Noam Shazeer: Thiên tài AI rời Google hai lần, startup trị giá 2,7 tỷ đô và cú chuyển mình đến OpenAI

Noam Shazeer rời Google (lần đầu) vào năm 2021, chủ yếu vì Google từ chối ra mắt công khai chatbot do ông và Daniel De Freitas cùng phát triển, với lý do lo ngại về an toàn nội dung .

Sự ra đi của Shazeer là một trong những cuộc dịch chuyển nhân tài có tác động nhất trong lịch sử AI hiện đại — liên quan đến mức độ chấp nhận rủi ro của Google, sự ra đời của một startup trị giá 2,7 tỷ đô, và cuộc chiến giành nhân tài AI ngày càng leo thang giữa Google và OpenAI.

Chatbot mà Google không dám ra mắt

Shazeer và đồng nghiệp Daniel De Freitas đã xây dựng một AI hội thoại tiên tiến tại Google, có tên là Meena (sau này được xem là tiền thân của Character.AI). Ban lãnh đạo Google quyết định không ra mắt nó vì lo ngại rủi ro danh tiếng và khả năng chatbot tạo ra những nội dung không phù hợp .

Chính Shazeer đã giải thích cách tính toán của công ty trong một podcast năm 2023: "Tôi nghĩ đó chỉ là vấn đề của các công ty lớn khi họ lo ngại về việc ra mắt các dự án có thể nói bất cứ điều gì, mức độ rủi ro so với lợi ích bạn có thể nhận được là bao nhiêu" .

21 năm chịu đựng và sự thất vọng

Sau 21 năm gắn bó với Google (bắt đầu từ năm 2000), Shazeer cảm thấy công ty quá thận trọng và chậm chạp trong việc tung ra các sản phẩm AI mang tính cách mạng, thay vào đó, họ chỉ tập trung vào những cải tiến nhỏ lẻ . Trong một cuộc phỏng vấn với Time, ông mô tả việc rời đi là "để theo đuổi tinh thần khởi nghiệp, và để giải quyết những vấn đề khó khăn nhất trên thế giới" thay vì "chỉ làm việc trên những tính năng nhỏ trong một công ty lớn hơn nhiều" .

Hành trình tiếp theo: Character.AI

Shazeer và De Freitas đồng sáng lập Character.AI, một startup được xây dựng dựa trên chính ý tưởng chatbot mà Google đã từ chối . Nền tảng này nhanh chóng trở thành một trong những startup AI hàng đầu trong ngành .

Sự trở lại trị giá 2,7 tỷ đô — và lần ra đi thứ hai

Năm 2024, Google đã tái tuyển dụng Shazeer thông qua một thương vụ 'acqui-hire' (mua lại để tuyển dụng) Character.AI với giá trị ước tính 2,7 tỷ đô, bổ nhiệm ông làm đồng trưởng dự án Gemini AI . Vào thời điểm đó, Google đang phải chạy đua để bắt kịp trong cuộc đua AI tạo sinh — chatbot Bard (sau này là Gemini) của họ ra mắt sau ChatGPT vài tháng, và công ty cần những nhân tài hàng đầu của mình .

Tuy nhiên, vào tháng 6 năm 2026 — chưa đầy hai năm sau khi trở về — Shazeer tuyên bố rời Google một lần nữa, lần này để gia nhập OpenAI . Thông báo trên X (Twitter), ông viết: "Tôi rất vui mừng thông báo rằng tôi sẽ gia nhập OpenAI và mong muốn được hợp tác với đội ngũ xuất sắc của họ," đồng thời cho biết đó là "một quyết định khó khăn để bước tiếp" .

Bài học về tốc độ và sự thận trọng

Sự nghiệp của Shazeer phản ánh một mâu thuẫn cơ bản bên trong các gã khổng lồ công nghệ: khao khát tung ra những sản phẩm AI đột phá và sự thận trọng của doanh nghiệp về rủi ro an toàn và danh tiếng. Năm 2021, Google chưa sẵn sàng ra mắt chatbot. Đến năm 2024, cục diện đã thay đổi mạnh mẽ đến mức công ty phải trả hàng tỷ đô để đưa về chính người đã bỏ đi vì quyết định đó. Và đến năm 2026, Shazeer đánh giá rằng con đường tốt nhất cho tương lai của mình là ở OpenAI — một công ty được thành lập với một sứ mệnh táo bạo không kém.