Cuộc khủng hoảng di cư Ceuta tháng 7/2026: Tin giả lan truyền trên mạng xã hội đã lừa 72.000 người đổ xô tới biên giới Tây Ban Nha

Quy mô của cuộc vượt biên

Vào thứ Năm và thứ Sáu, ngày 30–31 tháng 7 năm 2026, một làn sóng người chưa từng có đã đổ dồn về Ceuta. Hầu hết vượt biển, sử dụng phao bơm hơi hoặc bơi vòng qua đê chắn sóng ở bãi biển Tarajal, trong khi những người khác trèo qua hàng rào biên giới . Nhà chức trách Tây Ban Nha báo cáo rằng khoảng 49.000 người di cư đã vào Ceuta chỉ trong ngày đầu tiên . Ước tính cuối cùng lên tới 72.000 người chỉ trong vài ngày — một con số áp đảo dân số của vùng đất này, vốn chỉ khoảng 84.000 cư dân .

Trong vòng 48 giờ, quân đội và lực lượng thực thi pháp luật Tây Ban Nha đã đưa khoảng 70.000 người trở lại Morocco . Nhưng ước tính có khoảng 1.000 trẻ vị thành niên — những người dễ bị tổn thương nhất — vẫn mắc kẹt lại Ceuta sau đó, lạc lõng không gia đình ở một vùng đất xa lạ .

Số người chết gây tranh cãi

Cái giá phải trả về nhân mạng của cuộc vượt biên đang gây tranh cãi. Nhà chức trách Tây Ban Nha cho biết đã tìm thấy ít nhất 72 thi thể tính đến ngày 2 tháng 8, và vẫn đang tiếp tục tìm thấy thêm dọc theo bờ biển Morocco. Nhiều người di cư chết đuối, trong khi những người khác bị nghiền nát khi cố gắng leo qua đê chắn sóng và hàng rào biên giới .

Bộ Nội vụ Morocco đưa ra con số thấp hơn nhiều là 11 người chết, nói rằng chỉ tính những người được xác nhận danh tính chính thức ở phía biên giới của họ . Một số phương tiện truyền thông địa phương của Morocco và Tây Ban Nha đưa tin ít nhất 90 người chết, mặc dù con số này chưa được xác nhận rộng rãi . Hiệp hội Nhân quyền Morocco (AMDH) đã kêu gọi một cuộc điều tra độc lập, ước tính số người chết có thể lên tới gần 130 người nếu tính cả hàng chục người vẫn đang mất tích .

Mạng xã hội đã gây ra cuộc vượt biên hàng loạt như thế nào

Nguyên nhân không phải là một sự kiện chính trị hay thay đổi chính sách — mà là một chiến dịch thông tin sai lệch có phối hợp, được khuếch đại bởi mạng xã hội . Vài ngày trước làn sóng di cư, các bài đăng trên Instagram đã nói dối rằng biên giới Tây Ban Nha với Morocco đang mở cửa. Video trên TikTok và Facebook chỉ cho người di cư chỗ để bơi và theo dõi chuyển động của lực lượng tuần duyên, tạo ra ấn tượng rằng một con đường an toàn và dễ dàng đến châu Âu đột nhiên có sẵn . Một mạng lưới các trang có phối hợp, bao gồm một trang có tên "Hagra sueta 26" với khoảng 38.000 người theo dõi trên Facebook và 80.000 trên Instagram, đã đăng các lời kêu gọi vượt biên hàng ngày và hướng dẫn người theo dõi đến các nhóm WhatsApp sắp xếp các chuyến đi tập thể .

Khẩu hiệu viral "Vamos a Spania" (Đi Tây Ban Nha thôi) lan truyền rộng rãi trên các nền tảng . Bọn tội phạm buôn người đã lợi dụng một phán quyết của Tòa án Tối cao Tây Ban Nha vào tháng 7/2026 rằng những người di cư bơi vào Ceuta không thể bị trục xuất ngay lập tức — diễn giải sai phán quyết đó như một lời mời mở cửa biên giới .

Liên minh châu Âu kết luận rằng thông tin sai lệch trên mạng xã hội và mạng lưới buôn người là nguyên nhân chính gây ra cuộc khủng hoảng .

Mạng xã hội trở thành 'phao cứu sinh' cho các gia đình tìm kiếm con em mất tích

Các nền tảng tương tự đã thúc đẩy cuộc di cư nhanh chóng đảo ngược vai trò của chúng sau đó . Các bậc cha mẹ tràn ngập Instagram, Facebook và TikTok với ảnh và tên của những đứa trẻ mất tích, biến các nền tảng này thành một "bảng tin tìm người mất tích kỹ thuật số" . Các trang truyền thông địa phương của Morocco như Tetouan Tube đăng hình ảnh thanh thiếu niên mất tích và hỏi thăm tin tức .

Tại cửa khẩu biên giới Fnideq, các gia đình giơ những bức ảnh in về người thân mất tích và dừng từng người di cư trở về một hỏi: "Anh có thấy con tôi không? Con gái tôi đâu? Em trai tôi đâu?" . Lực lượng Bảo vệ Dân sự Tây Ban Nha đã mở một văn phòng tìm kiếm người mất tích tại nhà hải quan Ceuta và cung cấp một địa chỉ email để nhận báo cáo .

Các dịch vụ tang lễ ở Ceuta nhận được vô số cuộc gọi từ Morocco khi các gia đình tuyệt vọng tìm cách xác định người đã khuất trong số những thi thể vô danh .

Những câu chuyện cá nhân về mất mát và bất định

Những con số đằng sau là những bi kịch cá nhân :

• Một cô gái 17 tuổi đến từ Tangier đã vượt qua được đê chắn sóng nhưng mất cả em trai 8 tuổi chết đuối lẫn mẹ mất tích trong sự hỗn loạn của vụ giẫm đạp .
• Omar Lotfi, 24 tuổi, biến mất vào ngày 31/7 sau khi rời quê nhà Dar Bouazza, gần Casablanca. Gia đình anh đã tìm kiếm khắp các bệnh viện, tổ chức phi chính phủ, cơ quan chính phủ và mạng xã hội nhưng vẫn không có tin tức .
• Haitham, 23 tuổi, được nhìn thấy lần cuối gần cửa khẩu biên giới Fnideq. Mẹ anh nói với các phóng viên rằng dấu vết duy nhất của anh là một video lan truyền trên Instagram cho thấy anh đang ở bên trong Ceuta. "Tôi chết mất vì lo sợ," bà nói .
• Ayoub El Abyad, 16 tuổi, kể rằng em và anh họ đã quyết định thử vượt biên sau khi lướt qua các video trên Instagram về những cuộc vượt biên thành công, khi vẫn còn cách biên giới 12 giờ lái xe .

Hậu quả chính trị: Thủ tướng Morocco đi nghỉ giữa khủng hoảng

Cuộc khủng hoảng đã trở thành gánh nặng chính trị đối với Người đứng đầu Chính phủ Morocco, Aziz Akhannouch . Trong khi hàng chục nghìn người vượt biên và hàng trăm gia đình tìm kiếm con em mất tích, Akhannouch đã rời đi nghỉ riêng trên đảo Mallorca (Tây Ban Nha) vào thứ Bảy, ngày 1 tháng 8, mà không đưa ra bất kỳ tuyên bố công khai nào về cuộc khủng hoảng. Ông trở lại Morocco 48 giờ sau đó sau khi tin tức về chuyến đi của ông bị rò rỉ .

Abdelilah Benkirane, lãnh đạo đảng Công lý và Phát triển (PJD) đối lập, đã công khai chỉ trích Akhannouch vì đi nghỉ trong khi đất nước phải đối mặt với một trong những trường hợp khẩn cấp về di cư tồi tệ nhất. "Những người mẹ đang tìm kiếm con cái của họ... và Ajanuch đang lên máy bay riêng đến Mallorca," một trang tin chính trị Morocco viết .

Cuối cùng, chính phủ Morocco đã phá vỡ sự im lặng — nhưng không phải qua Akhannouch. Một phát ngôn viên của Bộ Nội vụ đã phát biểu trước toàn quốc trong một bài phát biểu trên truyền hình vào Chủ nhật, tiếp theo là một nguồn tin từ Bộ Ngoại giao vào ngày hôm sau . Bộ này đổ lỗi cho cuộc khủng hoảng là do "sự khai thác độc hại các nền tảng kỹ thuật số," mạng lưới buôn người và sự nhầm lẫn về phán quyết của tòa án Tây Ban Nha .

Phản ứng chính trị châu Âu

Cuộc khủng hoảng đã gây chấn động các thủ đô châu Âu. Những người cực hữu chống nhập cư đã tổ chức một cuộc biểu tình ở Ceuta vào Chủ nhật, ngày 2 tháng 8, kêu gọi trục xuất tất cả người di cư còn lại . Các đảng cánh hữu và cực hữu trên khắp châu Âu đã nắm bắt sự kiện này để kêu gọi tăng cường kiểm soát biên giới . Thủ tướng Ý Giorgia Meloni đe dọa sẽ thúc đẩy việc đình chỉ Tây Ban Nha khỏi Khu vực Schengen .

Cuộc khủng hoảng cũng làm sống lại những căng thẳng kéo dài giữa Madrid và Rabat về tình trạng của Ceuta, một vùng lãnh thổ mà Morocco tuyên bố chủ quyền .