Một chuyến tìm chỗ cắm trại đã dẫn tới phát hiện Uhackatik như thế nào?

Một vòng địa hình trên ảnh vệ tinh có thể gợi ý hố va chạm, nhưng cũng có thể có nguồn gốc khác. Với Uhackatik ở vùng Côte-Nord, Quebec, quan sát tình cờ của nhà thiên văn nghiệp dư Joël Lapointe đã khởi đầu một cuộc điều tra mà bước quyết định là kiểm tra đá tại hiện trường.12

Từ bản đồ đến giả thuyết khoa học

Trong lúc tìm nơi cắm trại gần hồ Marsal, Lapointe nhận thấy một vùng trũng có dạng gần tròn và liên hệ với các nhà nghiên cứu. Các nhà khoa học tại Đại học Aix-Marseille tiếp nhận thông tin; một nhóm nghiên cứu Pháp sau đó nêu khu vực này như một cấu trúc va chạm tiềm năng tại cuộc họp của Meteoritical Society năm 2024. Khi ấy, hình dạng nhìn thấy trên bản đồ vẫn chỉ là manh mối, chưa phải bằng chứng xác nhận.139

Phần lớn tường thuật đặt lần quan sát này vào năm 2024, nhưng có nguồn ghi là cuối năm 2023. Sự khác biệt đó không làm thay đổi trình tự chính: Lapointe báo phát hiện, rồi các nhà khoa học kiểm tra giả thuyết.17

Những gì nhóm khảo sát tìm thấy

Ban đầu còn hoài nghi, nhà địa chất hành tinh Gordon Osinski của Đại học Western tổ chức chuyến khảo sát tới khu vực hẻo lánh này vào tháng 10/2025. Nhóm đến bằng thủy phi cơ; việc tiếp cận bờ cũng gặp khó khăn.16 Những bản đồ địa chất trước đó từng diễn giải lớp đá vụn ở đây là sản phẩm của một cấu trúc núi lửa. Vì vậy, nhóm cần tìm dấu hiệu phân biệt một vụ va chạm với cách giải thích ấy.1

Đến ngày khảo sát thứ hai, họ phát hiện shatter cones — các vết nứt đặc trưng do áp suất xung kích cực lớn tạo ra. Bản tóm tắt nghiên cứu của nhóm ghi nhận những cấu trúc này trong đá nền gần trung tâm và diễn giải lại một hệ tầng đá từng được cho là có nguồn gốc núi lửa thành đá nóng chảy liên quan đến va chạm.126 Bằng chứng trong đá, chứ không phải vòng tròn trên màn hình, là cơ sở cho nhận định về nguồn gốc va chạm.

Các nhà nghiên cứu mô tả Uhackatik là cấu trúc rộng khoảng 25 km và có tuổi ước tính 390 triệu năm.2 Shatter cones giúp nhận diện sự kiện va chạm, nhưng không tự cho biết niên đại; tài liệu được cung cấp không nêu đủ chi tiết để trình bày phương pháp định tuổi hay biên độ sai số.25

Tên gọi và giới hạn của kết luận

Tên Uhackatik được đặt sau khi tham vấn Hội đồng Innu Ekuanitshit.58 Phát hiện này có thể đưa số cấu trúc va chạm được biết đến ở Quebec lên 11, song bản tóm tắt hội nghị năm 2026 ghi nhận kết luận khoa học của nhóm chứ không tự xác nhận rằng mọi bước bình duyệt hoặc ghi danh chính thức đã hoàn tất.23

Câu chuyện vì thế không đơn thuần là tìm ra một hố va chạm bằng Google Maps. Lapointe nhận thấy điều đáng kiểm tra; các nhà nghiên cứu biến nghi vấn ấy thành một kết luận địa chất dựa trên dấu vết có thể quan sát trong đá.12