EU ra tối hậu thư cho Trung Quốc: Hạn chót tháng 10/2026 để 'thay đổi thực chất' hoặc đối mặt với trả đũa

Hạn chót tháng 10

Hạn chót tháng 10 không phải lần đầu tiên được công bố tại Cork. Nó đã được Ủy viên Thương mại EU Maroš Šefčovič ấn định sau cuộc gặp với Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào tại Brussels vào ngày 29 tháng 6 năm 2026. Ông Šefčovič mô tả các cuộc đàm phán là "căng thẳng, tập trung và mang tính xây dựng" và cho biết ông muốn đạt được "kết quả thực chất" vào tháng 10, trong chuyến đi dự kiến tới Bắc Kinh . Ông Vương đã đưa ra thông cáo chung đầu tiên giữa EU và Trung Quốc về thương mại trong nhiều năm — một tín hiệu ngoại giao tích cực, nhưng không đảm bảo thành công . Tuyên bố của bà von der Leyen tại Cork là bước hoàn thiện chính trị, xác nhận hạn chót kỹ thuật đó ở cấp cao nhất.

Số liệu thâm hụt kỷ lục

Quy mô của sự mất cân bằng thương mại là động lực cốt lõi cho lập trường cứng rắn của EU. Dưới đây là các số liệu chính từ các nguồn chính thức của EU:

• Cả năm 2025: Thâm hụt thương mại hàng hóa của EU với Trung Quốc đạt 359,8–360,6 tỷ euro — mức kỷ lục, tương đương khoảng 1 tỷ euro mỗi ngày . Xuất khẩu của EU sang Trung Quốc đạt 199,6 tỷ euro trong khi nhập khẩu là 559,4 tỷ euro .
• Quý 1/2026: Thâm hụt lên tới 98 tỷ euro, mức cao nhất theo quý kể từ quý 3/2022 .
• Tháng 4/2026: Thêm 31,9 tỷ euro vào tổng số hàng tháng .

Trang chính sách thương mại chính thức của EU xác nhận thâm hụt năm 2025 đã tăng 2,7% so với cùng kỳ năm ngoái lên 359,9 tỷ euro, mặc dù vẫn thấp hơn mức kỷ lục 397,3 tỷ euro của năm 2022 .

Chính bà von der Leyen đã nhấn mạnh quy mô này trước đó tại Hội nghị thượng đỉnh G7 tháng 6/2026 và Hội đồng châu Âu, khi nói rằng trong 5 năm qua, nhập khẩu từ Trung Quốc đã tăng 45% .

Các biện pháp bị đe dọa

Bà von der Leyen đã nói rõ rằng EU đã có đầy đủ bộ công cụ trả đũa. "Chúng tôi có tất cả các công cụ trên bàn, và chúng tôi đang suy nghĩ về những khả năng khác," bà nói . EU đang xem xét một cách tích cực:

• Các công cụ bảo vệ thương mại mới chống lại tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc, bao gồm thuế quan cứng rắn hơn trong các lĩnh vực như xe điện, thép và công nghệ sạch .
• Một "công cụ chống dư thừa công suất" để áp đặt thuế quan và hạn ngạch nhập khẩu mới, và một "công cụ đa dạng hóa" buộc các công ty châu Âu phải tìm nguồn cung từ ít nhất ba nhà cung cấp khác nhau trong các lĩnh vực quan trọng .
• Đa dạng hóa chuỗi cung ứng rộng hơn khỏi Trung Quốc như một chiến lược trung hạn .

Hội đồng châu Âu vào tháng 6/2026 đã thảo luận về tình trạng dư thừa công suất cơ cấu như một mối đe dọa mang tính hệ thống .

Các cuộc tiếp xúc ngoại giao và các nhân vật chủ chốt

• Maroš Šefčovič (Ủy viên Thương mại EU): Nhà đàm phán chính. Đã gặp Bộ trưởng Vương Văn Đào tại Brussels vào ngày 29 tháng 6, ấn định hạn chót tháng 10, và dự kiến có chuyến công du tới Bắc Kinh . Trước đó, vào ngày 4 tháng 6 tại Paris, ông đã nói với Thứ trưởng Thương mại Trung Quốc Lý Thành Cán rằng sự mất cân bằng thương mại là "không thể bền vững" .
• Vương Văn Đào (Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc): Đã tới Brussels cho các cuộc đàm phán ngày 29 tháng 6. Ông đã mời ông Šefčovič tới Bắc Kinh vào tháng 10 . Thông cáo chung đánh dấu một sự tham gia hiếm hoi của Bắc Kinh một cách công khai .
• Micheál Martin (Thủ tướng Ireland): Đã đón tiếp bà von der Leyen tại Cork vào ngày 3 tháng 7. Cuộc họp báo được tổ chức trong một chuyến thăm liên quan đến vai trò Chủ tịch EU của Ireland và các vấn đề công nghiệp địa phương, đặc biệt là cuộc điều tra Aughinish Alumina .
• Manfred Weber (Chủ tịch EPP): Cảnh báo vào ngày 1 tháng 7 rằng trừ khi EU và Trung Quốc đạt được thỏa thuận vào tháng 10, EU sẽ "bước vào giai đoạn xung đột" với Bắc Kinh .
• Bernd Lange (Nghị sĩ EU, Chủ tịch Ủy ban Thương mại S&D): Bày tỏ nghi ngờ về hạn chót, gọi đó là "hoàn toàn không thực tế" nếu EU mong đợi một thỏa thuận ràng buộc .

Bối cảnh chính trị rộng hơn

Tối hậu thư tại Cork được đưa ra trong bối cảnh có nhiều áp lực chồng chéo:

• Đàm phán ngân sách: EU đồng thời đang đàm phán ngân sách đa niên tiếp theo, với doanh thu từ thương mại và chi tiêu quốc phòng là những điểm nóng có liên quan.
• Ảnh hưởng từ cuộc chiến thương mại Mỹ: Các mức thuế mới của Mỹ dưới thời chính quyền Trump đang khiến nhiều hàng xuất khẩu của Trung Quốc chuyển hướng sang châu Âu, làm trầm trọng thêm vấn đề dư thừa nguồn cung .
• Lo ngại về tiền tệ: Các nhà lãnh đạo EU ngày càng chỉ ra việc Trung Quốc thao túng tiền tệ là một yếu tố khiến hàng hóa Trung Quốc trở nên rẻ hơn trên thị trường châu Âu . Năm 2025, lần đầu tiên tất cả 27 quốc gia thành viên EU đều có thâm hụt thương mại với Trung Quốc .
• Sự thống nhất nội bộ EU: Các nhà ngoại giao cho biết có một sự đồng thuận ngày càng tăng giữa tất cả 27 quốc gia thành viên rằng tình trạng thâm hụt là không thể bền vững, mang lại cho Ủy ban một nhiệm vụ thống nhất hiếm có để leo thang .
• Cảnh báo từ Trung Quốc: Bắc Kinh đã cảnh báo trước rằng họ sẽ "kiên quyết trả đũa" nếu Brussels tăng cường các biện pháp đáp trả .

Kết luận rất rõ ràng: tối hậu thư tại Cork là đỉnh điểm chính trị của một quá trình leo thang có trình tự. Nếu Trung Quốc không đưa ra các biện pháp tái cân bằng thực chất vào tháng 10 năm 2026, EU đã sẵn sàng triển khai toàn bộ các công cụ bảo vệ thương mại. Các rủi ro là đặc biệt cao trước mức thâm hụt kỷ lục 360 tỷ euro, nguy cơ xảy ra một cuộc xung đột thương mại toàn diện và các động lực ngân sách nội bộ EU mong manh.