Roku: Hệ điều hành tiết kiệm bộ nhớ là lợi thế cạnh tranh

Cách tiếp cận của Roku hoàn toàn ngược lại — họ biến một hạn chế trở thành lợi thế. Hệ điều hành của Roku yêu cầu ít DRAM và bộ nhớ lưu trữ hơn đáng kể so với các nền tảng TV thông minh khác, mang lại lợi thế về chi phí nguyên vật liệu khi giá bộ nhớ tăng vọt . Thư gửi cổ đông quý 1 năm 2026 của công ty thừa nhận rằng chi phí bộ nhớ cao hơn sẽ ảnh hưởng đến biên lợi nhuận của thiết bị trong nửa cuối năm 2026, nhưng cũng chỉ ra rằng mức tiêu thụ bộ nhớ thấp của Roku khiến nó trở nên hấp dẫn hơn đối với các nhà sản xuất TV đang tìm cách kiểm soát chi phí . Các nhà phân tích dự đoán điều này có thể thúc đẩy nhiều thỏa thuận cấp phép hơn và gia tăng doanh số TV thông minh trong thời kỳ khan hiếm .

Tác động rộng hơn đến giá cả, sản lượng và dự báo thị trường điện tử tiêu dùng

Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng

Không giống như cuộc khủng hoảng chip thời đại dịch, sự khan hiếm lần này mang tính cơ cấu: các nhà sản xuất như Samsung, SK Hynix và Micron đang chuyển đổi công suất chế tạo sang các sản phẩm HBM có biên lợi nhuận cao cho các trung tâm dữ liệu AI, thay vì sản xuất DRAM và NAND thông thường dùng trong các thiết bị tiêu dùng . Đến giữa năm 2026, các trung tâm dữ liệu AI đã tiêu thụ khoảng 70% tổng sản lượng chip nhớ sản xuất trên toàn thế giới, tăng từ mức 20-30% của năm 2022 . Kết quả là một sự thắt chặt nguồn cung nghiêm trọng đối với chip nhớ dùng cho PC, điện thoại thông minh, TV và máy chơi game.

Giá cả: Các đợt tăng giá bộ nhớ lịch sử

• Giá hợp đồng DRAM tăng vọt 90–95% theo quý trong quý 1 năm 2026, theo TrendForce, và dự kiến sẽ tăng thêm 58–63% trong quý 2 năm 2026 .
• Giá flash NAND được dự báo sẽ tăng 70–75% theo quý trong quý 2 năm 2026, do nhu cầu từ các nhà cung cấp dịch vụ đám mây lớn (hyperscaler) .
• Omdia đã nâng dự báo tăng trưởng doanh thu bán dẫn năm 2026 lên 62,7%, với thị trường DRAM gần như tăng gấp đôi về giá trị .
• Có những dấu hiệu ban đầu cho thấy đà tăng có thể hạ nhiệt vào quý 3 năm 2026, khi người tiêu dùng bắt đầu chạm đến giới hạn chi trả, mặc dù giá vẫn dự kiến sẽ tăng trong quý 3 .
• Giá bán lẻ thiết bị đang tăng: IDC ước tính người tiêu dùng sẽ phải trả nhiều hơn khoảng 14% cho PC và điện thoại thông minh trong năm 2026, ngay cả khi các thiết bị được bán ra với ít bộ nhớ và tính năng hơn . Gartner dự đoán giá PC sẽ tăng 17% và giá điện thoại thông minh tăng 13% so với mức năm 2025 .

Dự báo sản lượng: Thị trường PC

• IDC dự báo sản lượng PC toàn cầu sẽ giảm 11,3% trong cả năm 2026, riêng quý 4 giảm tới 20% so với cùng kỳ năm ngoái . Điều kiện dự kiến sẽ trở nên tồi tệ hơn theo từng quý trong năm .
• Gartner ước tính sản lượng PC sẽ giảm 10,4% trong năm 2026 .
• Cả hai công ty nghiên cứu đều đồng ý rằng thị trường PC sẽ không thể phục hồi cho đến khi có thêm công suất sản xuất chip nhớ mới, dự kiến không sớm hơn cuối năm 2027 .

Dự báo sản lượng: Thị trường điện thoại thông minh

• IDC dự báo sản lượng điện thoại thông minh toàn cầu sẽ giảm khoảng 13% so với năm ngoái trong năm 2026, xuống còn khoảng 1,1 tỷ chiếc — mức giảm hàng năm mạnh nhất trong hơn một thập kỷ .
• Counterpoint Research gọi đây là "mức giảm hàng năm tồi tệ nhất từng được ghi nhận," khi cuộc khủng hoảng bộ nhớ cộng hưởng với các cú sốc địa chính trị .
• Các nhà phân tích của Jeffries cảnh báo về khả năng sản lượng điện thoại thông minh sẽ giảm tới 31% trong năm tới .
• Các nhà sản xuất điện thoại Trung Quốc đang thực hiện cách tiếp cận thận trọng, giảm tồn kho chipset để đối phó với giá tăng .

Các thiết bị khác và mốc thời gian

• Máy chơi game, máy tính xách tay và TV đều bị ảnh hưởng — các nhà sản xuất cảnh báo về giá cao hơn và lô hàng bị chậm trễ trên diện rộng .
• Tình trạng khan hiếm dự kiến sẽ kéo dài ít nhất đến cuối năm 2027, tùy thuộc vào việc đưa vào hoạt động công suất chế tạo mới . Một phân tích của Kearney PERLab năm 2026 cho thấy sự khan hiếm có thể kéo dài đến năm 2030 trong một số kịch bản .

Yếu tố bất định chính

Các con số sản lượng chính xác khác nhau giữa các công ty nghiên cứu (ví dụ: mức giảm ~13% của IDC so với ~8,4% của Gartner), có thể do thời điểm dự báo và phương pháp luận khác nhau . Tuy nhiên, xu hướng chung là nhất quán: năm 2026 sẽ chứng kiến sự sụt giảm sản lượng điện tử tiêu dùng tồi tệ nhất trong một thập kỷ và sự phục hồi khó có thể xảy ra trước cuối năm 2027.

Roku: Hệ điều hành tiết kiệm bộ nhớ là lợi thế cạnh tranh

Cách tiếp cận của Roku hoàn toàn ngược lại — họ biến một hạn chế trở thành lợi thế. Hệ điều hành của Roku yêu cầu ít DRAM và bộ nhớ lưu trữ hơn đáng kể so với các nền tảng TV thông minh khác, mang lại lợi thế về chi phí nguyên vật liệu khi giá bộ nhớ tăng vọt . Thư gửi cổ đông quý 1 năm 2026 của công ty thừa nhận rằng chi phí bộ nhớ cao hơn sẽ ảnh hưởng đến biên lợi nhuận của thiết bị trong nửa cuối năm 2026, nhưng cũng chỉ ra rằng mức tiêu thụ bộ nhớ thấp của Roku khiến nó trở nên hấp dẫn hơn đối với các nhà sản xuất TV đang tìm cách kiểm soát chi phí . Các nhà phân tích dự đoán điều này có thể thúc đẩy nhiều thỏa thuận cấp phép hơn và gia tăng doanh số TV thông minh trong thời kỳ khan hiếm .

Tác động rộng hơn đến giá cả, sản lượng và dự báo thị trường điện tử tiêu dùng

Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng

Không giống như cuộc khủng hoảng chip thời đại dịch, sự khan hiếm lần này mang tính cơ cấu: các nhà sản xuất như Samsung, SK Hynix và Micron đang chuyển đổi công suất chế tạo sang các sản phẩm HBM có biên lợi nhuận cao cho các trung tâm dữ liệu AI, thay vì sản xuất DRAM và NAND thông thường dùng trong các thiết bị tiêu dùng . Đến giữa năm 2026, các trung tâm dữ liệu AI đã tiêu thụ khoảng 70% tổng sản lượng chip nhớ sản xuất trên toàn thế giới, tăng từ mức 20-30% của năm 2022 . Kết quả là một sự thắt chặt nguồn cung nghiêm trọng đối với chip nhớ dùng cho PC, điện thoại thông minh, TV và máy chơi game.

Giá cả: Các đợt tăng giá bộ nhớ lịch sử

• Giá hợp đồng DRAM tăng vọt 90–95% theo quý trong quý 1 năm 2026, theo TrendForce, và dự kiến sẽ tăng thêm 58–63% trong quý 2 năm 2026 .
• Giá flash NAND được dự báo sẽ tăng 70–75% theo quý trong quý 2 năm 2026, do nhu cầu từ các nhà cung cấp dịch vụ đám mây lớn (hyperscaler) .
• Omdia đã nâng dự báo tăng trưởng doanh thu bán dẫn năm 2026 lên 62,7%, với thị trường DRAM gần như tăng gấp đôi về giá trị .
• Có những dấu hiệu ban đầu cho thấy đà tăng có thể hạ nhiệt vào quý 3 năm 2026, khi người tiêu dùng bắt đầu chạm đến giới hạn chi trả, mặc dù giá vẫn dự kiến sẽ tăng trong quý 3 .
• Giá bán lẻ thiết bị đang tăng: IDC ước tính người tiêu dùng sẽ phải trả nhiều hơn khoảng 14% cho PC và điện thoại thông minh trong năm 2026, ngay cả khi các thiết bị được bán ra với ít bộ nhớ và tính năng hơn . Gartner dự đoán giá PC sẽ tăng 17% và giá điện thoại thông minh tăng 13% so với mức năm 2025 .

Dự báo sản lượng: Thị trường PC

• IDC dự báo sản lượng PC toàn cầu sẽ giảm 11,3% trong cả năm 2026, riêng quý 4 giảm tới 20% so với cùng kỳ năm ngoái . Điều kiện dự kiến sẽ trở nên tồi tệ hơn theo từng quý trong năm .
• Gartner ước tính sản lượng PC sẽ giảm 10,4% trong năm 2026 .
• Cả hai công ty nghiên cứu đều đồng ý rằng thị trường PC sẽ không thể phục hồi cho đến khi có thêm công suất sản xuất chip nhớ mới, dự kiến không sớm hơn cuối năm 2027 .

Dự báo sản lượng: Thị trường điện thoại thông minh

• IDC dự báo sản lượng điện thoại thông minh toàn cầu sẽ giảm khoảng 13% so với năm ngoái trong năm 2026, xuống còn khoảng 1,1 tỷ chiếc — mức giảm hàng năm mạnh nhất trong hơn một thập kỷ .
• Counterpoint Research gọi đây là "mức giảm hàng năm tồi tệ nhất từng được ghi nhận," khi cuộc khủng hoảng bộ nhớ cộng hưởng với các cú sốc địa chính trị .
• Các nhà phân tích của Jeffries cảnh báo về khả năng sản lượng điện thoại thông minh sẽ giảm tới 31% trong năm tới .
• Các nhà sản xuất điện thoại Trung Quốc đang thực hiện cách tiếp cận thận trọng, giảm tồn kho chipset để đối phó với giá tăng .

Các thiết bị khác và mốc thời gian

• Máy chơi game, máy tính xách tay và TV đều bị ảnh hưởng — các nhà sản xuất cảnh báo về giá cao hơn và lô hàng bị chậm trễ trên diện rộng .
• Tình trạng khan hiếm dự kiến sẽ kéo dài ít nhất đến cuối năm 2027, tùy thuộc vào việc đưa vào hoạt động công suất chế tạo mới . Một phân tích của Kearney PERLab năm 2026 cho thấy sự khan hiếm có thể kéo dài đến năm 2030 trong một số kịch bản .

Yếu tố bất định chính

Các con số sản lượng chính xác khác nhau giữa các công ty nghiên cứu (ví dụ: mức giảm ~13% của IDC so với ~8,4% của Gartner), có thể do thời điểm dự báo và phương pháp luận khác nhau . Tuy nhiên, xu hướng chung là nhất quán: năm 2026 sẽ chứng kiến sự sụt giảm sản lượng điện tử tiêu dùng tồi tệ nhất trong một thập kỷ và sự phục hồi khó có thể xảy ra trước cuối năm 2027.