Siêu chu kỳ chip nhớ 2026: AI hút cạn nguồn cung toàn cầu và lời cảnh báo 'lũ 100 năm' từ Tim Cook

Năng lực sản xuất: Đã bán hết đến tận năm 2027

Quy mô của việc bán trước này là chưa từng có. Theo một báo cáo của DigiTimes dẫn nguồn tin trong ngành, Samsung, Micron và SK Hynix đã phân bổ toàn bộ sản lượng DRAM và HBM năm 2027 cho những người mua đã ký hợp đồng từ sớm, thường là ở mức giá sau đó đã tăng vọt . Năng lực NAND Flash cũng phần lớn đã được bán trước, mặc dù thị trường này được dự báo sẽ có xu hướng khác với DRAM .

• DRAM: Thị trường DRAM dự kiến sẽ vẫn bị thắt chặt trong suốt năm 2027, do nhu cầu phân bổ năng lực sản xuất HBM cho các bộ tăng tốc AI, nhu cầu máy chủ AI không ngừng và việc mua sắm ngày càng nhiều bộ nhớ CPU cho các nền tảng máy chủ mới . Không có dấu hiệu giảm tải đáng kể nào trong tương lai gần: Nhà máy Tongluo của Micron tại Đài Loan dự kiến sẽ bắt đầu sản xuất wafer DRAM có ý nghĩa vào giữa năm 2027, và một nhà cung cấp DRAM lớn thứ tư cũng được cho là đang gia nhập thị trường, nhưng những sự bổ sung này sẽ không thể làm dịu cơn khát nguồn cung cho đến cuối năm 2027 .
• NAND Flash: Thị trường NAND được dự báo sẽ bước vào môi trường cung ứng dễ dàng hơn vào nửa cuối năm 2027 khi năng lực sản xuất mới đi vào hoạt động, trong khi nhu cầu từ thiết bị điện tử tiêu dùng vẫn yếu. Tuy nhiên, nửa đầu năm 2027 sẽ vẫn còn rất thắt chặt .
• Các nhà sản xuất module bị siết chặt: Tác động lên các nhà sản xuất module bộ nhớ bên thứ ba là rất nặng nề. Theo C.K. Chang, CEO của hãng bộ nhớ Đài Loan Apacer, nguồn cung từ các nhà sản xuất DRAM lớn cho các nhà sản xuất module độc lập có thể giảm xuống chỉ còn 30% so với mức năm 2026 trong năm 2027 . Chang tin rằng tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng sẽ kéo dài ít nhất đến giữa năm 2027, với DRAM vẫn là phân khúc bị thắt chặt nhất.

Định giá: Cơn sốt giá lịch sử

Mức tăng giá chứng kiến trong năm 2026 là không có tiền lệ hiện đại. Thị trường đã bước vào cái mà các nhà phân tích tại TrendForce và những nơi khác gọi là "siêu chu kỳ bộ nhớ."

• Quý 1/2026: Giá hợp đồng DRAM thông thường đã tăng chưa từng thấy 90–95% so với quý trước (QoQ), phá vỡ ước tính ban đầu của TrendForce là 55–60% . Giá hợp đồng NAND Flash cũng tăng 55–60% QoQ trong cùng kỳ .
• Quý 2/2026: Tốc độ tăng tốc đối với NAND trong khi vẫn cực kỳ cao đối với DRAM. Giá DRAM tiếp tục tăng thêm 58–63% QoQ, trong khi NAND tăng vọt 70–75% QoQ .
• Quý 3/2026 (hiện tại): Tốc độ tăng giá đang chậm lại nhưng vẫn ở mức tích cực. TrendForce dự báo giá hợp đồng DRAM thông thường sẽ tăng 13–18% QoQ trong quý 3, và giá hợp đồng NAND Flash tăng 10–15% QoQ . Sự chậm lại này một phần là do người tiêu dùng đã chạm đến trần khả năng chi trả .
• Tác động tích lũy: Các con số thực sự đáng kinh ngạc. Giá giao ngay của NAND đã tăng 246% kể từ đầu năm 2025, theo Kingston . Giá của một số module bộ nhớ đã tăng hơn gấp ba lần . Một phân tích chi tiết từ một nguồn tin cho thấy Server DRAM (RDIMM DDR5) tăng 150%, Mobile Memory (LPDDR5X) module 12GB tăng 130%, và các module SO-DIMM DDR4 tiêu chuẩn cho laptop cũng chứng kiến mức tăng khổng lồ .

Nguyên nhân gốc rễ: Cơn khát bộ nhớ không đáy của AI

Động lực chính của cuộc khủng hoảng này là sự bùng nổ AI. Các trung tâm dữ liệu đang được xây dựng để hỗ trợ AI tạo sinh là những "kẻ ngốn" bộ nhớ khổng lồ — đặc biệt là Bộ nhớ Băng thông Cao (HBM) và DRAM máy chủ dung lượng cao. Các nhà sản xuất chip nhớ đã chủ động chuyển hướng năng lực sản xuất khỏi các sản phẩm dành cho người tiêu dùng sang các chip AI có lợi nhuận cao hơn này .

Các báo cáo gần đây chỉ ra rằng có tới 70% tổng số sản phẩm chip nhớ được tạo ra trên toàn cầu trong năm 2026 sẽ được dành cho các trung tâm dữ liệu AI . Đây là một sự thay đổi mang tính cấu trúc, không phải là một sự cố tạm thời. SK Hynix đã cảnh báo tình trạng thiếu hụt có thể kéo dài qua năm 2030 , và các nhà phân tích lưu ý rằng Samsung, SK Hynix và Micron hiện kiểm soát hơn 95% sản lượng DRAM toàn cầu, mang lại cho họ sức mạnh định giá phi thường .

Cảnh báo của Tim Cook: 'Trận lũ 100 năm'

Dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy cuộc khủng hoảng này đã lên một tầm cao mới đến từ Apple — một công ty nổi tiếng với khả năng làm chủ chuỗi cung ứng. Trong cuộc họp báo cáo thu nhập quý 3 năm 2026 của Apple vào ngày 30/7/2026 — cuộc gọi cuối cùng của Tim Cook trên cương vị CEO trước khi bàn giao lại cho John Ternus vào ngày 1 tháng 9 — vị CEO sắp mãn nhiệm đã đưa ra một lời cảnh báo mạnh mẽ.

Cook mô tả tình hình chi phí bộ nhớ của Apple như một "trận lũ 100 năm," một cách nói mà ông cho biết chưa từng sử dụng trong hơn 40 năm làm việc trong ngành điện tử tiêu dùng .

Apple đã "miễn cưỡng tăng giá" đối với Mac và iPad vào tháng 6, và Cook cảnh báo rằng chi phí bộ nhớ sẽ còn tăng thêm nữa trong quý hiện tại . Ông nói Apple đang "vất vả xoay xở về phía cung" và những hạn chế này sẽ khiến công ty khó có được các bộ vi xử lý tiên tiến mà họ cần . Thị trường đã phản ứng dữ dội: Cổ phiếu Apple giảm 10% sau cuộc họp báo cáo thu nhập .

Cook đã cảnh báo về chi phí bộ nhớ tăng cao trong nhiều tháng. Vào tháng 4 năm 2026, ông nói với các nhà phân tích rằng chi phí bộ nhớ sẽ "gây ra tác động ngày càng lớn" đến hoạt động kinh doanh . Đến tháng 6, ông nói với Wall Street Journal rằng việc tăng giá là "không thể tránh khỏi" . Mùa hè năm 2026 đã chứng minh rõ ràng rằng ngay cả công ty giá trị nhất thế giới cũng không thể thoát khỏi cơn khát chip nhớ do AI thổi bùng.

Nỗ lực tuyệt vọng của Apple với CXMT — và sự từ chối

Đối mặt với áp lực chi phí lịch sử, Apple đã theo đuổi một chiến lược gây tranh cãi: tìm mua chip nhớ từ một nhà cung cấp Trung Quốc nằm trong danh sách đen.

• Nỗ lực vận động hành lang: Bắt đầu từ cuối tháng 6 năm 2026, Apple đã vận động hành lang chính quyền Trump để xin phép mua chip nhớ DRAM từ ChangXin Memory Technologies (CXMT), một nhà sản xuất Trung Quốc nằm trong danh sách đen các công ty quân sự (Mục 1260H) của Lầu Năm Góc . Apple không bị cấm mua chip từ CXMT — danh sách đen chỉ hạn chế việc ký hợp đồng với Bộ Quốc phòng — nhưng công ty muốn có sự đảm bảo chính thức rằng CXMT sẽ không bị đưa vào Danh sách Thực thể (Entity List) nghiêm ngặt hơn, điều sẽ khiến bất kỳ thỏa thuận cung ứng nào hiện có trở nên bất khả thi chỉ sau một đêm . Theo Reuters, Tim Cook đã đích thân kêu gọi các quan chức Nhà Trắng . Apple cũng bắt đầu thử nghiệm DRAM của CXMT cho các thiết bị bán tại Trung Quốc, theo Financial Times .
• Phản ứng chính trị: Nỗ lực vận động hành lang ngay lập tức vấp phải sự phản đối của cả hai đảng tại Mỹ. Một nhóm thượng nghị sĩ đã gửi thư cho Apple cảnh báo hãng từ bỏ mọi nỗ lực mua chip từ các nhà cung cấp Trung Quốc nằm trong danh sách đen, lập luận rằng nhà sản xuất iPhone có nguy cơ phụ thuộc vào một đối thủ của Mỹ . Các thượng nghị sĩ đã yêu cầu Apple cam kết tránh sử dụng linh kiện CXMT và YMTC trước hạn chót ngày 21/8 .
• Sự từ chối: Trong một bước ngoặt mỉa mai cuối cùng, kế hoạch này sụp đổ không phải do chính trị Mỹ, mà chính do các động lực thị trường mà Apple đang cố gắng thoát khỏi. Theo một báo cáo được công bố vào ngày 5/8/2026, Apple đã thương lượng giá cho các sản phẩm DRAM di động — bao gồm cả bộ nhớ LPDDR5X được sử dụng trong iPhone — nhưng CXMT đã từ chối yêu cầu định giá thấp hơn của Apple . Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu thắt chặt đã củng cố sức mạnh định giá của mọi nhà sản xuất, CXMT đưa ra các điều khoản tương tự hoặc cao hơn so với Samsung và SK Hynix đưa ra . Nhà cung cấp Trung Quốc không có động lực để giảm giá khi mọi bit năng lực sản xuất của họ trên thực tế đã được bán trước.

Triển vọng: Điều gì tiếp theo?

Hầu hết các nhà phân tích đều kỳ vọng tình trạng thiếu hụt DRAM sẽ kéo dài ít nhất đến năm 2027. Theo Nikkei Asia, các nhà cung cấp hàng đầu của Mỹ và Hàn Quốc đang tăng sản lượng DRAM với tốc độ chỉ có thể đáp ứng được khoảng 60% nhu cầu vào năm 2027, để lại một khoảng trống cung-cầu khổng lồ . Ngay cả khi năng lực sản xuất mới từ Micron (ở Đài Loan và Idaho) và một nhà sản xuất DRAM thứ tư tiềm năng đi vào hoạt động, sản xuất cũng sẽ không thể tăng tốc đáng kể cho đến cuối năm 2027 .

Đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp, thông điệp rất rõ ràng: kỷ nguyên của bộ nhớ rẻ và dồi dào đã kết thúc, ít nhất là trong thời điểm hiện tại. Hãy chuẩn bị cho giá cao hơn trên các laptop, điện thoại và phần cứng trung tâm dữ liệu mới trong tương lai gần — và hãy nhớ rằng ngay cả Apple, với tất cả sức mạnh của mình, cũng không thể tìm ra một lối thoát dễ dàng.