Vậy đâu mới là giải pháp hiệu quả?

Trong khi hiệu quả của giày cổ cao còn nhiều tranh cãi, thì các biện pháp can thiệp khác lại cho thấy bằng chứng mạnh mẽ hơn nhiều.

• Nẹp mắt cá chân (Ankle brace) là “vũ khí” lợi hại: Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp với gần 3.600 đối tượng cho thấy, các vận động viên sử dụng nẹp mắt cá chân giảm nguy cơ bong gân tới 64% so với nhóm không sử dụng. Tuy nhiên, chất lượng phương pháp luận của các nghiên cứu trong phân tích này chỉ ở mức trung bình, vì vậy con số này cần được xem xét một cách thận trọng.

• Các khuyến nghị lâm sàng: Các hướng dẫn điều trị dựa trên bằng chứng đều thống nhất khuyến cáo: đối với những người đã từng bị bong gân, đặc biệt là bong gân tái phát nhiều lần, nên sử dụng nẹp mắt cá chân hoặc băng dán thể thao (tape) kết hợp với các bài tập thăng bằng, cảm thụ bản thể (proprioception) và tăng cường sức mạnh để ngăn ngừa chấn thương tái diễn.

Kết luận thực tế

Giày bóng rổ cổ cao có thể được lựa chọn vì cảm giác ôm chân, sự thoải mái hoặc khả năng cố định gót chân, nhưng nó không nên được xem là một phương pháp phòng ngừa bong gân đã được khoa học chứng minh.

Nếu bạn có tiền sử “lật cổ chân”, một đôi giày bóng rổ vừa vặn, kết hợp với nẹp mắt cá chân thể thao và chương trình tập luyện thăng bằng sẽ mang lại hiệu quả bảo vệ dựa trên bằng chứng vững chắc hơn nhiều so với việc chỉ đơn thuần chuyển từ giày cổ thấp lên giày cổ cao.

Tài liệu tham khảo:
Barrett, J. R., et al. "High- versus low-top shoes for the prevention of ankle sprains in basketball players: A prospective randomized study." The American Journal of Sports Medicine 21.4 (1993): 582-585.
Fu, W., et al. "The effect of high-top and low-top shoes on ankle inversion..." Journal of Sports Sciences (2014).
Gao, Y., et al. "The Effect of Basketball Shoe Collar on Ankle Stability: A Systematic Review and Meta-Analysis." Physical Activity and Health (2024).
Bellows, R., & Wong, C. K. "The effect of bracing and balance training on ankle sprain incidence among athletes: A systematic review with meta-analysis." (2025).
Doherty, C., et al. "Diagnosis, treatment and prevention of ankle sprains: update of an evidence-based clinical guideline." British Journal of Sports Medicine 52.15 (2018): 956-956.
Vuurberg, G., et al. "What are the clinical recommendations for the use of ankle braces? A scoping review." Journal of ISAKOS (2024).

Vậy đâu mới là giải pháp hiệu quả?

Trong khi hiệu quả của giày cổ cao còn nhiều tranh cãi, thì các biện pháp can thiệp khác lại cho thấy bằng chứng mạnh mẽ hơn nhiều.

• Nẹp mắt cá chân (Ankle brace) là “vũ khí” lợi hại: Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp với gần 3.600 đối tượng cho thấy, các vận động viên sử dụng nẹp mắt cá chân giảm nguy cơ bong gân tới 64% so với nhóm không sử dụng. Tuy nhiên, chất lượng phương pháp luận của các nghiên cứu trong phân tích này chỉ ở mức trung bình, vì vậy con số này cần được xem xét một cách thận trọng.

• Các khuyến nghị lâm sàng: Các hướng dẫn điều trị dựa trên bằng chứng đều thống nhất khuyến cáo: đối với những người đã từng bị bong gân, đặc biệt là bong gân tái phát nhiều lần, nên sử dụng nẹp mắt cá chân hoặc băng dán thể thao (tape) kết hợp với các bài tập thăng bằng, cảm thụ bản thể (proprioception) và tăng cường sức mạnh để ngăn ngừa chấn thương tái diễn.

Kết luận thực tế

Giày bóng rổ cổ cao có thể được lựa chọn vì cảm giác ôm chân, sự thoải mái hoặc khả năng cố định gót chân, nhưng nó không nên được xem là một phương pháp phòng ngừa bong gân đã được khoa học chứng minh.

Nếu bạn có tiền sử “lật cổ chân”, một đôi giày bóng rổ vừa vặn, kết hợp với nẹp mắt cá chân thể thao và chương trình tập luyện thăng bằng sẽ mang lại hiệu quả bảo vệ dựa trên bằng chứng vững chắc hơn nhiều so với việc chỉ đơn thuần chuyển từ giày cổ thấp lên giày cổ cao.

Tài liệu tham khảo:
Barrett, J. R., et al. "High- versus low-top shoes for the prevention of ankle sprains in basketball players: A prospective randomized study." The American Journal of Sports Medicine 21.4 (1993): 582-585.
Fu, W., et al. "The effect of high-top and low-top shoes on ankle inversion..." Journal of Sports Sciences (2014).
Gao, Y., et al. "The Effect of Basketball Shoe Collar on Ankle Stability: A Systematic Review and Meta-Analysis." Physical Activity and Health (2024).
Bellows, R., & Wong, C. K. "The effect of bracing and balance training on ankle sprain incidence among athletes: A systematic review with meta-analysis." (2025).
Doherty, C., et al. "Diagnosis, treatment and prevention of ankle sprains: update of an evidence-based clinical guideline." British Journal of Sports Medicine 52.15 (2018): 956-956.
Vuurberg, G., et al. "What are the clinical recommendations for the use of ankle braces? A scoping review." Journal of ISAKOS (2024).