Elon Musk rời OpenAI năm 2018: Mâu thuẫn, vụ kiện và phán quyết bồi thẩm đoàn

Lý do Musk rời đi năm 2018

Musk rời khỏi hội đồng quản trị OpenAI vào tháng 2 năm 2018. Lý do công khai mà ông đưa ra vào thời điểm đó xoay quanh một xung đột lợi ích đơn giản: Tesla đang đẩy mạnh nghiên cứu AI, đặc biệt là cho chương trình xe tự lái, và công việc AI đó ngày càng chồng chéo với lĩnh vực nghiên cứu của OpenAI .

Tuy nhiên, các tường thuật nội bộ sau đó đã vẽ nên một bức tranh phức tạp hơn. Bài đăng trên blog của chính OpenAI về cuộc chia tay năm 2018 tuyên bố rằng Musk muốn sáp nhập OpenAI vào Tesla và nắm quyền kiểm soát. "Chúng tôi đã từ chối và anh ấy rời đi vì không thể giành quyền kiểm soát," công ty viết vào tháng 3 năm 2025 . Musk đã phủ nhận mô tả này, nói rằng ông rời đi vì không đồng ý với hướng đi của OpenAI .

Bất kể phiên bản nào chính xác, sự ra đi năm 2018 đã tạo tiền đề cho một cuộc công khai kéo dài.

Sự chuyển đổi sang mô hình có lợi nhuận đã thay đổi mọi thứ

Một năm sau khi Musk rời đi, vào năm 2019, OpenAI đã tạo ra một nhánh hoạt động vì lợi nhuận "có giới hạn lợi nhuận" (capped-profit). Ban lãnh đạo lập luận rằng sự thay đổi cấu trúc này là cần thiết để huy động nguồn vốn khổng lồ cần thiết cho việc xây dựng các mô hình AI tiên tiến . Quyết định đó sẽ trở thành mối bất bình trung tâm trong chiến dịch pháp lý sau này của Musk.

Từ năm 2019 trở đi, Musk ngày càng trở thành một nhà phê bình công khai đối với hướng đi của OpenAI. Ông cho rằng công ty đã phản bội sứ mệnh phi lợi nhuận, tập trung vào an toàn của mình bằng cách ưu tiên các quan hệ đối tác thương mại — đặc biệt là mối quan hệ chặt chẽ với Microsoft, hãng đã đầu tư hàng tỷ đô la vào OpenAI .

Vụ kiện: Cuộc chiến pháp lý kéo dài hai năm

Vào tháng 2 năm 2024, Musk đã đệ đơn kiện OpenAI, Sam Altman và Greg Brockman lên tòa án tiểu bang California. Đơn kiện cáo buộc rằng công ty đã vi phạm một "thỏa thuận sáng lập" bằng cách từ bỏ sứ mệnh phi lợi nhuận và đặt lợi nhuận lên trên nhân loại .

Cuộc chiến pháp lý diễn biến theo một con đường bất thường và đầy biến động:

• Tháng 6/2024: Musk tự nguyện rút đơn kiện mà không giải thích, chỉ một ngày trước phiên điều trần dự kiến nơi OpenAI chuẩn bị tranh luận để bác bỏ vụ kiện . Các báo cáo sau đó cho thấy Musk và Altman đã gặp nhau trực tiếp vào tháng 3/2024, và cả hai thậm chí còn ôm nhau trong cuộc gặp đó .

• Tháng 8/2024: Musk đệ đơn kiện lại, lần này bổ sung cáo buộc rằng Altman và Brockman đã "thao túng" ông để đồng sáng lập OpenAI trong khi ngay từ đầu đã lên kế hoạch theo đuổi lợi nhuận .

• Tháng 4/2025: Một nhóm mười hai cựu nhân viên OpenAI đã đệ trình một bản tóm tắt pháp lý ủng hộ vụ kiện của Musk, lập luận rằng việc tái cấu trúc vì lợi nhuận của OpenAI đã vi phạm sứ mệnh ban đầu của công ty .

Phán quyết cuối cùng: Bác bỏ vì lý do kỹ thuật

Vào ngày 18 tháng 5 năm 2026, một bồi thẩm đoàn tại Tòa án Quận phía Bắc California đã đưa ra phán quyết nhất trí trong vòng chưa đầy hai giờ. Phán quyết của họ không đề cập đến việc các cáo buộc thực tế của Musk là đúng hay sai. Thay vào đó, bồi thẩm đoàn kết luận rằng Musk đã chờ quá lâu để kiện .

Thời hiệu khởi kiện là yếu tố quyết định: Luật California quy định thời hạn ba năm đối với các khiếu nại vi phạm lòng tin từ thiện và thời hạn hai năm đối với các khiếu nại làm giàu bất chính. Bồi thẩm đoàn kết luận rằng Musk đã biết về các vi phạm bị cáo buộc — bao gồm việc OpenAI chuyển đổi sang mô hình có lợi nhuận năm 2019 — trước thời hạn nộp đơn, khiến vụ kiện năm 2024 của ông không còn hiệu lực .

BBC News đưa tin rằng bồi thẩm đoàn "kết luận rằng Musk đã trì hoãn quá lâu trong việc khởi kiện, khiến tất cả các yêu cầu của ông trở nên vô hiệu" .

Ý nghĩa đối với Quản trị AI

Mặc dù vụ kiện bị bác bỏ vì lý do thủ tục chứ không phải về nội dung, vụ việc này đã làm nổi bật những căng thẳng chưa được giải quyết trong ngành AI. Câu hỏi trọng tâm mà Musk đưa ra — liệu một công ty có thể chuyển đổi từ sứ mệnh an toàn phi lợi nhuận sang cấu trúc định hướng lợi nhuận mà không phản bội các nguyên tắc sáng lập của mình hay không — vẫn còn bỏ ngỏ .

Hiện tại, OpenAI tiếp tục hoạt động như một thực thể vì lợi nhuận với sự hậu thuẫn đáng kể từ Microsoft. Musk đã xây dựng công ty AI cạnh tranh của riêng mình, xAI, công ty đã ra mắt chatbot Grok. Mối rạn nứt cá nhân và nghề nghiệp giữa Musk và Altman không có dấu hiệu hàn gắn.

Những điểm chính

• Musk rời OpenAI vào tháng 2 năm 2018, với lý do xung đột lợi ích với công việc AI của Tesla, mặc dù OpenAI tuyên bố ông muốn sáp nhập công ty vào Tesla .
• OpenAI bổ sung nhánh hoạt động vì lợi nhuận vào năm 2019, một năm sau khi Musk rời đi, điều mà Musk cho là vi phạm sứ mệnh ban đầu .
• Musk nộp đơn kiện lần đầu vào tháng 2/2024, rút đơn vào tháng 6/2024, và nộp lại vào tháng 8/2024 .
• Một bồi thẩm đoàn California đã nhất trí bác bỏ vụ kiện vào tháng 5/2026, phán quyết rằng thời hiệu khởi kiện đã hết .
• Phán quyết chỉ đề cập đến vấn đề thời gian chứ không phải tranh chấp thực tế — nghĩa là cuộc tranh luận trọng tâm về quản trị AI và các cam kết phi lợi nhuận vẫn chưa được giải quyết.