lên tuyên bố rằng mối quan hệ cá nhân của ông với Tổng thống Trump mang lại đòn bẩy ngoại giao độc nhất. Sự can thiệp của Trump quả thực đã ngăn chặn một đợt leo thang có khả năng gây thảm họa, nhưng nó cũng cho thấy sự sẵn lòng công khai và đơn phương bác bỏ các kế hoạch quân sự của Netanyahu. Việc khuôn khổ ngừng bắn sau đó mong manh đến mức giao tranh vẫn tiếp diễn trên thực địa ngay ngày hôm sau càng làm phức tạp thêm nhận định rằng "quân bài Trump" này đã mang lại một chiến thắng chiến lược trọn vẹn .

Giờ đây, Netanyahu phải đối mặt với viễn cảnh một chiến dịch tranh cử mà cả hai luận điểm cốt lõi của ông – trở thành nhà lãnh đạo an ninh thiết yếu của quốc gia và một nhà ngoại giao không thể thiếu có thể quản lý Washington – đều đồng thời, và hết sức công khai, bị các sự kiện đặt dấu hỏi.