Netanyahu ra lệnh chiếm 70% Gaza, xé bỏ thỏa thuận ngừng bắn mong manh

Thỏa thuận ngừng bắn mong manh ở Gaza, do Hoa Kỳ làm trung gian vào tháng 10 năm 2025, đang tan vỡ khi Israel leo thang đáng kể các hoạt động chiếm đóng lãnh thổ và một kế hoạch dài hạn cho việc di cư của người Palestine đang lấy đà. Trong một thách thức trực tiếp và công khai đối với các điều khoản của lệnh đình chiến, Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã ra lệnh cho quân đội kiểm soát 70% Dải Gaza, tăng từ mức 53% được phép nắm giữ . Sự mở rộng này diễn ra khi các cuộc đàm phán cho giai đoạn hai của thỏa thuận rơi vào bế tắc, với việc Hamas từ chối giải giáp và tình hình nhân đạo ngày càng trở nên thảm khốc.

Ngừng bắn chỉ trên danh nghĩa: Lệnh chiếm 70% lãnh thổ

Vi phạm nghiêm trọng nhất đối với lệnh ngừng bắn tháng 10/2025 tính đến nay xảy ra vào ngày 28 tháng 5 năm 2026, khi ông Netanyahu công khai tuyên bố chỉ thị cho Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) mở rộng quyền kiểm soát vùng đất Palestine này lên 70% . Phát biểu tại một hội nghị ở một khu định cư Bờ Tây bị chiếm đóng, ông Netanyahu nói: "Chúng tôi hiện đang siết chặt Hamas. Chúng tôi kiểm soát 60% lãnh thổ ở dải đất này... Chỉ thị của tôi là tiến tới... 70%" . Tuyên bố này làm rõ một chính sách mở rộng từng bước đã diễn ra trong nhiều tháng qua. Mới giữa tháng 5 năm 2026, ông Netanyahu đã xác nhận quyền kiểm soát của IDF đã tăng lên 60%, từ mức 53% đã thỏa thuận ban đầu, và thừa nhận Israel đang "siết chặt vòng vây đối với Hamas" .

Sự mở rộng theo từng giai đoạn này thể hiện sự phá vỡ cơ bản đối với ranh giới "Lằn ranh Vàng" do lệnh đình chiến thiết lập . Các nhà quan sát quốc tế và nhiều hãng truyền thông mô tả lệnh này là vi phạm trực tiếp lệnh ngừng bắn và là động thái đe dọa "phá hủy một lệnh ngừng bắn vốn đã mong manh và tạo ra các điều kiện nhân đạo thảm khốc" . Dân số còn lại đang bị dồn ép vào một khu vực ven biển đang thu hẹp dần, với các báo cáo chỉ ra rằng 2,1 triệu người hiện bị nhồi nhét trong khoảng 40% diện tích của Dải đất .

Bế tắc cốt lõi: Giai đoạn hai và việc Hamas từ chối giải giáp

Việc mở rộng lãnh thổ diễn ra trong bối cảnh đàm phán cho giai đoạn hai của lệnh ngừng bắn hoàn toàn bị đình trệ. Vấn đề trung tâm và nan giải là việc Hamas từ chối giải giáp vũ khí. Ủy ban Hòa bình Quốc tế do Mỹ thành lập đã báo cáo lên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc rằng Hamas là "trở ngại chính" trong việc thực hiện các giai đoạn sau của thỏa thuận đình chiến, với lý do nhóm này từ chối chấp nhận một quy trình giải giáp vũ khí có xác minh . Đặc phái viên Hoa Kỳ Nickolay Mladenov, nhà ngoại giao hàng đầu của Ủy ban Hòa bình, đã thẳng thừng tuyên bố rằng toàn bộ lệnh ngừng bắn "phụ thuộc vào việc Hamas giải giáp" .

Hamas vẫn giữ thái độ thách thức, khẳng định sẽ không thảo luận về việc giải giáp cho đến khi Israel thực hiện các nghĩa vụ của mình trong giai đoạn đầu của kế hoạch. Nhóm này yêu cầu Israel rút hoàn toàn khỏi các vùng đất bị chiếm vượt quá lằn ranh ngừng bắn và cho phép hàng viện trợ nhân đạo cùng vật liệu tái thiết vào vùng đất bị chiến tranh tàn phá mà không bị cản trở . Kết quả là, các cuộc đàm phán đã đến "bờ vực sụp đổ hoàn toàn", khi cơ quan an ninh Israel công khai chuẩn bị cho khả năng nối lại chiến tranh toàn diện . Sự bế tắc này khiến Dải đất rơi vào trạng thái tàn phá lơ lửng, với các dự án tái thiết lớn bị đặt điều kiện vào chính việc giải giáp đang bị từ chối .

Thể chế hóa việc ra đi: Kế hoạch 'Di cư tự nguyện'

Trong lúc áp lực quân sự gia tăng, chính phủ Israel cũng đang chính thức hóa các kế hoạch dài hạn cho một cuộc ra đi quy mô lớn của người Palestine khỏi Gaza. Vào các ngày 27 và 28 tháng 5 năm 2026, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz đã tái khẳng định cam kết của chính phủ trong việc thực hiện kế hoạch "di cư tự nguyện" "vào đúng thời điểm và theo cách thức phù hợp" . Chính phủ đã thành lập một ban giám đốc mới trong Bộ Quốc phòng để tạo điều kiện cho "việc qua lại an toàn và có kiểm soát của cư dân Gaza cho việc tự nguyện rời đi" bằng đường bộ, đường biển và đường hàng không .

Israel định hình sáng kiến này như một cử chỉ nhân đạo, cho phép dân thường rời khỏi vùng chiến sự. "Hamas đã sử dụng cư dân Gaza làm lá chắn sống... và hiện đang giữ họ làm con tin, bòn rút tiền từ họ bằng cách sử dụng viện trợ nhân đạo, và ngăn cản họ rời khỏi Gaza," ông Katz tuyên bố . Tuy nhiên, các nhà quan sát nhân quyền và các tổ chức quốc tế bác bỏ cách định hình này, mô tả kế hoạch là một chính sách cưỡng ép di dời hoặc thanh lọc sắc tộc, một cáo buộc mà chính phủ Israel phủ nhận .

Kế hoạch di cư đã được các đối tác liên minh cực hữu của ông Netanyahu nhiệt tình tán thành, những người coi đây là "giải pháp duy nhất thực tế". Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich trước đây đã kêu gọi Israel khuyến khích một nửa trong số 2,2 triệu người Palestine ở Gaza di cư trong vòng hai năm . Áp lực chính trị nội bộ này từ những nhân vật như ông Smotrich và Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben-Gvir, những người ủng hộ việc tái thiết lập các khu định cư và kiểm soát quân sự lâu dài của Israel ở Gaza, tạo ra một bối cảnh quan trọng cho chiến lược hai hướng quyết liệt của chính phủ về chiếm đóng lãnh thổ và chuyển dịch dân cư trước thềm cuộc bầu cử dự kiến vào tháng 10 năm 2026 .

Thương vong dân sự ngày càng tăng

Các hoạt động quân sự và sự mở rộng đang diễn ra tiếp tục gây ra cái giá đắt cho dân thường, ngay cả dưới danh nghĩa lệnh ngừng bắn. Kể từ khi lệnh đình chiến có hiệu lực vào tháng 10 năm 2025, hơn 870 người Palestine đã thiệt mạng bởi các cuộc tấn công của Israel . Những cái chết này, là kết quả của việc mở rộng các chiến dịch trên bộ và các cuộc oanh tạc trên không, nhấn mạnh khoảng cách lớn giữa lời hứa chấm dứt thù địch của lệnh ngừng bắn và thực tế bạo lực trên thực địa.