Tại sao cháy rừng cát dầu Alberta lại là rủi ro nguồn cung toàn cầu năm 2026

Bloomberg đưa tin có khoảng nửa triệu thùng dầu sản lượng mỗi ngày nằm trong phạm vi 20 km tính từ các đám cháy lớn . Đám cháy lớn nhất trong khu vực đã đạt diện tích 1.000 ha (tương đương 2.471 mẫu Anh) và cộng đồng nhỏ Chard với khoảng 229 cư dân đã phải đối mặt với lệnh sơ tán tiềm năng vào đầu tháng 6 .

Điều quan trọng là, tính đến ngày 31 tháng 5, chưa có sự gián đoạn đáng kể nào đối với hoạt động của các công ty dầu mỏ Canada do cháy rừng trong năm 2026 . Các dự báo về mưa lớn mang lại một số hy vọng rằng nỗ lực chữa cháy sẽ đạt được tiến triển, nhưng tình hình vẫn rất phức tạp và có thể thay đổi .

So sánh với cháy rừng năm 2025: Một cú sốc sản lượng đo đếm được

Các đám cháy năm 2026 gợi lại một kịch bản đã biến thành tổn thất nguồn cung thực sự chỉ một năm trước đó. Vào đầu tháng 6 năm 2025, cháy rừng bùng phát ở phía nam Fort McMurray đã buộc ít nhất hai nhà khai thác cát dầu nhiệt (thermal oil sands) phải sơ tán công nhân và đóng cửa sản xuất như một biện pháp phòng ngừa .

Tác động là rất đáng kể. Các tính toán của Reuters cho thấy đợt cháy năm 2025 đã ảnh hưởng đến hơn 344.000 thùng mỗi ngày sản lượng cát dầu, chiếm khoảng 7% tổng sản lượng dầu thô của Canada . Bức tranh chi tiết thật đáng kinh ngạc:

• Cenovus Energy đã đóng cửa khoảng 238.000 thùng/ngày tại cơ sở Christina Lake .
• Canadian Natural Resources sơ tán khỏi địa điểm Jackfish 1 và tạm dừng sản xuất khoảng 36.500 thùng/ngày .
• MEG Energy báo cáo sự cố mất điện do cháy gây ra, làm trì hoãn việc khởi động giai đoạn 2B công suất 70.000 thùng/ngày .

Sản lượng đã bắt đầu được khôi phục chỉ trong vài ngày, với Canadian Natural đặt mục tiêu tái khởi động hoàn toàn vào cuối tuần đó . Nhưng sự kiện này cho thấy mùa cháy rừng ở Alberta có thể nhanh chóng chuyển thành tổn thất nguồn cung hữu hình như thế nào — một bài học đang đè nặng lên mùa cháy năm 2026 hiện tại.

Tại sao điều này quan trọng ngay lúc này: Khủng hoảng eo biển Hormuz

Mối đe dọa cháy rừng ở Alberta tự nó đã nghiêm trọng trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Vào giữa năm 2026, nó mang một sức nặng lớn hơn vì thị trường dầu mỏ toàn cầu đang phải đối mặt với một cú sốc nguồn cung mang tính lịch sử.

Kể từ cuối tháng 2 năm 2026, eo biển Hormuz (Strait of Hormuz) — tuyến đường biển hẹp mà qua đó khoảng 1/5 nguồn cung dầu của thế giới thường được vận chuyển — đã bị phong tỏa trên thực tế trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang . Những con số nhấn mạnh quy mô của sự gián đoạn:

• Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính rằng dòng chảy qua Hormuz, thông thường khoảng 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm tinh chế mỗi ngày, đã sụp đổ xuống dưới 10% khối lượng bình thường .
• Công ty Kpler báo cáo khoảng 11 triệu thùng dầu thô sản xuất mỗi ngày đã bị đình trệ, với khối lượng xuất khẩu từ Vịnh Trung Đông giảm từ 15 triệu xuống chỉ còn hiệu quả 7 triệu thùng/ngày .
• Chuyên trang LiteFinance mô tả tổn thất khoảng 13 triệu thùng/ngày do sự phong tỏa .

Giá dầu Brent, được giao dịch ở mức 105,29 USD trong một bản cập nhật thị trường tháng 5 năm 2026, đã bị đẩy lên mạnh bởi sự gián đoạn kéo dài . Các nhà phân tích đã đưa ra những cảnh báo giá ngày càng nghiêm trọng:

• Wood Mackenzie cảnh báo dầu thô có thể đạt 200 USD/thùng trong kịch bản xấu nhất nếu eo biển vẫn bị đóng cửa cho đến hết năm 2026 .
• JPMorgan và các tổ chức khác đã chỉ ra phạm vi 150–200 USD/thùng nếu tình trạng đóng cửa một phần kéo dài .
• Macquarie ấn định 40% khả năng giá dầu đạt 200 USD nếu cuộc xung đột kéo dài đến tháng 6, trong khi Bank of America coi mức 200 USD là một kịch bản cơ sở cho một sự gián đoạn kéo dài .

Trong kịch bản "Hòa bình nhanh chóng" của Wood Mackenzie — một giải pháp trước tháng 6 — giá Brent sẽ hạ nhiệt xuống khoảng 80 USD/thùng vào cuối năm. Nhưng kịch bản "Gián đoạn kéo dài", với việc eo biển phần lớn không thể qua lại cho đến cuối năm 2026, chính là kịch bản tạo ra giá dầu ba chữ số và có thể gây ra suy thoái toàn cầu .

Sự hội tụ của các rủi ro

Cháy rừng ở Alberta và việc đóng cửa eo biển Hormuz là hai mối đe dọa riêng biệt nhưng bổ trợ cho nhau đối với nguồn cung dầu thô toàn cầu. Cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz đã loại bỏ hàng triệu thùng dầu mỗi ngày khỏi thị trường mà không có một dòng thời gian giải quyết rõ ràng. Trong bối cảnh đó, bất kỳ tổn thất nguồn cung bổ sung nào — ngay cả việc cắt giảm tạm thời do thời tiết — cũng sẽ giáng vào một hệ thống có độ trễ (slack) đã bị thu hẹp đáng kể.

Những gián đoạn năm 2025 ở Alberta đã chứng minh rằng chỉ một tuần cháy dữ dội cũng có thể đánh gục 7% sản lượng của Canada gần như ngay lập tức. Các đám cháy năm 2026 chưa gây ra tình trạng đóng cửa, nhưng sự gần kề của chúng với các cơ sở lớn có nghĩa là rủi ro là có thật và đang được các nhà điều hành, nhà đầu tư và chính phủ theo dõi chặt chẽ .

Trong một thị trường nơi các nhà phân tích đang công khai thảo luận về viễn cảnh dầu mỏ 200 USD/thùng, biên độ cho sai sót đang nhỏ đến mức gần như biến mất.