Không. Nếu câu hỏi là liệu “ngoài sách Gióp, không ai từng biết hoặc từng nghĩ rằng Trái Đất không tựa vào thứ gì”, thì bằng chứng lịch sử không ủng hộ cách nói đó.

Điểm cần tách bạch là: một câu văn cổ có thể rất đáng chú ý, nhưng từ đó kết luận rằng nó là ý tưởng “độc nhất vô nhị” trong toàn bộ thế giới cổ đại thì lại là chuyện khác.

Phản ví dụ quan trọng: Anaximander xứ Miletus

Một phản ví dụ thường được nhắc đến là Anaximander của Miletus, nhà tư tưởng Hy Lạp cổ sống vào khoảng đầu thế kỷ VI trước Công nguyên ^[3]. Trong các mô tả về vũ trụ luận của ông, Anaximander được gán quan điểm rằng Trái Đất lơ lửng tự do, không được vật gì chống đỡ, ở trung tâm vũ trụ ^[1][4].

Chỉ riêng điều này đã làm yếu đi tuyên bố rằng ý tưởng “Trái Đất không cần giá đỡ” chỉ xuất hiện trong sách Gióp hoặc chỉ riêng Kinh Thánh mới biết đến ^[1][4].

Anaximander giải thích ra sao?

Theo các tường thuật cổ được nghiên cứu lại, Anaximander cho rằng Trái Đất đứng yên vì nó cách đều mọi thứ; do không có lý do để rơi hay chuyển động về một phía nào, nó không cần một vật nâng đỡ bên dưới ^[2].

Nói theo ngôn ngữ ngày nay, đây là một cách giải thích mang tính hình học và triết học tự nhiên, chứ không phải mô hình vật lý hiện đại. Nhưng nó vẫn là một mô hình trong đó Trái Đất không đặt trên cột, trên lưng sinh vật khổng lồ, hay trên một nền vật chất nào khác.

Nhưng không nên nhầm với thiên văn học hiện đại

Điều này không có nghĩa Anaximander đã “biết” thiên văn học theo nghĩa hiện đại. Ông không hình dung Trái Đất như một hành tinh hình cầu quay quanh Mặt Trời. Mô hình được gán cho ông vẫn đặt Trái Đất ở trung tâm vũ trụ và mô tả nó gần với một khối hình trụ hơn là quả cầu hiện đại ^[4].

Vì vậy, cách diễn đạt cẩn trọng hơn là: Anaximander đã có một quan niệm cổ đại trong đó Trái Đất không cần được vật gì nâng đỡ. Không nên đọc ngược quan niệm ấy như thể ông đã có toàn bộ khoa học vũ trụ ngày nay.

Kết luận

Câu trong sách Gióp có thể được xem là đáng chú ý. Nhưng tuyên bố rằng “không ai khác biết” hoặc “không ai khác từng nghĩ” Trái Đất không treo vào hay tựa lên thứ gì là không vững về mặt lịch sử.

Nói ngắn gọn: ý tưởng Trái Đất không cần giá đỡ không phải là độc quyền của sách Gióp; Anaximander là một phản ví dụ cổ đại rõ ràng ^[1][2][4].