Bên trong Proteus thế hệ mới của Amazon: Robot kho hàng hiểu tiếng người

Vào ngày 4 tháng 6 năm 2026, tại sự kiện 'Delivering the Future' tổ chức ở Dartford, Kent (Anh), Amazon đã công bố kế hoạch đầu tư logistics lớn nhất vào châu Âu trong lịch sử công ty. Tâm điểm của sự kiện là Proteus – một robot di động tự hành có khả năng tư duy và giao tiếp, cho phép công nhân ra lệnh y như đang trò chuyện với đồng nghiệp. Nhưng Proteus thế hệ mới chỉ là một phần trong gói đầu tư khổng lồ 10 tỷ Euro, định nghĩa lại cách Amazon nhìn nhận về tự động hóa, việc làm và kỹ năng trên toàn lục địa.

Proteus thế hệ mới: Trò chuyện với robot bằng ngôn ngữ tự nhiên

Suốt nhiều năm, việc giao tiếp với robot trong kho của Amazon đồng nghĩa với việc phải sử dụng các màn hình phần mềm chuyên dụng và ra lệnh bằng mã lệnh kỹ thuật. Robot Proteus thế hệ tiếp theo – bản nâng cấp toàn diện từ mẫu robot di động tự hành ra mắt lần đầu năm 2022 – đã phá bỏ hoàn toàn rào cản đó .

Giờ đây, nhân viên có thể chỉ đạo Proteus bằng những câu lệnh giao tiếp thông thường. Không cần giao diện lập trình. Không cần phần mềm tùy chỉnh. Phó Chủ tịch Amazon Robotics, Scott Dresser, mô tả đơn giản: 'Bạn nói cho nó biết cần phải làm gì. Nó tự tính toán mức độ ưu tiên, lộ trình và thời gian thực hiện' .

Về mặt kỹ thuật, hệ thống được vận hành bởi AI tác tử (agentic AI) – một khung trí tuệ nhân tạo có khả năng suy luận độc lập – cho phép Proteus phân tích cú pháp các chỉ dẫn bằng ngôn ngữ tự nhiên, tự động lập kế hoạch lộ trình an toàn qua các lối đi chật hẹp, xác định mức độ ưu tiên của nhiệm vụ và hoàn thành công việc mà không cần con người lập trình từng bước một .

Proteus nguyên bản ra mắt tháng 6 năm 2022, chỉ được thiết kế để hoạt động ở khu vực bến bãi: nó mang vác các GoCart (xe đẩy chở hàng không tự động) và di chuyển vòng quanh người, nhưng phạm vi hoạt động bị giới hạn một cách có chủ đích . Phiên bản 2026 có thể làm việc ở bất cứ đâu cần di chuyển hàng hóa trong toàn bộ trung tâm xử lý đơn hàng . Phạm vi hoạt động mở rộng này, kết hợp với khả năng tương tác bằng ngôn ngữ tự nhiên, biến Proteus thành một công cụ linh hoạt hơn nhiều cho các nhiệm vụ nặng nhọc – như vận chuyển xe đẩy và vật liệu – mà thế hệ trước đó chưa bao giờ được thiết kế để làm ngoài khu vực bốc xếp.

Proteus dự kiến sẽ có mặt tại các trung tâm xử lý đơn hàng ở châu Âu vào nửa đầu năm 2027 .

Kế hoạch hiện đại hóa châu Âu trị giá 10 tỷ Euro

Màn ra mắt Proteus mới chỉ là một phần trong cam kết tài chính lớn hơn rất nhiều. Amazon xác nhận sẽ đầu tư hơn 10 tỷ Euro (khoảng 11,6 tỷ USD) để mở rộng và hiện đại hóa mạng lưới giao nhận và xử lý đơn hàng trên khắp châu Âu .

Công ty gọi đây là canh bạc logistics châu Âu lớn nhất từ trước đến nay – một cuộc đại tu kéo dài nhiều năm về phần cứng, phần mềm và lực lượng lao động, nhằm mục tiêu giao hàng nhanh hơn, nơi làm việc an toàn hơn và nhiều vai trò đòi hỏi kỹ năng cao hơn.

Điều quan trọng là, khoản đầu tư này cũng tài trợ cho việc tạo ra 25.000 việc làm cố định mới tại các cơ sở ở châu Âu trong vài năm tới . Đây không chỉ là các vị trí thời vụ hay hợp đồng giờ thấp; Amazon mô tả chúng là những vai trò toàn thời gian, sát cánh cùng – chứ không phải phụ thuộc vào – làn sóng đồng nghiệp robot mới.

Vượt ra ngoài Proteus: STARK và Vulcan tiến vào nhà kho

Proteus không phải là robot duy nhất xuất hiện trên sân khấu ở Dartford.

• STARK: Một hệ thống xử lý khay hàng cộng tác mà Amazon gọi là 'tay máy thao tác khay.' Được thiết kế để xử lý các thùng và container nặng, STARK đã và đang vận hành tại một số địa điểm ở châu Âu và dự kiến được triển khai trên 15 trung tâm xử lý đơn hàng ở châu Âu vào năm 2027 .
• Vulcan: Robot đầu tiên của Amazon có xúc giác. Vulcan sử dụng cảm biến lực và AI vật lý để xử lý nhiều loại mặt hàng với độ chính xác mà các tay kẹp robot trước đây không thể đạt được – từ hàng hóa dễ vỡ đến các vật phẩm có hình dạng bất thường . Hệ thống này có thể thao tác khoảng 75% số mặt hàng đi qua các trung tâm phân phối của Amazon, giảm bớt gánh nặng thể chất lặp đi lặp lại cho nhân viên . Vulcan lần đầu được giới thiệu tại sự kiện 'Delivering the Future' ở Dortmund, Đức vào tháng 5 năm 2025 và hiện đang hoạt động tích cực trong các trung tâm xử lý đơn hàng tại Spokane, Washington và Hamburg, Đức, với kế hoạch mở rộng triển khai rộng hơn ở châu Âu .

Cả ba hệ thống – Proteus, STARK và Vulcan – đều được thiết kế một cách rõ ràng để làm việc cùng với nhân viên con người, chứ không phải đứng sau lồng an toàn. Thông điệp của Amazon là nhất quán: những cỗ máy này đảm nhận các công việc nặng nhọc, lặp đi lặp lại, giúp nhân viên kho có thêm thời gian cho những vai trò đòi hỏi khả năng phán đoán và giải quyết vấn đề của con người .

Cam kết 1 tỷ USD cho chương trình Career Choice

Cùng ngày, Amazon nhấn mạnh rằng cú hích tự động hóa tại châu Âu đi kèm với khoản đầu tư song song vào chính những con người đang làm việc tại đó.

Công ty cam kết dành 1 tỷ USD trên toàn cầu đến năm 2030 cho Career Choice – chương trình nâng cao kỹ năng chủ lực của họ, chi trả trước học phí cho các bằng cấp, chứng chỉ và đào tạo kỹ năng cho nhân viên tuyến đầu .

Riêng đối với nhân viên châu Âu, hơn 30 triệu Euro được phân bổ cho năm 2026, bao gồm các lĩnh vực được thiết kế để 'miễn nhiễm' với chính làn sóng tự động hóa mà Amazon đang triển khai: an ninh mạng, phát triển phần mềm, quản lý logistics, năng lượng tái tạo và cơ điện tử .

Career Choice đã hoạt động từ năm 2012; Amazon cho biết đến năm 2026, đã có hơn 300.000 nhân viên trên toàn cầu, trong đó có 30.000 người ở Anh, tham gia chương trình . Chương trình này chi trả tới 100% học phí cho các khóa học được công nhận cấp quốc gia – không kèm điều khoản hoàn trả nếu người lao động sau này rời công ty .

Cam kết 1 tỷ USD nằm trong chương trình mở rộng kỹ năng toàn cầu lớn hơn có tên 'Future Ready 2030' trị giá 2,5 tỷ USD mà Amazon đã công bố vào cuối năm 2025 .

Tự động hóa gặp gỡ Tăng cường năng lực

Mô hình xuyên suốt mọi yếu tố của thông báo này là có chủ đích. Amazon đang đầu tư mạnh mẽ vào robot được hỗ trợ bởi AI, đồng thời mở rộng số lượng nhân sự và chi trả để công nhân nâng cao kỹ năng, thường là trong các lĩnh vực khác xa với sàn nhà kho.

Tại sự kiện báo chí, các giám đốc điều hành Amazon nhấn mạnh rằng các hệ thống mới được thiết kế để hỗ trợ nhân viên, chứ không phải thay thế họ . Robot xử lý các xe đẩy nặng, việc bốc dỡ khay hàng lặp lại và những thao tác vật lý phức tạp gây ra chấn thương hao mòn theo thời gian. Amazon lập luận rằng con người được giải phóng để đảm nhận những vai trò đòi hỏi kỹ năng cao hơn, ít nặng nhọc hơn bên trong mạng lưới của công ty – hoặc thông qua Career Choice, được đào tạo cho những sự nghiệp hoàn toàn mới bên ngoài Amazon.

Liệu sự cân bằng đó có đứng vững trước các bài toán kinh tế của ngành logistics kho vận hay không sẽ được theo dõi sát sao trên khắp châu Âu và xa hơn nữa. Hiện tại, Amazon đang đặt cược 10 tỷ Euro rằng robot biết nói chuyện và những tấm séc học phí có thể cùng tồn tại.