Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Houthi vào nhà máy lọc dầu Jazan của Saudi Aramco: Bên trong vụ tấn công khiến 400.000 thùng/ngày bị ngưng trệ

Houthi tuyên bố cuộc tấn công là để trả đũa những gì họ gọi là các hành vi vi phạm không phận và chủ quyền của Saudi Arabia đối với các tỉnh Saada và Hajjah của Yemen . Thời điểm diễn ra cuộc tấn công cũng rất đáng chú ý: nó xảy ra chỉ hai ngày sau khi Saudi Arabia ký một hiệp ước quốc phòng với Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan, nhằm đối phó với sự bất ổn khu vực ngày càng gia tăng từ cuộc chiến tranh Mỹ-Israel nhắm vào Iran . Một cách riêng rẽ, Houthi đã tuyên bố phong tỏa hải quân đối với Saudi Arabia trên Biển Đỏ vào ngày 20 tháng 7, viện dẫn cái mà họ gọi là cuộc bao vây của Saudi Arabia nhắm vào họ, một cáo buộc mà Riyadh bác bỏ .

Nhà máy lọc dầu: Tài sản trị giá 21 tỷ USD bị ngưng trệ

Nhà máy lọc dầu Jazan là một tổ hợp trị giá 21 tỷ USD với công suất thiết kế là 400.000 thùng mỗi ngày (bpd) . Theo CEO của Aramco, Amin Nasser, nhà máy đã đạt được công suất tối đa vào tháng 3 năm 2023, xử lý 400.000 thùng/ngày . Nhà máy sản xuất xăng, dầu diesel có hàm lượng lưu huỳnh cực thấp và các sản phẩm khác .

Sau cuộc tấn công ngày 27 tháng 7, làm hư hại tổ hợp IGCC và khu bồn chứa , Saudi Aramco đã đóng cửa nhà máy . Ngày khởi động lại dự kiến ban đầu là ngày 15 tháng 8 , nhưng sau cuộc tấn công ngày 9 tháng 8, Saudi Aramco đã lùi ngày khởi động lại sang ngày 30 tháng 8, theo hãng tin thị trường IIR Energy . Điều này đồng nghĩa với việc khoảng 400.000 thùng/ngày công suất lọc dầu của Saudi Arabia đã bị ngưng trệ trong hơn một tháng. Trước khi ngừng hoạt động, nhà máy đã xuất khẩu trung bình 200.000 thùng/ngày .

Bối cảnh khu vực rộng lớn: Mối đe dọa hai mặt trận đối với dầu mỏ Saudi Arabia

Eo biển Hormuz và áp lực từ Iran. Sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz đã làm giảm nguồn cung nhiên liệu toàn cầu . Vào đầu tháng 8, Iran tuyên bố các cuộc đàm phán với Oman về các tuyến đường vận chuyển mới qua eo biển đang ở giai đoạn cuối, với việc Tehran yêu cầu kiểm soát đáng kể các tàu thuyền đi vào Vịnh Ba Tư . Mỹ đã tái áp đặt lệnh phong tỏa các cảng của Iran, và quân đội Mỹ đã nổ súng vào một tàu chở hàng cố gắng phá vỡ lệnh phong tỏa này . Iran đã phủ nhận các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ về việc mở lại eo biển .

Phong tỏa Biển Đỏ của Houthi. Vào ngày 20 tháng 7, Houthi tuyên bố "lệnh cấm vận hàng hải" đối với Saudi Arabia, mở ra một mặt trận mới chống lại Mỹ trong cuộc chiến với Iran và đe dọa nguồn cung năng lượng toàn cầu . Vào ngày 12 tháng 8, phiến quân Houthi đã giết chết sáu người trên một tàu chở hàng ở eo biển Bab el-Mandeb, đây là trường hợp tử vong đầu tiên được báo cáo từ các cuộc tấn công vận tải biển trên Biển Đỏ sau hơn một năm .

Khả năng Saudi Arabia mở cuộc tấn công trên bộ. Vào cuối tháng 7, Saudi Arabia được cho là đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công quân sự lớn chống lại Houthi bằng đường biển và có thể cả đường bộ ở miền trung Yemen, nhằm phá vỡ thế kìm kẹp của Houthi đối với xuất khẩu dầu của Saudi Arabia qua Biển Đỏ phía nam . Các lực lượng Saudi Arabia đã được quan sát thấy rút khỏi miền đông Yemen, mà các nguồn tin Yemen giải thích là sự tái bố trí cho một cuộc tấn công mới .

Các cuộc tấn công đồng thời. Cùng ngày xảy ra vụ tấn công nhà máy lọc dầu, Houthi cũng tấn công thành phố cảng al-Makha (Mokha) trên Biển Đỏ do chính phủ Yemen kiểm soát, nhắm vào binh lính và thiết bị của Saudi Arabia, khiến ít nhất bảy người thiệt mạng .

Phân tích của chuyên gia: Năng lực Houthi ngày càng tăng và những điểm yếu của Saudi Arabia

Houthi đã chứng tỏ khả năng ngày càng tăng trong việc phóng máy bay không người lái và tên lửa đạn đạo vào sâu trong lãnh thổ Saudi Arabia, liên tục tấn công các cơ sở hạ tầng năng lượng có giá trị cao với độ chính xác rõ rệt . Kho vũ khí của họ, được Iran cung cấp và hỗ trợ, bao gồm máy bay không người lái có khả năng bay hàng trăm km, tên lửa chống hạm và tên lửa đạn đạo . Nhóm này đã phối hợp thành công các cuộc tấn công đa lĩnh vực (máy bay không người lái + tên lửa + phong tỏa hải quân) trên một chiến trường rộng lớn trải dài khắp Yemen, miền nam Saudi Arabia và Biển Đỏ. Nhà máy lọc dầu Jazan, chỉ cách biên giới Yemen khoảng 44 dặm , đặc biệt dễ bị tổn thương do vị trí gần đó.

Saudi Arabia đang phải đối mặt với một thách thức nhiều lớp:

• Cơ sở hạ tầng năng lượng ở phía tây nam hiện nằm trong tầm bắn của máy bay không người lái và tên lửa của Houthi.
• Lệnh phong tỏa Biển Đỏ của Houthi và sự gián đoạn tại eo biển Hormuz của Iran đã tạo ra mối đe dọa hai mặt trận đối với xuất khẩu dầu của Saudi Arabia.
• Hiệp ước quốc phòng với Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan vào ngày 30 tháng 7 cho thấy Riyadh nhận ra rằng họ cần sự hậu thuẫn an ninh từ bên ngoài để quản lý các mối đe dọa này .
• Một cuộc tấn công trên bộ tiềm tàng vào miền trung Yemen là một sự leo thang lớn, nhưng tiềm ẩn nguy cơ sa lầy vào một chiến dịch phản công kéo dài, tương tự như giai đoạn đầu của cuộc chiến Yemen .
• Các cuộc tấn công thành công liên tiếp vào Jazan cho thấy hệ thống phòng không của Saudi Arabia, dù tân tiến, vẫn chưa thể vô hiệu hóa hoàn toàn mối đe dọa từ máy bay không người lái và tên lửa của Houthi, đặt ra câu hỏi về việc bảo vệ cơ sở hạ tầng quan trọng quốc gia trong một cuộc xung đột kéo dài.