Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rời Hà Nội ngày 19/10/2026, bắt đầu chuyến công du sáu ngày tới Đan Mạch, Liên minh châu Âu (EU) và Bỉ. Phu nhân Ngô Phương Ly cùng đoàn đại biểu cấp cao tháp tùng ông. Chuyến đi diễn ra một ngày sau khi Việt Nam ký thỏa thuận thương mại tự do riêng với Hiệp hội Mậu dịch Tự do châu Âu (EFTA), đồng thời Human Rights Watch (HRW) kêu gọi các lãnh đạo châu Âu đặt vấn đề nhân quyền trong chương trình nghị sự.
3
8
17
4
Lịch trình và mục tiêu ngoại giao
Chương trình từ ngày 19 đến 24/10 gồm chuyến thăm cấp nhà nước tới Đan Mạch và các chuyến thăm chính thức EU, Bỉ. Lời mời được đưa ra bởi Quốc vương Frederik X và Hoàng hậu Mary của Đan Mạch, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa và Thủ tướng Bỉ Bart De Wever.
8
9
Một cựu Đại sứ Việt Nam tại Đan Mạch nhận định đây là chuyến thăm đầu tiên của lãnh đạo cao nhất Đảng và Nhà nước Việt Nam tới Đan Mạch kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện. Truyền thông Việt Nam và Đan Mạch xem chuyến thăm là cơ hội thúc đẩy quan hệ song phương, tìm kiếm hợp tác về thương mại, đầu tư, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
10
36
Tuy nhiên, không nên gộp lịch trình ngoại giao này với thỏa thuận EFTA vừa ký. EFTA và EU là hai khối khác nhau, và các thông tin được cung cấp không cho thấy thỏa thuận EFTA nằm trong chương trình chính thức của chuyến thăm.
Thỏa thuận EFTA: một diễn biến thương mại riêng
Ngày 18/10, Việt Nam ký thỏa thuận thương mại tự do với bốn thành viên EFTA: Na Uy, Thụy Sĩ, Iceland và Liechtenstein. Lễ ký diễn ra tại Hà Nội, một ngày trước khi ông Tô Lâm lên đường.
17
19
3
Theo các tin bài về thỏa thuận, đàm phán được khởi động năm 2012, đình trệ vào năm 2018 và được nối lại năm 2025.
26
28 Khi thỏa thuận có hiệu lực, các nước EFTA sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với hàng công nghiệp và thủy sản của Việt Nam. Riêng với hàng xuất khẩu của Na Uy sang Việt Nam, hơn 98% dự kiến được hưởng mức thuế 0% trong vòng bảy năm kể từ khi thỏa thuận có hiệu lực.
19
23
Đây là các điều khoản và dự kiến, không có nghĩa những thay đổi thuế quan đã được áp dụng ngay sau lễ ký. Có thể xem thỏa thuận là một phần trong nỗ lực mở rộng quan hệ kinh tế của Việt Nam với châu Âu, nhưng không phải nội dung của chuyến thăm EU hay các chuyến thăm song phương trong lịch trình.
HRW muốn nhân quyền được nêu trong các cuộc gặp
HRW kêu gọi lãnh đạo Đan Mạch, Bỉ và EU thúc giục ông Tô Lâm đạt tiến triển cụ thể trong cải thiện hồ sơ nhân quyền của Việt Nam. Trước chuyến đi, tổ chức này cũng gửi thư cho lãnh đạo Đan Mạch và EU, nêu quan ngại về tình trạng đàn áp và quyền lao động.
2
4
5
Trong các thư, HRW cho rằng những vi phạm nhân quyền kéo dài đi ngược lại nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam và các cam kết trong những thỏa thuận với EU. Đây là cáo buộc và yêu cầu của tổ chức này; các trích đoạn tin bài hiện có không cung cấp đủ dữ liệu để xác minh những con số cụ thể về tù nhân, bắt giữ và kết án được nêu trong câu hỏi ban đầu.
4
5
Vì thế, chuyến công du đặt hai ưu tiên cạnh nhau: củng cố quan hệ chính trị, kinh tế và quyết định liệu các lãnh đạo châu Âu có đưa quan ngại nhân quyền vào đối thoại hay không. Thỏa thuận EFTA làm rõ thêm bối cảnh hợp tác thương mại, nhưng vẫn là một thỏa thuận riêng với lộ trình thực thi riêng.
2
17
23