Trò chơi bàn giúp cải thiện khả năng điều chỉnh cảm xúc của trẻ chậm phát triển như thế nào?

Một nghiên cứu khác thực hiện tại Ma Cao với trẻ rối loạn phổ tự kỷ sử dụng thiết kế đo lặp lại để đánh giá hành vi trong quá trình can thiệp bằng trò chơi bàn . Kết quả cho thấy tần suất hành vi chơi game không cần gợi ý không thay đổi đáng kể giữa các giai đoạn, nhưng hành vi giao tiếp xã hội của trẻ lại tăng lên trong thời gian can thiệp. Phát hiện này cho thấy board game có thể tạo điều kiện cho sự phát triển giao tiếp xã hội, mặc dù hiệu quả có thể khác nhau tùy đặc điểm của từng trẻ và cách thiết kế chương trình can thiệp .

Barton và các cộng sự cũng chỉ ra rằng việc kết hợp mô hình bạn bè (peer modeling), gợi ý có hệ thống và củng cố hành vi có thể làm tăng tần suất tham gia trò chơi bàn, độ phức tạp của hành vi chơi và các hành vi xã hội tích cực ở trẻ nhỏ khuyết tật . Những chiến lược này đặc biệt hữu ích với trẻ chậm phát triển, vì các em thường cần sự hỗ trợ có cấu trúc để hiểu luật chơi, duy trì chú ý và tương tác với người khác.

Nghiên cứu tại Đài Loan về board game và trẻ chậm phát triển

Một số nghiên cứu tại Đài Loan đã trực tiếp áp dụng board game trong bối cảnh giáo dục mầm non và giáo dục đặc biệt.

Chuang Jing‑Wen (2022) đã nghiên cứu tác động của dạy học bằng trò chơi bàn đối với kỹ năng xã hội của một trẻ chậm phát triển 5 tuổi trong lớp giáo dục đặc biệt mầm non. Nghiên cứu sử dụng thiết kế thực nghiệm đơn với nhiều hành vi mục tiêu, trong đó hai hành vi chính là "tuân thủ luật chơi" và "chịu đựng thất bại" . Kết quả cho thấy việc dạy học bằng board game có hiệu quả ngay lập tức và duy trì được trong việc cải thiện hai kỹ năng này. Vì khả năng chấp nhận thất bại và tuân thủ quy tắc đều liên quan mật thiết đến điều chỉnh cảm xúc, nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng đối với chủ đề điều chỉnh cảm xúc ở trẻ chậm phát triển.

Một nghiên cứu khác khảo sát chương trình board game dành cho trẻ chậm phát triển đang học trong lớp hòa nhập ở trường mầm non. Nghiên cứu áp dụng thiết kế thực nghiệm đơn A‑B‑C với ba trẻ từ 4–5 tuổi, mỗi trẻ tham gia cùng hai bạn phát triển điển hình trong các buổi chơi game kéo dài 30 phút, ba lần mỗi tuần trong 10 tuần . Kết quả cho thấy chương trình giúp cải thiện nhiều kỹ năng xã hội như lắng nghe người khác, phản hồi phù hợp, tham gia hoạt động và tuân thủ quy tắc nhóm. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của đại dịch COVID‑19, nghiên cứu chưa đánh giá được hiệu quả duy trì lâu dài .

Ngoài ra, nghiên cứu hành động sử dụng trò chơi bàn "Dirty Pig" (髒小豬) để dạy kỹ năng giải quyết vấn đề cho một trẻ chậm phát triển cũng cho thấy kết quả tích cực. Chương trình kéo dài 8 tuần với tổng cộng 24 buổi học, kết hợp quan sát lớp học, phỏng vấn giáo viên và phụ huynh, cùng nhật ký phản ánh của giáo viên . Kết quả cho thấy trẻ dần cải thiện khả năng nhận diện vấn đề, thái độ tích cực khi đối mặt với khó khăn và chiến lược giải quyết tình huống.

Can thiệp board game trong bối cảnh gia đình

Một hướng nghiên cứu khác tập trung vào việc kết hợp gia đình trong quá trình can thiệp. Một nghiên cứu sử dụng thiết kế bán thực nghiệm với nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng để đánh giá tác động của chương trình board game lấy gia đình làm trung tâm đối với 13 trẻ chậm phát triển nhận thức từ 4 đến dưới 7 tuổi . Các buổi chơi game diễn ra 1–2 lần mỗi tuần, mỗi lần 50 phút, trong tổng cộng 10 buổi.

Kết quả cho thấy chương trình giúp cải thiện đáng kể một số năng lực nhận thức như kiến thức ngôn ngữ cơ bản, hiểu biết đời sống hàng ngày, khả năng duy trì chú ý và giao tiếp. Dù nghiên cứu tập trung vào nhận thức, môi trường chơi game cùng cha mẹ cũng tạo điều kiện để trẻ luyện tập chờ lượt, tuân thủ luật chơi và tương tác xã hội – những yếu tố liên quan trực tiếp đến việc điều chỉnh cảm xúc .

Nhận định chung từ các nghiên cứu

Tổng hợp các nghiên cứu gần đây cho thấy board game có thể được sử dụng như một công cụ can thiệp hiệu quả cho trẻ có nhu cầu đặc biệt. Các lợi ích được ghi nhận bao gồm:

• cải thiện kỹ năng xã hội và tương tác với bạn bè
• tăng khả năng tuân thủ quy tắc và chờ lượt
• phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề
• nâng cao sự tham gia vào hoạt động nhóm

Những kỹ năng này đều liên quan mật thiết đến khả năng điều chỉnh cảm xúc của trẻ. Khi chơi board game, trẻ phải học cách đối mặt với thất bại, kiểm soát cảm xúc khi chờ đợi, và điều chỉnh hành vi để phù hợp với quy tắc nhóm.

Tuy nhiên, các nghiên cứu trực tiếp xem điều chỉnh cảm xúc là biến phụ thuộc chính vẫn còn tương đối ít. Phần lớn các nghiên cứu tập trung vào kỹ năng xã hội, hành vi chơi hoặc nhận thức. Vì vậy, các nghiên cứu tiếp theo tập trung trực tiếp vào tác động của board game đối với khả năng điều chỉnh cảm xúc ở trẻ chậm phát triển sẽ giúp bổ sung khoảng trống quan trọng trong lĩnh vực này.

Các nghiên cứu thực nghiệm tiêu biểu trong 10 năm gần đây

1. Trimlett et al. (2022). Nghiên cứu dạy chơi board game cho trẻ khuyết tật bằng hệ thống gợi ý, lịch trình trực quan và củng cố hành vi .
2. Nghiên cứu can thiệp board game cho trẻ tự kỷ tại Ma Cao (2022) sử dụng thiết kế đo lặp lại .
3. Barton và cộng sự: mô hình bạn bè, gợi ý có hệ thống và củng cố hành vi nhằm tăng cường hành vi chơi và tương tác xã hội ở trẻ khuyết tật .
4. Chuang Jing‑Wen (2022): dạy học bằng board game cải thiện kỹ năng tuân thủ luật chơi và chịu đựng thất bại ở trẻ chậm phát triển .
5. Nghiên cứu chương trình board game trong lớp hòa nhập cho trẻ chậm phát triển 4–5 tuổi (2021) .
6. Nghiên cứu hành động sử dụng board game "Dirty Pig" để phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề ở trẻ chậm phát triển (2020) .
7. Nghiên cứu can thiệp board game lấy gia đình làm trung tâm nhằm cải thiện năng lực nhận thức của trẻ chậm phát triển (2020) .