Tại sao tiểu thuyết khoa học viễn tưởng của Vitalik Buterin lại gây tranh cãi? Và Joseph Lubin đã bảo vệ anh ấy như thế nào?

Ngày 27 tháng 5 năm 2026, đồng sáng lập Ethereum Vitalik Buterin thông báo trên mạng xã hội phi tập trung Farcaster rằng anh sẽ tạm dừng viết blog kỹ thuật dài để dồn sức sáng tác một tiểu thuyết khoa học viễn tưởng về quản trị phi tập trung . Thông báo này ngay lập tức tạo ra một làn sóng phản đối dữ dội trong cộng đồng. Những người chỉ trích coi động thái này là sự thiếu tập trung vào thời điểm nhạy cảm — khi giá Ethereum đang chịu áp lực nặng nề, ETH gần như không thể giữ vững mốc 2.000 USD, và một làn sóng ra đi của các lãnh đạo cấp cao tại Ethereum Foundation đang diễn ra . Nhiều người đặt câu hỏi tại sao nhân vật có tầm ảnh hưởng nhất của mạng lưới lại rẽ sang viết tiểu thuyết khi hệ sinh thái đang đối mặt với cuộc khủng hoảng về lãnh đạo và thực thi .

Nội dung tiểu thuyết khám phá điều gì?

Tiểu thuyết lấy bối cảnh tại một quốc gia hư cấu tên là "Veridia" . Xuyên suốt câu chuyện, Buterin khám phá:

• Bỏ phiếu bậc hai (Quadratic voting) — một cơ chế cho phép người tham gia thể hiện cường độ ưu tiên thay vì chỉ bỏ phiếu "có" hoặc "không" đơn thuần
• Ra quyết định với sự hỗ trợ của AI — cách trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ hoặc cải thiện kết quả quản trị
• Các khái niệm quản trị DAO — thử nghiệm các ý tưởng như thuế xã hội và kháng cự phi lãnh đạo thông qua kể chuyện thay vì sách trắng kỹ thuật
• Mã nguồn mở, quyền riêng tư, chống kiểm duyệt và tính trung lập đáng tin cậy — các chủ đề mà tiểu thuyết gắn kết trực tiếp với bản sắc văn hóa của Ethereum

Buterin đã đăng tải hai chương đầu tiên trên trang web cá nhân, đánh dấu sự chuyển đổi từ các bài luận kỹ thuật sang hình thức kể chuyện như một cách để khám phá các vấn đề về phối hợp .

Joseph Lubin bảo vệ Buterin

Ngày 21 tháng 6 năm 2026, đồng sáng lập Ethereum kiêm CEO Consensys Joseph Lubin đã chính thức lên tiếng bảo vệ Buterin trên mạng xã hội . Những lập luận chính của ông:

• Buterin không hề xao lãng — Lubin khẳng định cuốn tiểu thuyết không phải là sự lảng tránh mà là sự phản ánh cam kết liên tục của Buterin đối với công nghệ và quản trị phi tập trung
• Buterin là "người quản lý chủ chốt" — ông gọi Buterin là "người truyền thông đặc biệt hiệu quả" và là nhân vật thiết yếu của Ethereum trong việc định hình và bảo vệ hướng đi của mạng lưới
• Tiểu thuyết là phương tiện chuyển tải giá trị của Ethereum — Lubin lập luận rằng tiểu thuyết có thể giúp giải thích các khái niệm phức tạp của Ethereum như quyền riêng tư, quản trị và triết lý cypherpunk đến với nhiều đối tượng hơn
• Tầm nhìn chiến lược, không phải sự rút lui — cuốn tiểu thuyết được xem như một sự mở rộng công việc trí tuệ dài hạn của Buterin, chứ không phải là sự bỏ bê các trách nhiệm thực tế

Những vấn đề nền tảng mà Ethereum đang phải đối mặt

Cuộc tranh cãi về tiểu thuyết diễn ra trong bối cảnh Ethereum đang phải đối mặt với nhiều áp lực cùng lúc:

• Cuộc di cư khỏi Ethereum Foundation — ít nhất 8 nhân viên cấp cao đã rời khỏi Ethereum Foundation kể từ tháng 1/2026, bao gồm các nhà nghiên cứu giao thức, trưởng nhóm client và kiến trúc sư của Beacon Chain, với 5 người ra đi chỉ riêng trong tháng 5 . Đến ngày 20/6, ETH đã giảm từ mức trên 2.000 USD xuống còn khoảng 1.700 USD sau một vụ ra đi cấp cao khác
• Giá yếu ớt — ETH đã phải vật lộn, với hoạt động phòng hộ phái sinh nặng nề, lãi suất mở của quyền chọn bán tập trung ở mức $2.100/$2.000, và tâm lý bi quan được khuếch đại bởi làn sóng “chảy máu chất xám” của quỹ
• Mệt mỏi về quản trị — Bản thân Buterin trước đây đã từng chỉ trích "bỏ phiếu bằng token" của DAO là "hỏng hóc và dễ bị thâu tóm", và cộng đồng rộng lớn hơn đã đặt câu hỏi liệu mô hình quản trị của Ethereum có theo kịp các blockchain đối thủ nhanh hơn như Solana và Sui hay không
• Chỉ trích về sự mất phương hướng — các nhà quan sát trong ngành đã lưu ý rằng tiền điện tử đã “thành công về mặt tài chính” nhưng đã “đánh mất con đường của mình trong quản trị”, với các ứng dụng hấp dẫn vẫn chưa xuất hiện trên quy mô lớn