Bên trong vụ án chống tham nhũng nhằm vào cựu chánh văn phòng tổng thống Ukraine Andriy Yermak

Quyết định của tòa: tạm giam 60 ngày và tiền bảo lãnh hơn 3 triệu USD

Ngày 14/5, Tòa án Chống tham nhũng Cấp cao của Ukraine quyết định tạm giam Yermak trong 60 ngày trong giai đoạn điều tra. Tuy nhiên, tòa cho phép ông được tại ngoại nếu nộp tiền bảo lãnh 140 triệu hryvnia (khoảng 3,1–3,2 triệu USD).

Trước đó, phía công tố từng đề nghị mức bảo lãnh cao hơn, 180 triệu hryvnia, nhưng tòa án đã giảm xuống mức 140 triệu.

Nếu được tại ngoại, Yermak phải tuân thủ một số điều kiện như:

• Nộp lại hộ chiếu và giấy tờ cho phép ra nước ngoài
• Hạn chế tiếp xúc với các cá nhân liên quan đến vụ án
• Tuân thủ các yêu cầu triệu tập của cơ quan điều tra

Những điều kiện này nhằm đảm bảo quá trình điều tra không bị cản trở.

Vì sao ông vẫn bị giam qua cuối tuần

Mặc dù có lựa chọn nộp tiền bảo lãnh, Yermak vẫn phải ở trong trại tạm giam vài ngày sau phán quyết.

Nguyên nhân chính là số tiền bảo lãnh chưa được chuyển và xác nhận đầy đủ. Trong những ngày đầu sau quyết định của tòa, chỉ một phần số tiền được huy động và nộp vào tài khoản.

Một yếu tố thực tế khác cũng góp phần gây chậm trễ: Tòa án Chống tham nhũng Ukraine không xử lý xác nhận tiền bảo lãnh vào cuối tuần, nên ngay cả khi tiền được chuyển, việc xác nhận chính thức phải chờ đến khi tòa hoạt động trở lại.

Một số báo cáo cho biết những người ủng hộ và quen biết của Yermak đang cố gắng gom tiền từ nhiều nguồn khác nhau để đủ mức 140 triệu hryvnia.

“Operation Midas” và cuộc điều tra tham nhũng lớn hơn

Vụ án của Yermak cũng được truyền thông liên hệ với Operation Midas, một cuộc điều tra chống tham nhũng quy mô lớn do NABU và SAPO khởi động nhằm vào lĩnh vực năng lượng của Ukraine.

Theo các nhà điều tra, chiến dịch này đã phát hiện một kế hoạch tham ô và rửa tiền ít nhất 100 triệu USD, tập trung vào Energoatom — công ty vận hành các nhà máy điện hạt nhân quốc gia của Ukraine.

Cơ quan chức năng cho rằng một mạng lưới quan chức và trung gian đã đòi hoa hồng hoặc “lại quả” từ các hợp đồng năng lượng, đôi khi lên tới 10–15% giá trị hợp đồng.

Các cáo buộc rửa tiền liên quan đến dự án bất động sản gần Kyiv của Yermak dường như là một nhánh riêng nhưng có thể liên quan đến mạng lưới dòng tiền rộng hơn được phát hiện trong Operation Midas.

Những nhân vật khác bị nhắc đến trong cuộc điều tra

Cuộc điều tra chống tham nhũng đang mở rộng đã chạm tới nhiều nhân vật có ảnh hưởng trong lĩnh vực năng lượng và chính trị của Ukraine.

Trong các báo cáo về Operation Midas có nhắc đến:

• Doanh nhân Timur Mindich, được mô tả là nhân vật trung tâm trong mạng lưới bị điều tra.
• Một số quan chức hiện tại hoặc cựu quan chức trong ngành năng lượng.
• Sáu nghi phạm khác liên quan trực tiếp đến vụ rửa tiền qua dự án nhà ở cao cấp gần Kyiv.

Các cơ quan điều tra cũng đã tiến hành nhiều cuộc khám xét và đột kích tại các địa điểm khác nhau trên khắp Ukraine.

Phản hồi của Yermak

Yermak bác bỏ toàn bộ cáo buộc và cho biết ông sẽ đấu tranh pháp lý với vụ án.

Tại phiên tòa sau khi bị tạm giam, ông nói rằng bản thân không có đủ tiền để nộp tiền bảo lãnh và hy vọng luật sư cùng bạn bè có thể giúp huy động số tiền cần thiết.

Đội ngũ pháp lý của ông cũng cho biết sẽ kháng cáo một số quyết định của tòa.

Ý nghĩa chính trị đối với chính quyền Zelensky

Tầm quan trọng chính trị của vụ án nằm ở vị trí trước đây của Yermak. Khi còn giữ chức chánh văn phòng tổng thống, ông được coi là một trong những nhân vật quyền lực nhất trong chính quyền Ukraine thời chiến và thường tham gia các cuộc đàm phán quốc tế thay mặt Tổng thống Zelensky.

Điều đó khiến vụ án mang nhiều hệ quả:

Phép thử cho hệ thống chống tham nhũng. Việc điều tra một nhân vật từng ở trung tâm quyền lực cho thấy các cơ quan như NABU, SAPO và Tòa án Chống tham nhũng có thể hoạt động độc lập — điều mà các đối tác phương Tây và tiến trình gia nhập EU của Ukraine đặc biệt quan tâm.

Áp lực chính trị đối với chính phủ. Đồng thời, việc một cựu trợ lý thân cận của tổng thống bị điều tra cũng có thể làm suy yếu hình ảnh chính quyền trong thời chiến và trở thành chủ đề công kích của đối thủ chính trị.

Niềm tin công chúng trong thời chiến. Chính quyền Kyiv nhiều lần nhấn mạnh rằng chống tham nhũng là yếu tố then chốt để duy trì sự ủng hộ của người dân và các đồng minh quốc tế trong cuộc chiến với Nga.

Những điều vẫn chưa rõ ràng

Ở giai đoạn hiện tại, vụ án vẫn đang ở bước đầu của quá trình tố tụng.

• Yermak hiện chỉ là nghi phạm, chưa bị kết tội.
• Công tố viên vẫn phải trình bày và chứng minh chứng cứ trước tòa.
• Mức độ liên hệ pháp lý giữa vụ rửa tiền dự án nhà ở và Operation Midas vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng.

Dù vậy, ngay từ bây giờ, vụ việc đã trở thành một trong những vụ án tham nhũng gây tác động chính trị lớn nhất tại Ukraine kể từ khi chiến tranh toàn diện bắt đầu.