Bộ Ba Khủng Hoảng An Ninh: Nga Đe Dọa Kyiv, Châu Âu Chuẩn Bị Cho 'Phép Thử' NATO và Mỹ Giảm Cam Kết

Tuy nhiên, chỉ trong vòng một ngày, các nhân vật cấp cao của Nga bắt đầu xoa dịu thông điệp. Vào ngày 26 tháng 5, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng Duma Quốc gia Andrei Kartapolov tuyên bố Nga không thực sự đe dọa tấn công quốc hội hay văn phòng tổng thống Ukraine, khẳng định những tòa nhà đó không phải là "trung tâm ra quyết định" thực sự . Bộ Ngoại giao Ukraine gọi cảnh báo ban đầu là "hành vi tống tiền" và cho biết mức độ đe dọa tổng thể đối với Kyiv là không thay đổi . Các đại sứ quán phương Tây phần lớn phớt lờ lời kêu gọi sơ tán, và người dân Kyiv mô tả những lời đe dọa này là "không có gì mới" .

Nỗi sợ của châu Âu: Liệu Nga có thể thử thách NATO trong một đến hai năm tới?

Những lời lẽ khoa trương và tên lửa trên bầu trời Kyiv đang diễn ra trong bối cảnh một nỗi lo lắng sâu sắc và mang tính cấu trúc hơn ở châu Âu. Vào tháng 5 năm 2026, một số quan chức an ninh quốc gia nói với tờ The Wall Street Journal rằng họ lo ngại Tổng thống Vladimir Putin có thể cố gắng "xáo trộn các quân bài" bằng cách mở rộng cuộc xung đột ra ngoài Ukraine - và Nga có thể kiểm tra sự gắn kết của NATO trong năm tới . Các kịch bản tiềm năng bao gồm các cuộc tấn công vào các nước vùng Baltic, các đảo của Thụy Điển hoặc Đan Mạch, hoặc lãnh thổ của liên minh ở Bắc Cực .

Cơ quan tình báo quân sự Hà Lan (MIVD) đã công bố một mốc thời gian còn sắc nét hơn trong báo cáo thường niên tháng 4 năm 2026: Nga có thể sẵn sàng khởi động một cuộc xung đột khu vực với NATO trong vòng một năm sau khi các hành động thù địch ở Ukraine kết thúc. Điều quan trọng là, báo cáo đánh giá mục tiêu của Moscow sẽ không phải là đánh bại NATO về mặt quân sự mà là chia rẽ liên minh về mặt chính trị, sử dụng các lợi ích lãnh thổ hạn chế - dưới sự đe dọa hạt nhân nếu cần thiết .

Các quan chức quốc phòng và nghị sĩ EU nói với Politico cùng tháng đó rằng Nga có thể coi một đến hai năm tới là cơ hội vàng để thử thách NATO, trong khi Tổng thống Trump vẫn còn tại vị và trước khi châu Âu tăng cường đáng kể năng lực quân sự của chính mình . Nghị sĩ Phần Lan Mika Aaltola nói thẳng: "Một điều gì đó có thể xảy ra rất sớm - đây là cơ hội vàng của Nga" .

Những cảnh báo này phù hợp với một mô hình dài hạn hơn. Tổng thanh tra Đức Carsten Breuer cho biết vào tháng 6 năm 2025 rằng NATO nên chuẩn bị cho một cuộc tấn công có thể xảy ra của Nga vào năm 2029 . Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã cảnh báo vào tháng 12 năm 2025 rằng Nga có thể tấn công một nước NATO trong vòng 5 năm . Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius và các tướng lĩnh khác của liên minh đã chỉ ra giai đoạn 2027–2030 cho một động thái có thể xảy ra của Nga chống lại lãnh thổ NATO - trong khi các kế hoạch tái vũ trang của châu Âu sẽ không thể khỏa lấp những lỗ hổng năng lực quan trọng cho đến năm 2035 .

Không phải mọi nhà phân tích đều đồng ý rằng một cuộc tấn công quân sự có chủ ý của Nga vào NATO là kịch bản có khả năng xảy ra nhất. Một bài bình luận tháng 1 năm 2026 của Viện Nghiên cứu An ninh EU kết luận rằng một cuộc chiến trực tiếp giữa NATO và Nga vẫn khó xảy ra trong năm 2026, và rủi ro lớn hơn nằm ở "những hành động âm ỉ làm xói mòn đều đặn môi trường an ninh của châu Âu trong khi vẫn ở dưới ngưỡng Điều 5 của NATO" . Tập đoàn Eurasia cũng dự báo rằng mặt trận nguy hiểm nhất trong năm 2026 sẽ là cuộc chiến hỗn hợp giữa Nga và NATO - phá hoại cơ sở hạ tầng, xâm phạm không phận, can thiệp bầu cử - hơn là một cuộc xâm lược thông thường .

Sự rút lui của Mỹ: Không chỉ ít quân hơn, mà còn ít những lời hứa thời chiến hơn

Cuộc khủng hoảng thứ ba là việc chính quyền Trump chủ động cắt giảm tư thế quân sự của Mỹ ở châu Âu. Điều này vượt xa áp lực tu từ của những năm trước và giờ đây liên quan đến việc rút quân cụ thể, hủy bỏ các đợt triển khai, và một kế hoạch giảm thiểu các năng lực đã cam kết trong các cuộc khủng hoảng.

Vào ngày 1 tháng 5 năm 2026, Lầu Năm Góc tuyên bố sẽ rút khoảng 5.000 quân khỏi Đức trong vòng sáu đến mười hai tháng . Tổng thống Trump ra hiệu có thể cắt giảm thêm ở Tây Ban Nha và Ý . Sau đó vào ngày 14 tháng 5, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth còn đi xa hơn khi bất ngờ hủy bỏ hai đợt triển khai quân sự theo lịch trình của Mỹ tới châu Âu và ra lệnh rút bớt các nhân sự khác - bao gồm cả kế hoạch luân chuyển của Lữ đoàn Thiết giáp số 2 qua Ba Lan và các nước vùng Baltic .

Một điểm quan trọng không kém, vào cuối tháng 5 năm 2026, chính quyền Mỹ đang chuẩn bị nói với các đồng minh rằng Mỹ sẽ thu hẹp nhóm các năng lực quân sự sẵn sàng hỗ trợ NATO trong một cuộc khủng hoảng lớn . Ba nguồn tin nói với Defense News rằng Lầu Năm Góc đã quyết định "giảm đáng kể cam kết của mình một cách có hệ thống" - đây là sự cắt giảm các lực lượng đã cam kết cho thời chiến, chứ không chỉ đơn giản là tái bố trí trong thời bình . Euronews đưa tin tổng số quân Mỹ hiện diện trên lãnh thổ NATO là khoảng 76.000 trước những đợt cắt giảm này, giảm từ mức khoảng 80.000–100.000 tại nhiều thời điểm kể từ năm 2022 .

Có những xung đột về luật pháp và chính trị. Một đạo luật quốc phòng năm 2026 của Mỹ không cấm triệt để việc rút quân, nhưng yêu cầu phải có sự tham vấn chi tiết và biện minh cho các đợt cắt giảm đẩy tổng số quân xuống dưới 76.000 trong hơn 45 ngày . Tổng thống Trump dù vậy đã nói rằng Mỹ sẽ còn tiến "xa hơn nhiều" so với mức giảm 5.000 quân đã công bố .

Một sự hội tụ nguy hiểm

Viện Nghiên cứu An ninh EU đã mô tả châu Âu ngày nay đang phải đối mặt với "môi trường an ninh nguy hiểm nhất trong nhiều thập kỷ" . Điều khiến thời điểm này trở nên đặc biệt mong manh là sự đồng thời của ba xu hướng riêng biệt nhưng củng cố lẫn nhau:

• Một nước Nga trỗi dậy mạnh mẽ. Moscow đang kết hợp một chiến dịch không kích bền bỉ vào Ukraine với những lời đe dọa công khai nhắm vào Kyiv, và sử dụng giai đoạn hậu ngừng bắn để phô trương thanh thế trong nước và quốc tế .
• Một "khoảng trống dễ tổn thương" đã được công nhận. Các nhà lãnh đạo tình báo và chính trị châu Âu tin tưởng rộng rãi rằng Nga có thể hành động chống lại lãnh thổ NATO từ lâu trước khi các chương trình tái vũ trang của châu Âu tạo ra được những năng lực quyết định mới - một khoảng cách kéo dài đến những năm 2030 .
• Một điểm tựa của Mỹ đang thu hẹp lại. Chính quyền Trump không chỉ đơn giản là giảm số lượng quân ở châu Âu; họ đang phát tín hiệu rằng Hoa Kỳ sẽ cung cấp ít sức mạnh quân sự hơn trong chính kịch bản mà các đồng minh châu Âu lo sợ nhất - một cuộc khủng hoảng kiểm tra Điều 5 .

Các kịch bản được lập bản đồ bởi Hội đồng Đại Tây Dương (Atlantic Council) - bao gồm khả năng Nga chiếm giữ lãnh thổ ở Na Uy, Phần Lan hoặc Estonia - là những bài tập lập kế hoạch, không phải là dự đoán . Tình báo Hà Lan định hình rõ ràng bất kỳ cuộc xung đột nào của Nga với NATO như một hoạt động chính trị nhằm chia rẽ liên minh, chứ không phải là một nỗ lực giành chiến thắng quân sự . Nhưng ngay cả khi không có một cuộc tấn công có chủ ý, các quan chức châu Âu đang lặng lẽ thúc đẩy các kế hoạch dự phòng cho một "NATO của châu Âu" có thể duy trì sự răn đe nếu sự hỗ trợ của Mỹ suy yếu thêm .

Điều rõ ràng từ hàng loạt các đánh giá nguồn mở là không có một mốc thời gian duy nhất nào tạo được sự đồng thuận. Một số lãnh đạo tình báo châu Âu cảnh báo về sự sẵn sàng trong vòng một năm sau khi có sự tạm dừng ở Ukraine; các tướng lĩnh NATO chỉ ra giai đoạn 2027–2030; các nhà phân tích khác dự kiến sự leo thang hỗn hợp thay vì thông thường sẽ chiếm ưu thế trong năm 2026. Nhưng xuyên suốt hầu hết các đánh giá, một nhận định được chia sẻ: liên minh đang bước vào một thời kỳ mà sự gắn kết của nó sẽ bị kiểm tra ở nhiều khía cạnh cùng một lúc, và những bảo đảm cũ không còn có thể được coi là điều hiển nhiên.