Lãnh đạo đối lập Đài Loan mang sứ mệnh hòa bình đến nước Mỹ

Lãnh đạo phe đối lập chính của Đài Loan đã đến Hoa Kỳ vào ngày 1 tháng 6 với một thông điệp cấp bách duy nhất: Bắc Kinh và Washington cần phải tìm ra cách hợp tác thay vì tiến gần hơn đến xung đột. Bà Trịnh Lệ Văn, Chủ tịch Quốc Dân Đảng (KMT), không phải là nguyên thủ quốc gia, nhưng chuyến công du Mỹ kéo dài hai tuần của bà đánh dấu một bài kiểm tra ngoại giao quan trọng - một nỗ lực nhằm tái định vị Đài Loan từ một điểm nóng tiềm tàng thành một lực lượng chủ động vì hòa bình .

Bài phát biểu của bà tại khu Phố Tàu ở San Francisco vào ngày 2 tháng 6 đã định hình giai điệu cho toàn bộ hành trình. Bà nói với khán giả rằng “nhu cầu Bắc Kinh và Washington theo đuổi ‘hòa giải và hợp tác’ và tránh chiến tranh” là chủ đề trung tâm của chuyến đi, kêu gọi các siêu cường xây dựng “một mối quan hệ hữu nghị và hợp tác” . Sứ mệnh được tính toán kỹ lưỡng này diễn ra chỉ hai tháng sau cuộc gặp mang tính bước ngoặt hồi tháng Tư của bà với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình - hội nghị thượng đỉnh đầu tiên giữa một Chủ tịch KMT và nhà lãnh đạo Trung Quốc trong hơn một thập kỷ qua .

Bà là ai và tại sao chuyến đi này quan trọng

Trịnh Lệ Văn là một chính trị gia và luật sư người Đài Loan, lãnh đạo Quốc Dân Đảng từ tháng 11 năm 2025 . Đảng của bà, phe đối lập lớn nhất tại Đài Loan, ủng hộ mối quan hệ hai bờ eo biển chặt chẽ hơn dựa trên Đồng thuận 1992 và có lập trường thân thiện với Bắc Kinh hơn nhiều so với Đảng Dân Tiến (DPP) đang cầm quyền.

Bằng cách thăm Hoa Kỳ vào thời điểm này, bà Trịnh đang cố gắng hoàn thành một bài toán ngoại giao tam giác: bà đã gặp ông Tập tại Bắc Kinh vào tháng Tư, chứng kiến Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp ông Tập vài tuần sau đó, và hiện đang trực tiếp trình bày quan điểm của mình tại Washington . Chuyến thăm này đang được “theo dõi chặt chẽ ở Bắc Kinh, Đài Bắc và Washington” như một nỗ lực nhạy cảm về mặt chính trị nhằm hạ nhiệt căng thẳng từ mọi phía .

Hành trình: Chuyến đi kéo dài hai tuần xuyên nước Mỹ

Phái đoàn của bà Trịnh đã khởi hành từ Đài Bắc vào ngày 1 tháng 6 và hạ cánh tại San Francisco cùng buổi tối, điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến công du bốn thành phố .

• San Francisco: Các cuộc gặp gỡ với cộng đồng người Mỹ gốc Đài Loan và các viện nghiên cứu, cùng với bài phát biểu công khai đầu tiên .
• Bờ Đông: Dự kiến dừng chân tại New York, Washington D.C. và Boston để gặp gỡ các nhà lập pháp, quan chức và chuyên gia chính sách .
• Los Angeles: Chuyến thăm cuối cùng với cộng đồng người Đài Loan ở hải ngoại trước khi trở về Đài Loan .

Chặng dừng chân tại Washington được coi là trọng tâm, nơi phái đoàn KMT - bao gồm cả cựu đại diện của Đài Loan tại Mỹ, ông Jason Yuan - sẽ cố gắng truyền đạt rằng Đài Bắc có một vai trò có trách nhiệm trong việc ngăn chặn xung đột .

Phát biểu tại San Francisco: Những thông điệp chính

Phát biểu vào ngày 2 tháng 6 tại San Francisco, bà Trịnh đã đưa ra một số đề xuất riêng biệt phác họa lập trường địa chính trị hiện tại của KMT .

Tránh chiến tranh thông qua hòa giải
Bà lập luận rằng “điều mà mọi người đều lo sợ - một cuộc đối đầu giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc - là điều có thể tránh được”, nhấn mạnh rằng Mỹ và Trung Quốc không nên bị khóa chặt trong sự cạnh tranh . Bà trực tiếp thách thức ý tưởng rằng Đài Loan phải là một nguồn cơn ma sát, nói rằng mục tiêu của bà là giữ cho Washington tránh khỏi một “cuộc chiến có thể tránh được” .

Hòa bình hai bờ eo biển là khả thi
Bà Trịnh mô tả sự thù địch với Trung Quốc đại lục là sản phẩm của “kỹ nghệ chính trị”, không phản ánh tình cảm thực sự của người dân Đài Loan . Mục tiêu đã nêu của KMT là “bình thường hóa hòa bình hai bờ eo biển” - một lập trường mà bà Trịnh cho là thực tế hơn cách tiếp cận của DPP .

Khuôn khổ hợp tác ba bên
Trong một sự thay đổi quan trọng về mặt hùng biện, bà Trịnh nói rằng Đài Loan không cần phải chọn phe giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ. Bà bày tỏ sự cởi mở với một khuôn khổ hợp tác ba bên, nơi hòn đảo sẽ không bị ép buộc “đứng về phe này để chống lại phe kia” . Trước đây, bà từng mô tả Hoa Kỳ như một “người bạn” trong khi gọi đại lục là “gia đình”, một cách định hình nhấn mạnh hành động cân bằng tinh tế đang diễn ra .

Chiến lược 'Vùng đệm'
Bằng cách chủ động tiếp xúc với cả Bắc Kinh và Washington, bà Trịnh đang định vị KMT như một “vùng đệm” độc đáo có khả năng giao tiếp với cả hai siêu cường để giảm leo thang căng thẳng .

Khả năng gặp Tổng thống Trump?

Khi được hỏi ở Đài Bắc, bà Trịnh đã không né tránh khả năng gặp tổng thống đương nhiệm của Mỹ. “Tất nhiên là tôi rất sẵn lòng,” bà nói với các phóng viên . Chưa có nhà lãnh đạo Đài Loan nào gặp một tổng thống Mỹ đương nhiệm kể từ khi quan hệ ngoại giao bị cắt đứt vào năm 1979, và Nhà Trắng đã không trả lời ngay lập tức các yêu cầu bình luận . Các chuyên gia lưu ý rằng một cuộc gặp như vậy khó có thể xảy ra, nhưng chính sự sẵn sàng tìm kiếm nó đã báo hiệu tham vọng của KMT trong việc đóng một vai trò trực tiếp trong ngoại giao cường quốc .

Bức tranh lớn hơn

Thời điểm chuyến thăm của bà Trịnh càng làm tăng thêm ý nghĩa của nó. Hội nghị thượng đỉnh tháng Tư của bà với ông Tập ở Bắc Kinh xảy ra chỉ vài ngày trước khi chính ông Trump đến thăm thủ đô Trung Quốc, nơi ông Tập nhấn mạnh rằng Đài Loan vẫn là “vấn đề quan trọng nhất” trong quan hệ Mỹ-Trung và cảnh báo rằng xử lý sai có thể dẫn đến “xung đột” . Bằng cách thăm Mỹ lúc này, bà Trịnh đang kết nối vật lý hai mặt của một tam giác căng thẳng.

Cách tiếp cận của bà không phải là không có rủi ro. Tại Washington, các quan chức có thể sẽ thúc ép bà về chi tiêu quốc phòng của Đài Loan và viễn cảnh “hòa bình” với Bắc Kinh sẽ như thế nào dưới tầm nhìn của KMT. Một số nhà phân tích dự đoán bà sẽ lập luận rằng Đài Bắc nên đàm phán với đại lục về việc thống nhất thay vì duy trì chủ quyền trên thực tế . Trở lại Đài Bắc, DPP đã cáo buộc KMT làm suy yếu quyền tự chủ của Đài Loan bằng cách liên kết quá chặt chẽ với các luận điểm của Bắc Kinh .

Nhưng vào lúc này, bà Trịnh đang đặt cược rằng sức hấp dẫn của một eo biển Đài Loan hòa bình - một hòn đảo không phải là chiến trường mà là cây cầu - là một thông điệp mà cả hai siêu cường đều có thể lắng nghe.