Bên trong canh bạc robot hình người của BYD: Dự án Nghiêu-Thuấn-Vũ, mục tiêu 20.000 đơn vị, và cú sụt giảm 55% lợi nhuận

Lập trường đó giờ đây đã thay đổi hoàn toàn. Tính đến tháng 5 năm 2026, dự án đã trải qua bảy thế hệ nguyên mẫu . Khoảng 150 robot tự phát triển đã đang làm việc trong các nhà máy của BYD tại Bình Sơn (Thâm Quyến) và Trường Sa, thực hiện các nhiệm vụ như:

• Lắp ráp: Lắp vô lăng, cắm dây điện, và lắp ráp các bộ phận với độ chính xác 0,05mm.
• Vận chuyển: Khuân vác tải trọng lên đến 50kg và phối hợp với xe nâng tự hành.
• Kiểm tra chất lượng: Kiểm tra pin và thiết bị dây chuyền sản xuất với hiệu suất gấp ba lần con người.
• Công việc phụ trợ: Dán nhãn, mài, và lắp ráp đơn giản với hiệu suất đạt khoảng 80% so với công nhân .

Đây không phải là những buổi demo trong phòng thí nghiệm – chúng là những đợt triển khai thực tế trên sàn sản xuất, và quy mô mục tiêu chính là điều khiến BYD khác biệt với hầu hết mọi đối thủ cạnh tranh trong lĩnh vực này.

Mục tiêu 20.000 đơn vị và lộ trình sản xuất

Mục tiêu triển khai nội bộ của BYD cho năm 2026 là 20.000 robot hình người. Nếu đạt được, con số của một năm đó sẽ vượt qua tổng số robot hình người công nghiệp đã được triển khai trên toàn cầu tính đến thời điểm hiện tại . Công ty cũng đã vạch ra một lộ trình sản xuất dài hạn hơn:

• 2026: Triển khai nội bộ 20.000 đơn vị; Giai đoạn 1 của Khu công nghiệp Robot Tây An bắt đầu hoạt động với công suất 50.000 robot mỗi năm; robot hậu cần xử lý hơn 100.000 mặt hàng mỗi ngày với độ chính xác phân loại 99,9%.
• 2027–2028: Công suất hàng năm mở rộng lên 200.000 đơn vị; bắt đầu bán hàng thương mại ra bên ngoài cho các khách hàng trong lĩnh vực khách sạn và bán lẻ .

Niềm tin của BYD vào những con số này dựa trên chính sức mạnh sản xuất tích hợp theo chiều dọc đã giúp họ trở thành nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới. Công ty kiểm soát chuỗi cung ứng pin của riêng mình, tự sản xuất chất bán dẫn và hoạt động ở quy mô cho phép giảm chi phí trên mỗi đơn vị nhanh hơn các startup robot thuần túy. Đường ống từ ô tô sang robot này – sử dụng chuyên môn sản xuất xe điện cho chế tạo robot – là luận điểm chiến lược cốt lõi đằng sau toàn bộ chương trình Nghiêu-Thuấn-Vũ .

Đại lý 4S: Gương mặt thương mại đầu tiên của Nghiêu-Thuấn-Vũ

Bắt đầu từ tháng 5 năm 2026, BYD đã triển khai robot Nghiêu-Thuấn-Vũ thế hệ thứ bảy tại các đại lý 4S trên toàn cầu của mình. Những robot này có nhiệm vụ chào đón khách hàng, giải thích các tính năng của xe và đảm nhận các nhiệm vụ lễ tân được tiêu chuẩn hóa . Đợt triển khai ban đầu ưu tiên thị trường châu Âu, nơi BYD phải đối mặt với chi phí tuyển dụng nhân viên đa ngôn ngữ cao và khó khăn trong việc tuyển dụng cho mạng lưới bán lẻ đang mở rộng của mình .

Điều này khiến BYD trở thành một trong những nhà sản xuất ô tô đầu tiên trên thế giới triển khai robot hình người của chính mình cho mảng bán lẻ tương tác với khách hàng – một cách tiếp cận khác biệt so với chương trình Optimus tập trung vào nhà máy của Tesla hay mốc thời gian triển khai Atlas tại nhà máy của Hyundai vào năm 2028 . Đây là một đợt triển khai thực tế, dựa trên chi phí, đồng thời cũng là màn trình diễn công khai về mức độ sẵn sàng của công nghệ.

Đây không phải là thử nghiệm đầu tiên của BYD với robot trong lĩnh vực bán lẻ. Vào tháng 5 năm 2024, công ty đã sử dụng robot dịch vụ thương mại Cruzr của UBTECH làm người giới thiệu sản phẩm tại buổi ra mắt xe bán tải BYD SHARK . Tuy nhiên, đợt triển khai Nghiêu-Thuấn-Vũ đánh dấu sự chuyển đổi từ robot của bên thứ ba sang các hệ thống hoàn toàn nội bộ.

Đường dài: Robot trong từng ngôi nhà

Bà Li Ke, Phó Chủ tịch Điều hành của BYD, đã rất rõ ràng về mục tiêu cuối cùng của công ty: robot hình người vượt ra khỏi các nhà máy và phòng trưng bày để tiến vào từng hộ gia đình. Tầm nhìn bao gồm nấu nướng, dọn dẹp và làm bạn – thứ mà bà Li gọi là "hệ thống dịch vụ thông minh toàn cảnh" .

Bà dự đoán Trung Quốc sẽ là thị trường đầu tiên đạt được thương mại hóa quy mô lớn robot hình người và BYD có ý định sẽ là một trong những đơn vị triển khai đại trà sớm nhất. Chiến lược ba giai đoạn của công ty là từ công nghiệp (nhà máy) đến thương mại (đại lý) và cuối cùng là tiêu dùng (hộ gia đình), với hai giai đoạn đầu tiên đã được tiến hành.

Cuộc đua của các hãng xe Trung Quốc vào lĩnh vực robot

BYD không hề đơn độc trong số các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đang chuyển hướng sang robot hình người. Chery, thông qua công ty con AiMOGA Robotics, đã phát triển Mornine – một robot hình người đa ngôn ngữ, tương tác với khách hàng được thiết kế cho dịch vụ thương mại và giới thiệu sản phẩm . CEO Hà Tiểu Bằng của XPeng đã công bố kế hoạch sản xuất hàng loạt robot hình người IRON của mình vào cuối năm 2026, với việc triển khai ban đầu trong chính các hoạt động của công ty .

Hệ sinh thái robot rộng lớn hơn của Trung Quốc cũng đã chứng minh được việc triển khai trong thế giới thực. UBTECH đã bàn giao hàng trăm robot hình người Walker S2 cho các nhà sản xuất ô tô và điện tử bao gồm BYD, Geely và Foxconn . Một đại lý 4S ở Thượng Hải đã triển khai một robot hình người làm "nhân viên bán hàng thực tập" để giới thiệu xe và tư vấn tương tác ngay từ tháng 4 năm 2025 .

Sự kết hợp giữa hỗ trợ của chính phủ, chuỗi cung ứng điện tử sâu rộng và sự cạnh tranh khốc liệt giữa các nhà sản xuất ô tô trong nước đang tạo ra một môi trường nơi robot hình người tiến bộ nhanh hơn ở Trung Quốc so với bất kỳ nơi nào khác trên thế giới – một động lực mà BYD có ý định dẫn đầu thay vì chạy theo.

Thực tế tài chính: Lợi nhuận lao dốc 55%

Cú hích robot này diễn ra trong bối cảnh tài chính đầy bấp bênh của BYD. Vào ngày 28 tháng 4 năm 2026, công ty đã báo cáo kết quả quý 1 gây chấn động thị trường:

• Doanh thu: 150,2 tỷ Nhân dân tệ, giảm 11,82% so với cùng kỳ năm trước.
• Lợi nhuận ròng: 4,09 tỷ Nhân dân tệ, giảm 55,38% – mức giảm hàng quý mạnh nhất kể từ năm 2020.
• Dòng tiền hoạt động: Giảm 67,48% so với cùng kỳ, xuống còn 2,79 tỷ Nhân dân tệ.
• Biên lợi nhuận gộp: 18,81%, giảm 1,26 điểm phần trăm so với năm trước .

Các nhà phân tích cho rằng sự sụt giảm này là do cuộc chiến giá xe hơi kéo dài ở Trung Quốc, nhu cầu nội địa yếu và sự chậm lại theo mùa của thị trường xe năng lượng mới . Một số báo cáo cũng chỉ ra các yếu tố phi hoạt động, bao gồm việc chuyển từ lãi sang lỗ tỷ giá hối đoái, kéo lợi nhuận giảm khoảng 4 tỷ Nhân dân tệ .

Điều gây ấn tượng nhất trong canh bạc robot này là những gì BYD đã chọn để bảo vệ. Trong khi doanh thu giảm 12% và lợi nhuận "bốc hơi", chi tiêu R&D quý 1 của công ty lên tới 11,3 tỷ Nhân dân tệ – vượt xa lợi nhuận ròng 4,09 tỷ Nhân dân tệ. Khoản chi đó hướng tới công nghệ pin, sạc cực nhanh, hệ thống hỗ trợ lái xe tiên tiến "God's Eye" và chương trình robot hình người .

Rủi ro: Đặt cược có tầm nhìn hay sự phân tán tốn kém?

Việc BYD đồng thời để lợi nhuận sụt giảm và tăng cường phát triển robot tạo ra một sự căng thẳng rõ ràng. Công ty đang hy sinh lợi nhuận ngắn hạn để tài trợ cho những canh bạc vào công nghệ có thể không mang lại lợi nhuận đáng kể trong nhiều năm. Chỉ riêng mục tiêu triển khai 20.000 đơn vị năm 2026 đã là một cam kết sản xuất mà, với bất kỳ chi phí hợp lý nào trên mỗi đơn vị, cũng tiêu tốn hàng tỷ Nhân dân tệ chi phí vốn.

Lập luận phản biện – và cũng là điều mà ban lãnh đạo BYD dường như tin tưởng – là cuộc chiến giá xe điện là cuộc chiến sinh tồn trong hiện tại, trong khi robot hình người đại diện cho tương lai. Nếu lợi thế sản xuất của BYD có thể chuyển hóa thành sự thống trị trong một ngành công nghiệp nghìn tỷ Nhân dân tệ mới, thì sự hy sinh lợi nhuận hiện tại sẽ là một tầm nhìn xa trông rộng. Nhưng nếu thị trường robot phát triển chậm hơn dự kiến, hoặc nếu các đối thủ robot thuần túy vượt mặt BYD về đổi mới, thì canh bạc này trông giống như một sự phân tâm nguy hiểm vào đúng thời điểm mảng kinh doanh ô tô cốt lõi đang chịu áp lực tối đa.

12 đến 18 tháng tới sẽ là bài kiểm tra thực sự đầu tiên. BYD sẽ cần phải chứng minh rằng robot Nghiêu-Thuấn-Vũ của họ có thể đạt được mục tiêu 20.000 đơn vị, hoạt động đáng tin cậy trong cả môi trường nhà máy và bán lẻ, và bắt đầu mở rộng quy mô hướng tới công suất 200.000 đơn vị hàng năm mà họ đã hứa hẹn cho giai đoạn 2027–2028. Trong lúc đó, biên lợi nhuận ô tô của công ty sẽ cần phải ổn định – nếu không, giấc mơ robot có thể trở thành một thứ xa xỉ mà bảng cân đối kế toán không còn đủ sức chi trả.