Nhà khoa học vật liệu Mỹ Elsa Reichmanis bảo vệ hợp tác toàn cầu sau khi nhận giải thưởng khoa học cao nhất của Trung Quốc

Elsa Reichmanis là ai?

Sinh ra tại Melbourne, Úc vào ngày 9/12/1953, Elsa Reichmanis di cư sang Mỹ khi còn nhỏ và lớn lên ở Syracuse, New York . Bà lấy bằng Cử nhân Hóa học năm 1972 và bằng Tiến sĩ Hóa học Hữu cơ năm 1975, cả hai đều tại Đại học Syracuse .

Sự nghiệp của bà phản ánh lịch sử nghiên cứu chất bán dẫn hiện đại:

• Bell Labs (1970–2000): Bà bắt đầu sự nghiệp độc lập tại AT&T Bell Laboratories, nơi bà thăng tiến lên vị trí Giám đốc Phòng Nghiên cứu Vật liệu và được phong là Bell Labs Fellow .
• Georgia Tech: Sau đó, bà giữ ghế Pete Silas Chair về Kỹ thuật Hóa học .
• Đại học Lehigh (2020–nay): Bà là Giáo sư và giữ ghế Carl Robert Anderson Chair về Kỹ thuật Hóa học tại Khoa Kỹ thuật Hóa học và Phân tử Sinh học. Tháng 7/2024, bà được bổ nhiệm làm giám đốc Viện Vật liệu và Thiết bị Chức năng (I-FMD) của Lehigh .

Reichmanis sở hữu danh hiệu hiếm có là thành viên của ba viện hàn lâm lớn của Mỹ: Viện Hàn lâm Kỹ thuật Quốc gia, Viện Hàn lâm Nhà phát minh Quốc gia và Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ . Bà cũng từng là Chủ tịch Hiệp hội Hóa học Hoa Kỳ năm 2003 và là AIChE Fellow .

Những đóng góp quan trọng của bà cho sản xuất chất bán dẫn

Reichmanis được quốc tế công nhận vì đã phát hiện, phát triển và lãnh đạo kỹ thuật các dòng vật liệu quang khắc — các polyme nhạy sáng, được gọi là photoresist, dùng để tạo mạch trên các tấm silicon . Công trình của bà tại Bell Labs đã tạo ra những tiến bộ then chốt trong vật liệu photoresist cho tia cực tím sâu (DUV), cho phép thu nhỏ kích thước các thiết bị bán dẫn .

Theo các nguồn tin Trung Quốc đưa tin về giải thưởng của bà, bà "đã tiên phong thiết kế loại photoresist công nghiệp đầu tiên cho tia cực tím sâu, đặt nền móng cho công nghệ quang khắc VLSI (tích hợp quy mô rất lớn), và phát triển bóng bán dẫn bán dẫn dẻo đầu tiên" . Khối lượng công trình của bà bao gồm khoảng 40 bằng sáng chế và có tác động trực tiếp đến cách sản xuất vi mạch trên quy mô lớn .

Ngày nay, nghiên cứu của bà tiếp tục tại Lehigh, nơi nhóm của bà khám phá các chất bán dẫn polymer co giãn cho các thiết bị điện tử dẻo thế hệ tiếp theo .

Vai trò của bà với Đại học Đông Hoa (Donghua University)

Reichmanis giữ vai trò Chủ tịch Ủy ban Cố vấn Quốc tế của Phòng thí nghiệm Trọng điểm Nhà nước về Vật liệu Sợi Tiên tiến tại Đại học Đông Hoa ở Thượng Hải, đồng thời là cố vấn biên tập cho Advanced Fiber Materials . Sự hợp tác lâu dài của bà với các nhóm nghiên cứu Trung Quốc — kéo dài hàng thập kỷ — là một yếu tố quan trọng dẫn đến giải thưởng này. Giải thưởng được công bố cùng với Giải thưởng Tiến bộ Khoa học và Công nghệ Nhà nước hạng nhất mà Đại học Đông Hoa đạt được cho một dự án về sợi polyester . Năm 2024, bà đã nhận được Giải thưởng Hợp tác Khoa học và Công nghệ Quốc tế Thượng Hải .

'Khoa học là ngôn ngữ chung': Quan điểm của bà về hợp tác giữa cạnh tranh

Giải thưởng của Reichmanis đến trong bối cảnh căng thẳng sâu sắc Mỹ-Trung về công nghệ bán dẫn, kiểm soát xuất khẩu và trao đổi khoa học. Trong cuộc phỏng vấn với South China Morning Post, bà đã không ngần ngại:

• Bà mô tả khoa học là "ngôn ngữ chung" mang lại lợi ích cho toàn nhân loại và nên được tách biệt khỏi cạnh tranh địa chính trị và công nghệ .
• Bà nói rằng hợp tác khoa học nên "vượt lên trên sự cạnh tranh" và việc các nhà nghiên cứu cùng nhau làm việc về các câu hỏi cơ bản là điều cần thiết bất chấp căng thẳng chính trị .
• Bà thừa nhận sự giám sát đối với trao đổi khoa học quốc tế nhưng lập luận rằng hợp tác cởi mở trong nghiên cứu cơ bản cuối cùng mang lại lợi ích cho tất cả các quốc gia tham gia .

Quan điểm của bà đặc biệt quan trọng vì lĩnh vực của bà — vật liệu bán dẫn — nằm ở trung tâm của cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ-Trung. Chính các vật liệu quang khắc mà bà tiên phong là thứ thiết yếu để sản xuất chip, một ngành công nghiệp mà Mỹ và Trung Quốc đang ngày càng mâu thuẫn về chuỗi cung ứng, kiểm soát xuất khẩu và chuyển giao công nghệ.

Giải thưởng có ý nghĩa gì?

Giải thưởng Hợp tác Khoa học và Công nghệ Quốc tế Trung Quốc là một trong những vinh dự cao nhất của Trung Quốc dành cho các chuyên gia nước ngoài. Nhóm 9 người nhận giải năm 2025 bao gồm các nhà khoa học từ Nga, Bỉ, Bồ Đào Nha, Pháp và các quốc gia khác, làm việc trong các lĩnh vực từ trí tuệ nhân tạo đến kỹ thuật hàng hải . Reichmanis là người Mỹ duy nhất nhận giải .

Đối với Reichmanis, giải thưởng vừa là sự ghi nhận cho quá khứ, vừa là một tuyên bố về tương lai của khoa học. Như bà đã nói với SCMP, những câu hỏi cơ bản mà các nhà nghiên cứu đặt ra — và câu trả lời họ tìm thấy — không tôn trọng biên giới quốc gia . Trong kỷ nguyên của sự tách rời công nghệ và các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, thông điệp đó mang một trọng lượng vượt xa phòng thí nghiệm hóa học.