Khủng hoảng DRAM 2027: Samsung cảnh báo cơn khát càng thêm trầm trọng, Nvidia buộc phải giảm cấu hình chip AI thế hệ mới

Cuộc khủng hoảng DRAM hiện tại – đã bước sang năm thứ hai – đang bước vào giai đoạn cấp tính hơn. Nhu cầu về bộ nhớ băng thông cao (HBM) từ các trung tâm dữ liệu AI đang hấp thụ phần lớn năng lực sản xuất, khiến nguồn cung DRAM cho thiết bị tiêu dùng bị thiếu hụt nghiêm trọng. Điều này kéo theo giá tăng kỷ lục, buộc Nvidia phải giảm cấu hình bộ nhớ cho chip AI chủ lực thế hệ tiếp theo, và làm dấy lên những hoài nghi liệu các nhà sản xuất đang gặp khó khăn thực sự hay cố tình 'thao túng' thị trường để thu lợi nhuận tối đa.

Cảnh báo của Samsung: Cơn khát năm 2027 sẽ còn tồi tệ hơn

Trong cuộc họp báo cáo thu nhập quý 2 năm 2026, Phó chủ tịch mảng bộ nhớ của Samsung, Jaejune Kim, đã nói với các nhà đầu tư rằng khoảng cách cung-cầu sẽ nới rộng hơn vào năm 2027 so với năm 2026 và tình trạng thắt chặt này sẽ kéo dài đến ít nhất năm 2028 . Công ty cho biết các đơn đặt hàng chưa được đáp ứng trong năm 2026 sẽ dồn sang năm 2027, và họ đang đàm phán các thỏa thuận cung cấp dài hạn với các 'ông lớn' AI. Việc xây dựng một nhà máy sản xuất mới cần hơn ba năm rưỡi để có thể cho ra lô wafer đầu tiên .

Đáng chú ý, Samsung đã công bố quý thứ ba liên tiếp có doanh thu kỷ lục – 171,5 nghìn tỷ won (₩), lợi nhuận hoạt động 89,5 nghìn tỷ won (₩) và biên lợi nhuận lên tới 52% – trong cùng kỳ mà họ cảnh báo về tình trạng thiếu hụt tồi tệ hơn .

TrendForce dự báo độc lập rằng HBM sẽ tiêu thụ 30% tổng công suất wafer DRAM vào năm 2027, khiến nguồn cung chỉ có thể đáp ứng 60% nhu cầu dự kiến. UBS dự báo sự cân bằng cung-cầu sẽ không thể đạt được trước quý 2 năm 2028 . Micron đã ký hợp đồng cung cấp 5 năm cho 16 công ty, và công suất nhà máy mới của bất kỳ nhà sản xuất nào sẽ không thể cho ra hàng khối lượng lớn trước giữa năm 2027 .

Nhu cầu AI đang 'hút cạn' sản xuất hàng tiêu dùng

Cơ chế cốt lõi là sự tái phân bổ mang tính cấu trúc. Samsung, SK hynix và Micron đang chuyển hướng các dây chuyền sản xuất từ DDR4/DDR5 và LPDDR5X phổ thông sang HBM có biên lợi nhuận cao hơn, vốn được sử dụng trong các bộ tăng tốc AI của Nvidia . Không giống như tình trạng khan hiếm chip thời kỳ đại dịch, cuộc khủng hoảng lần này được thúc đẩy bởi chi tiêu của các trung tâm dữ liệu AI, một nhu cầu không co giãn về giá và đang tái phân bổ năng lực sản xuất toàn cầu ra khỏi các thiết bị tiêu dùng .

Giám đốc điều hành của Apacer, C.K. Chang, cảnh báo rằng các nhà cung cấp bộ nhớ chỉ có thể giải phóng chưa đến 30% sản lượng cung ứng năm 2026 ra thị trường trong năm 2027, khiến các nhà sản xuất module và người mua truyền thống phải cạnh tranh nhau để có được nguồn hàng tồn kho ít ỏi .

Giá tăng vọt trên mọi mặt trận

Giá DRAM đã tăng với tốc độ phi thường:

• Quý 1/2026: Giá hợp đồng DRAM tăng kỷ lục 90–98% theo quý, mức tăng liên tiếp lớn nhất từ trước đến nay .
• Quý 2/2026: Giá LPDDR5X tăng 89%, DDR4 tăng tới 51%, và chip DDR4 8Gb chuẩn đạt mức giá cao nhất mọi thời đại là 20 USD/đơn vị vào tháng 5/2026 .
• Trong năm 2026: Jefferies dự báo mức tăng 40–50% trong quý 3 và 30–40% trong quý 4, tiếp theo là mức tăng 40–45% so với cùng kỳ năm ngoái cho cả năm 2027 .
• Tác động đến người tiêu dùng: BBC đưa tin chi phí RAM đã tăng hơn gấp đôi kể từ tháng 10/2025, khiến giá PC và điện thoại thông minh tăng mạnh . Lũy kế qua nhiều quý, mức tăng so với cùng kỳ năm ngoái lên tới 4-6 lần ở một số phân khúc.

Nvidia Rubin Ultra buộc phải xem xét cấu hình bộ nhớ thấp hơn

Trong một tín hiệu đáng chú ý về mức độ nghiêm trọng của nguồn cung, chính Nvidia cũng đang bị buộc phải thỏa hiệp. TrendForce đưa tin vào đầu tháng 8/2026 rằng, kể từ quý 3/2026, Nvidia đã mở rộng đánh giá về nền tảng AI Rubin Ultra vượt ra ngoài cấu hình HBM4e 12-Hi ban đầu để bao gồm các phiên bản thay thế 8-Hi HBM4e, 12-Hi HBM4, và 8-Hi HBM4 – tất cả đều là cấu hình bộ nhớ thấp hơn – do tình trạng thiếu hụt nguồn cung HBM kéo dài và sự không chắc chắn về thời gian xác thực HBM4e của các nhà cung cấp .

Một số báo cáo cho thấy bộ nhớ của Rubin Ultra có thể bị cắt giảm xuống còn 192GB, thấp hơn so với mục tiêu trước đây . Trước đó, Nvidia cũng đã giảm cấu hình dòng chip Vera Rubin Superchip do tình trạng thiếu hụt LPDDR5X .

Tác động dây chuyền đến người tiêu dùng và nhà bán lẻ

• Giá PC và laptop: Các nhà sản xuất đang chuyển chi phí tăng lên cho người dùng, với chi phí DDR5 và SSD làm tăng đáng kể giá thành linh kiện . Một số hãng PC đang giảm cấu hình bộ nhớ mặc định để giữ giá bán ổn định.
• Điện thoại thông minh: DRAM di động (LPDDR5X) chứng kiến mức tăng mạnh nhất – 89% chỉ trong quý 2/2026 – trực tiếp đẩy giá điện thoại flagship lên cao .
• Thị trường bán lẻ và DIY: Giá các bộ RAM cho người dùng phổ thông đã tăng gần gấp bốn lần trong một số trường hợp . Các nhà bán lẻ phải đối mặt với hạn ngạch phân bổ, khi các nhà sản xuất module nhận được ít hàng hơn nhiều so với yêu cầu .
• Doanh nghiệp và đám mây: Các nhà cung cấp dịch vụ đám mây và OEM máy chủ đã phải cắt giảm dung lượng RDIMM, xu hướng này dự kiến sẽ tăng tốc đến hết năm 2027 .

Hoài nghi và câu hỏi về 'bể cartel'

Một số nhà phân tích và tờ báo đã chỉ ra rằng Samsung, SK hynix và Micron – kiểm soát khoảng 95% thị trường DRAM toàn cầu – có rất ít động lực để mở rộng nhanh chóng năng lực sản xuất DRAM tiêu dùng khi HBM dành cho AI mang lại biên lợi nhuận cao hơn nhiều . Tờ The Register và những người khác chỉ ra mâu thuẫn rõ ràng: Samsung cảnh báo về một cuộc khủng hoảng tồi tệ hơn trong khi đồng thời báo cáo lợi nhuận kỷ lục và biên lợi nhuận hoạt động 52% . Một số chuyên gia cho rằng tình trạng thiếu hụt đang bị kéo dài do các nhà sản xuất cố tình hạn chế năng lực hơn là do những khó khăn thực tế .

Ngành công nghiệp DRAM có tiền sử về hành vi cartel (vụ âm mưu ấn định giá những năm 2000 đã dẫn đến hàng tỷ USD tiền phạt và án tù), và cấu trúc độc quyền ba nhà hiện tại đương nhiên làm dấy lên lo ngại. Tuy nhiên, các báo cáo hiện tại chỉ dừng lại ở mức hoài nghi và cáo buộc từ ngành chứ không phải là hành động pháp lý đã được xác nhận. Cho đến giữa năm 2026, các nguồn tin hiện có chưa xác nhận bất kỳ cuộc điều tra chống độc quyền chính thức hay thủ tục tố tụng nào đang diễn ra đối với các nhà sản xuất DRAM.