Singapore triển khai 4 sứ mệnh AI quốc gia, bắt đầu từ hàng không

Sứ mệnh về kết nối cũng mở ra cơ hội trong mạng lưới sân bay, hàng hải và cảng biển của Singapore. Sân bay Changi và cảng Tuas là những môi trường vận hành phức tạp, giàu dữ liệu, phù hợp để ứng dụng AI vào tối ưu hóa hoạt động sân bay, hàng hải và logistics.

2. Sản xuất tiên tiến: AI vật lý và nhà máy thông minh hơn

Sứ mệnh sản xuất tiên tiến tập trung vào những hệ thống AI có thể tương tác với môi trường sản xuất vật lý. Các hướng được đề xuất gồm robot, mô phỏng để thiết kế lại quy trình, bản sao số và bảo trì dự đoán. Những ứng dụng này có thể giúp nhà sản xuất phát hiện vấn đề sớm hơn, giảm lãng phí vật liệu và hạn chế thời gian ngừng máy; tuy nhiên, các tài liệu hiện có mới mô tả mục đích sử dụng, chưa xác nhận những kết quả đó đã đạt được.

Trọng tâm vào AI hiện thân, hay AI vật lý, cũng xuất hiện trong kế hoạch nghiên cứu ứng dụng và thử nghiệm ngoài thực tế của Singapore.

3. Dịch vụ tài chính: giao dịch an toàn hơn, quyết định tốt hơn

Trong lĩnh vực tài chính, sứ mệnh AI dự kiến tập trung vào việc ứng phó với các hình thức tội phạm tài chính ngày càng tinh vi, cải thiện công cụ quản lý tài chính và hỗ trợ những hệ thống thanh toán xuyên biên giới thế hệ mới.

Cách tiếp cận ở cấp độ toàn ngành đặc biệt quan trọng bởi AI tài chính phải hoạt động trong các hệ thống được quản lý chặt chẽ, sử dụng dữ liệu nhạy cảm và liên quan đến những quyết định có tác động lớn. Vì vậy, việc NAIS 2.0 nhấn mạnh quyền truy cập dữ liệu có kiểm soát và triển khai có trách nhiệm là nền tảng thực tế để mở rộng các ứng dụng này.

4. Y tế: từ hỗ trợ lâm sàng đến chăm sóc cá nhân hóa

Các ứng dụng được xác định trong sứ mệnh y tế gồm hỗ trợ chẩn đoán và ra quyết định lâm sàng, lập kế hoạch nguồn lực, cũng như cung cấp hướng dẫn sức khỏe và chăm sóc cá nhân hóa hơn.

Đây đều là những ứng dụng có rủi ro cao. Do đó, mục tiêu công nghệ phải đi cùng cơ chế trách nhiệm giải trình và kiểm soát rủi ro. Các tài liệu hiện có cho thấy định hướng chính sách, nhưng chưa cung cấp bằng chứng rằng mọi ứng dụng nêu trên đã được triển khai ở quy mô quốc gia.

NAIS 2.0 muốn biến các sứ mệnh thành ứng dụng thực tế như thế nào?

Chiến lược cập nhật xem các sứ mệnh không chỉ là danh sách những dự án thí điểm. Chiến lược kết nối các bài toán của từng ngành với những năng lực cần thiết để phát triển, kiểm thử và mở rộng giải pháp: nghiên cứu và kỹ thuật AI ứng dụng, nhân lực song ngữ AI, quyền truy cập có kiểm soát vào các bộ dữ liệu liên quan và quá trình chuyển đổi sâu hơn trong khu vực công.

Cấu trúc này nhằm giải quyết khoảng cách thường thấy trong quá trình triển khai. Một mô hình đầy tiềm năng là chưa đủ; tổ chức còn cần chuyên môn ngành, dữ liệu có thể sử dụng, hạ tầng kỹ thuật, môi trường thử nghiệm và quy định rõ ràng khi đưa AI vào những lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến con người.

Nghiên cứu và nhân lực là một phần của hạ tầng AI

Singapore đã cam kết hơn 1 tỷ đô la Singapore trong giai đoạn 2025–2030 cho Kế hoạch Nghiên cứu và Phát triển AI quốc gia. Khoản đầu tư này hỗ trợ cả nghiên cứu AI nền tảng lẫn nghiên cứu ứng dụng và phát triển nhân tài, từ giáo dục trước đại học đến đội ngũ giảng viên và các quan hệ đối tác nghiên cứu quốc tế.

NAIS 2.0 cũng ưu tiên phát triển nhân lực song ngữ AI—những người vừa có chuyên môn trong một lĩnh vực cụ thể, vừa có khả năng làm việc hiệu quả với AI. Điều này đặc biệt quan trọng trong hàng không, sản xuất và y tế, nơi hệ thống AI phải phù hợp với quy trình chuyên môn và yêu cầu an toàn hiện hữu, chứ không chỉ tạo ra kết quả ấn tượng về mặt kỹ thuật.

Punggol và hệ sinh thái nghiên cứu trở thành nơi thử nghiệm

Khu đổi mới kỹ thuật số Punggol đang được phát triển thành môi trường thử nghiệm tiên phong cho AI hiện thân và AI ứng dụng. Các hoạt động dự kiến gồm việc doanh nghiệp triển khai robot để thực hiện những nhiệm vụ như vệ sinh, tuần tra và giao đồ ăn.

Singapore cũng đang mở rộng hệ sinh thái nghiên cứu thông qua sự hiện diện nghiên cứu của Nvidia tại nước này. Phòng nghiên cứu dự kiến hợp tác với các trường đại học, doanh nghiệp và cơ quan nhà nước về robot, mô hình AI tiết kiệm năng lượng cùng những hạ tầng liên quan.

Những môi trường như vậy rất quan trọng bởi AI vật lý không thể được đánh giá đầy đủ chỉ bằng các bộ tiêu chuẩn hoặc bản trình diễn phần mềm. Robot và hệ thống tự động cần được thử nghiệm trong môi trường thực, nơi độ tin cậy, khả năng phối hợp và mức độ an toàn có thể được quan sát trực tiếp.

Niềm tin và trách nhiệm giải trình vẫn là trọng tâm

Khung Quản trị AI Mô hình dành cho AI tác tử của Singapore cung cấp hướng dẫn cho doanh nghiệp khi triển khai các hệ thống AI tự chủ một cách có trách nhiệm. Khung này đặt trách nhiệm của con người và tổ chức ở vị trí trung tâm, đồng thời yêu cầu cơ cấu quản trị, vai trò giám sát và biện pháp kiểm soát rủi ro phải tương xứng với mức độ tự chủ và rủi ro của hệ thống.

Một biện pháp bảo vệ quan trọng là không để các hành động có rủi ro cao hoặc không thể đảo ngược diễn ra nếu thiếu sự xem xét của con người. Doanh nghiệp được khuyến nghị xác định những điểm kiểm tra hoặc ranh giới hành động cần có phê duyệt của con người.

Nguyên tắc này đặc biệt phù hợp với cả bốn sứ mệnh. AI có thể giúp tối ưu hóa cảng biển, phát hiện hoạt động tài chính đáng ngờ hoặc hỗ trợ quyết định lâm sàng, nhưng tổ chức triển khai vẫn chịu trách nhiệm về cách hệ thống vận hành và cách con người có thể can thiệp.

Điều gì đáng chú ý trong cách tiếp cận của Singapore?

Kế hoạch AI của Singapore đáng chú ý vì kết hợp bốn sứ mệnh ngành với các điều kiện cần cho quá trình ứng dụng: nguồn vốn nghiên cứu dài hạn, phát triển lực lượng lao động, môi trường thử nghiệm dùng chung hoặc ngoài thực tế, quyền tiếp cận dữ liệu phù hợp và hướng dẫn triển khai.

Hàng không là ví dụ rõ nhất ở giai đoạn đầu. Đây là một môi trường phức tạp, có ý nghĩa quan trọng ở cấp quốc gia, nơi AI có thể được dùng để tối ưu hóa phối hợp vận hành trong khi các yêu cầu an toàn vẫn được đặt ra rõ ràng. Ba sứ mệnh còn lại—sản xuất, tài chính và y tế—sẽ đối mặt với những thách thức kỹ thuật và pháp lý khác nhau. Các nguồn được cung cấp hiện chưa cho thấy cả bốn lĩnh vực đã hoàn tất triển khai trên diện rộng.

Điểm cốt lõi là NAIS 2.0 được thiết kế để đưa Singapore từ giai đoạn thử nghiệm sang triển khai AI ở cấp độ ngành. Việc tham vọng này có chuyển thành những cải thiện đo đếm được hay không sẽ phụ thuộc vào chất lượng triển khai, mức độ hiệu quả của giám sát con người và khả năng xây dựng hệ thống AI xoay quanh nhu cầu vận hành thực tế—thay vì chỉ dừng ở những màn trình diễn công nghệ.