Mỹ Bắn Tên Lửa Hellfire Vô Hiệu Hóa Tàu M/V Lian Star, Căng Thẳng Iran Leo Thang Dù Có Tín Hiệu Hòa Bình Từ Ông Trump

Một máy bay của Hoa Kỳ đã khai hỏa tên lửa Hellfire vào phòng máy của một tàu chở hàng rời treo cờ Gambia trên Vịnh Oman vào ngày 29 tháng 5 năm 2026. Cú đánh khiến con tàu chết máy, không thể tiếp tục hành trình hướng tới một cảng của Iran sau khi thủy thủ đoàn đã phớt lờ hơn 20 lời cảnh báo từ lực lượng Mỹ đang thực thi lệnh phong tỏa hải quân . Đây là lần thứ năm quân đội Mỹ sử dụng vũ lực để vô hiệu hóa một con tàu kể từ khi chiến dịch bắt đầu vào ngày 13 tháng 4, và sự kiện diễn ra cùng ngày Tổng thống Donald Trump tuyên bố có thể dỡ bỏ phong tỏa Eo biển Hormuz trong khuôn khổ một thỏa thuận hòa bình tiềm năng với Iran .

Hai động thái tưởng chừng đối lập này — một hành động quân sự cưỡng chế cứng rắn và một tín hiệu ngoại giao từ cấp cao nhất — đã phơi bày tình trạng bất ổn của cuộc xung đột, nơi một lệnh ngừng bắn mong manh đang tạm thời được duy trì trong lúc các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran vẫn tiếp diễn.

Lực lượng Mỹ đã chặn tàu M/V Lian Star như thế nào?

Lực lượng thuộc Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã quan sát thấy tàu hàng rời M/V Lian Star, treo cờ Gambia, đang di chuyển trong vùng biển quốc tế trên Vịnh Oman theo lộ trình hướng tới một cảng của Iran . Tuân thủ lệnh phong tỏa nghiêm cấm mọi hoạt động hàng hải ra vào các cảng Iran, lực lượng Hoa Kỳ đã phát đi hơn 20 cảnh báo tới thủy thủ đoàn bằng điện đàm, pháo sáng và các tín hiệu phi sát thương khác . Sau khi các cảnh báo bị phớt lờ và con tàu không đổi hướng, một máy bay Hoa Kỳ đã bắn một tên lửa Hellfire trực tiếp vào phòng máy của tàu .

Cú tấn công chính xác đã làm con tàu mất khả năng vận hành nhưng không đánh chìm nó. Thủy thủ đoàn được báo cáo an toàn, và lực lượng Mỹ đã không lên tàu, để mặc nó trôi dạt trên Vịnh Oman . CENTCOM xác nhận con tàu không còn trên đường tới Iran . M/V Lian Star là một tàu chở hàng tổng hợp có tải trọng 1.600 tấn (dwt), được đóng vào năm 1993, dài 71 mét và có chủ sở hữu được báo cáo là có trụ sở tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) .

Chiến dịch thực thi phong tỏa trên diện rộng

Lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran bắt đầu có hiệu lực từ ngày 13 tháng 4 năm 2026, theo một tuyên bố của tổng thống . Chiến dịch này áp dụng cho tàu thuyền của tất cả các quốc gia tìm cách vào hoặc rời bất kỳ cảng nào của Iran trên Vịnh Ả Rập hoặc Vịnh Oman, trong khi vẫn cố ý không cản trở quyền tự do hàng hải qua Eo biển Hormuz đối với các tàu đến hoặc đi từ các điểm đến không thuộc Iran .

Khi chiến dịch thực thi bước sang tuần thứ bảy, tác động tích lũy là rất đáng kể:

• 116 tàu thương mại bị chuyển hướng: Tính đến ngày 30 tháng 5, CENTCOM báo cáo rằng 116 tàu thương mại đã bị đẩy lùi khỏi các cảng của Iran kể từ ngày 13 tháng 4 . Con số này đã vượt qua cột mốc 100 tàu vào ngày 23 tháng 5 .
• Năm tàu bị vô hiệu hóa: Tàu Lian Star là tàu thứ năm bị lực lượng Mỹ chặn đứng bằng biện pháp vật lý. Bốn tàu trước đó đã bị vô hiệu hóa tính đến ngày 23 tháng 5 .
• Ngoại lệ cho hàng nhân đạo: Lực lượng Hoa Kỳ đã cho phép 26 tàu chở hàng viện trợ nhân đạo đi qua hàng rào phong tỏa .
• Quy mô lực lượng: Hơn 15.000 binh sĩ, thủy thủ, lính thủy đánh bộ và nhân viên không quân Mỹ đã tham gia vào các hoạt động thực thi trong sáu tuần qua .

Một tuyên bố của CENTCOM mô tả thẳng thắn về hiệu quả của lệnh phong tỏa, rằng nó đã cho phép "zero thương mại vào và ra các cảng Iran, qua đó đã bóp nghẹt Iran về mặt kinh tế" .

Tuyên bố ngày 29 tháng 5 của ông Trump: Dỡ bỏ phong tỏa Hormuz

Trong khi tàu Lian Star đang bị vô hiệu hóa, Tổng thống Trump đã đăng tải trên mạng xã hội Truth Social rằng lệnh phong tỏa Eo biển Hormuz của Mỹ "giờ đây sẽ được dỡ bỏ" như một phần của khuôn khổ thỏa thuận được đề xuất với Iran . Ông nói rằng ông đang họp tại Phòng Tình huống của Nhà Trắng để đưa ra "quyết định cuối cùng" về việc có đồng ý với một thỏa thuận hòa bình hay không .

Ông Trump đã liệt kê các điều kiện cụ thể mà Iran phải đáp ứng:

• Không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân .
• Làm việc với Mỹ để phá hủy uranium được làm giàu ở cấp độ cao của mình .
• Mở cửa ngay lập tức Eo biển Hormuz cho lưu thông hàng hải không hạn chế theo cả hai hướng .
• Loại bỏ bất kỳ quả thủy lôi nào còn sót lại trên eo biển .

Một sắc thái quan trọng — ý nghĩa của việc "dỡ bỏ": Ngôn từ của ông Trump đề cập cụ thể đến việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa trên chính tuyến đường thủy Eo biển Hormuz — cho phép tàu bè đi qua eo biển. Lệnh phong tỏa quân sự đối với các cảng của Iran sẽ vẫn được duy trì trong khi chờ hoạt động vận tải biển được khôi phục và Iran tuân thủ các điều khoản . Sự phân biệt này rất quan trọng vì lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng Iran là hành động độc lập với việc Iran đóng cửa Eo biển Hormuz sau khi chiến tranh bắt đầu.

Thực tế, CENTCOM vẫn tiếp tục đưa ra các cảnh báo cho tàu thuyền vào ngày 30 tháng 5, một ngày sau tuyên bố của ông Trump, và hãng thông tấn Tasnim liên kết với quân đội Iran đưa tin rằng các thủy thủ vẫn đang nhận được các thông báo liên quan đến phong tỏa từ lực lượng Mỹ .

Phản ứng của Iran: Chưa có thỏa thuận nào được chốt

Iran đã nhanh chóng phản bác. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei tuyên bố vào ngày 30 tháng 5 rằng "chưa có thỏa thuận nào được chốt" và việc trao đổi thông điệp giữa hai bên vẫn đang tiếp tục . Ông nói thêm rằng việc quản lý tương lai của Eo biển Hormuz "chỉ liên quan đến Iran và Oman" .

Truyền thông liên kết với quân đội Iran thậm chí còn đi xa hơn. Hãng thông tấn Fars đã hoàn toàn bác bỏ các tuyên bố của ông Trump, đưa tin rằng dự thảo thỏa thuận đang được xem xét tại Tehran không chứa điều khoản nào về việc mở cửa vô điều kiện Eo biển Hormuz . Báo cáo mô tả thỏa thuận được đề xuất là một khuôn khổ "cam kết đổi lấy cam kết" đang trong giai đoạn phê duyệt cuối cùng ở Iran, nhưng nhấn mạnh rằng chưa có quyết định cuối cùng nào được đưa ra .

Dòng thời gian: Từ không kích đến đàm phán ngừng bắn

Lệnh phong tỏa và sự cố tàu Lian Star nằm trong một cuộc xung đột rộng lớn hơn đã định hình lại Trung Đông kể từ cuối tháng 2 năm 2026.

• Ngày 28 tháng 2 năm 2026: Hoa Kỳ và Israel phát động các cuộc không kích phối hợp chống lại Iran, nhắm vào các địa điểm quân sự và chính phủ, đồng thời tiêu diệt nhiều quan chức cấp cao, bao gồm cả Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei . Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vào Israel, các căn cứ của Mỹ và các nước đồng minh, đồng thời đóng cửa Eo biển Hormuz .
• Ngày 8 tháng 4 năm 2026: Sau nhiều tuần xung đột, Mỹ, Israel và Iran đã đồng ý về một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần do Pakistan làm trung gian . Lệnh ngừng bắn này có điều kiện là Iran phải dỡ bỏ một phần lệnh phong tỏa Eo biển Hormuz .
• Tháng 4–5 năm 2026: Các cuộc đàm phán hòa bình trực tiếp tại Islamabad đã thất bại trong việc đưa ra một thỏa thuận toàn diện. Hoa Kỳ kiên quyết yêu cầu Iran cam kết từ bỏ chương trình vũ khí hạt nhân của mình; Iran đã từ chối các điều khoản đó .
• Cuối tháng 5 năm 2026: Các nhà đàm phán được cho là đã đạt được một thỏa thuận dự kiến về việc kéo dài lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày và bắt đầu một vòng đàm phán hạt nhân mới . Ông Trump sau đó phát tín hiệu rằng ông sẽ dỡ bỏ phong tỏa Eo biển Hormuz nếu Iran đáp ứng các điều kiện đã định của ông .

Giao điểm bất ổn giữa vũ lực và ngoại giao

Việc vô hiệu hóa tàu M/V Lian Star cùng ngày ông Trump tuyên bố về một bước đột phá ngoại giao tiềm năng đã nhấn mạnh một căng thẳng trung tâm: Hoa Kỳ đồng thời phát tín hiệu cởi mở với một thỏa thuận trong khi vẫn tiếp tục thực thi lệnh phong tỏa với sự chính xác chết người. Việc cưỡng chế bằng vũ lực đối với các cảng Iran vẫn đang hoạt động hoàn toàn, ngay cả khi Nhà Trắng gợi ý rằng lối đi qua Eo biển Hormuz — một mối quan tâm riêng biệt nhưng có liên quan — có thể sớm được mở lại.

Iran phản đối rằng bất kỳ thỏa thuận nào đã đạt được, và các cảnh báo liên tục của CENTCOM tới các tàu vào ngày hôm sau xác nhận rằng lệnh phong tỏa, hiện tại, vẫn không thay đổi . Tình hình vẫn biến động, với cả hai mặt trận quân sự và ngoại giao đang vận hành song song, mỗi bên đều có khả năng phá hoại bên kia.